Του Πάνου Τριγάζη*
Στην πορεία προς τις τουρκικές εκλογές της Κυριακής 7Ιουνίου 2015, τα πολιτικά κόμματα της γείτονος έχουν εξαγγείλει τα προγράμματά τους και παρουσιάζουν τις προτάσεις τους για την εσωτερική και εξωτερική πολιτική.
Το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης), που ίδρυσε ο Ταγίπ Ερντογάν και του οποίου τώρα ηγείται ο πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου, παρουσίασε το εκλογικό του πρόγραμμα ήδη από τις 15 Απριλίου 2015.
Το πρόγραμμα υπό τον τίτλο «Σύμφωνο για μία Νέα Τουρκία», με στόχο τη μετάβαση σε προεδρικό πολιτικό σύστημα (σύμφωνα με την επιθυμία του σημερινού προέδρου της Δημοκρατίας) περιλαμβάνει στο κεφάλαιο 6 τις θέσεις του ΑΚΡ για την εξωτερική πολιτική.
Ο τίτλος του κεφαλαίου είναι «Πρωτοπόρος χώρα με όραμα», ενώ τα υποκεφάλαια τιτλοφορούνται: Αποτελεσματική, δίκαιη και αξιόπιστη εξωτερική πολιτική, συμβολή στην ατζέντα της παγκόσμιας ανάπτυξης, περιφερειακές και διεθνείς συνεργασίες, πολίτες που ζουν στο εξωτερικό.
Στο κεφάλαιο περιέχεται ο απολογισμός των κυβερνήσεων του ΑΚΡ στον τομέα αυτόν. Απολογισμός που χαρακτηρίζεται από κομπασμό για τα επιτεύγματα της Τουρκίας, ενώ αποσιωπούνται τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η εξωτερική πολιτική της γείτονος. Ας θυμηθούμε ότι ως υπουργός Εξωτερικών ο Αχμέτ Νταβούτογλου είχε εξαγγείλει την πολιτική «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες», ενώ σήμερα η Τουρκία έχει σοβαρά προβλήματα με τους περισσότερους γείτονες, ειδικά στη Μ Ανατολή.
«Η Τουρκία -αναφέρεται στο πρόγραμμα- δεν είναι σήμερα μια χώρα που ακολουθεί τους άλλους, αλλά μια χώρα που παίρνει πρωτοβουλίες και επωμίζεται ευθύνες».
Χαρακτηρίζοντας «πολυεπίπεδη» την εξωτερική πολιτική που ακολουθείται, διατείνεται ότι «τοποθετεί στο επίκεντρό της αιτήματα δικαιοσύνης και δικαίου». «Σύνθημά μας είχαμε -συνεχίζει- όχι τόσο να αποκοπούμε από τον κόσμο, αλλά να είμαστε μια χώρα που θα βρίσκεται σε απόλυτη συνοχή, σε όλους τους τομείς, με ολόκληρο τον κόσμο».
Υποστηρίζεται ότι «ταυτόχρονα με τα ισχυρά θεμέλια που έριχνε για την δημοκρατία και την οικονομία της, η Τουρκία έβαζε την υπογραφή της και σε μεγάλες πρωτοβουλίες στην εξωτερική πολιτική». «Η Ισταμπούλ -αναφέρει το πρόγραμμα- είναι σήμερα η δεύτερη πόλη στον κόσμο, μετά τη Ν. Υόρκη, με τον μεγαλύτερο αριθμό Γενικών Προξενείων».
Ως προς την Ευρώπη, δηλώνεται εμμονή στον στόχο ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε., που χαρακτηρίζεται «στρατηγικός», ενώ αμέσως μετά γίνεται λόγος για τη «δυναμική της σχέσης μας με τη Ρωσία», για δε το Ουκρανικό υποστηρίζεται η «λύση διά της διπλωματικής οδού στη βάση του διεθνούς δικαίου και με την προϋπόθεση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας».
Κυπριακό - Παλαιστινιακό
Σε ότι αφορά επιμέρους θέματα της εξωτερικής πολιτικής, δεν υπάρχει ιδιαίτερη παράγραφος για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ σχετικά εκτενής αναφορά γίνεται στην Κύπρο, όπου δηλώνεται ότι «θα συνεχίσουμε τα αποφασιστικά βήματα που κάναμε έως σήμερα για να ενισχυθεί το οικονομικό υπόβαθρο της ΤΔΒΚ και να αυξηθεί η ευημερία της», ωστόσο αμέσως μετά δηλώνεται η ετοιμότητα «εποικοδομητικής συμβολής» για «δίκαιη και μόνιμη λύση που θα λαμβάνει υπόψη τη βούληση των δύο ιδρυτικών λαών, την πολιτική ισότητά τους και το ότι το νησί ανήκει από κοινού και στους δύο». Δηλώνεται επίσης ότι «θα υποστηρίξουμε τις, προς την κατεύθυνση αυτή, προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών».
Για τις σχέσεις Τουρκίας - Ισραήλ, το πρόγραμμα αναφέρει ότι επιδιώκεται «επίτευξη προόδου στην πορεία εξομάλυνσης, που ξεκίνησε μετά τον Μάρτιο του 2013», προσθέτοντας όμως ότι αυτή «δεν θα καταστεί δυνατή όσο δεν παίρνουν τέλος οι επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον της Παλαιστίνης και όσο δεν σταματάει το ανελέητο εμπάργκο στη Γάζα».
Σε ό,τι αφορά το Παλαιστινιακό, δηλώνεται «η ισχυρή στήριξη της Τουρκίας προς την κυβέρνηση εθνικής ενότητας της Παλαιστίνης» και υποστηρίζεται «η επίτευξη δίκαιης, περιεκτικής και βιώσιμης λύσης του ζητήματος».
Για τα Βαλκάνια δηλώνεται ως «προτεραιότητα» η «συμβολή στην αποτροπή εθνοτικών, θρησκευτικών και πολιτικών εντάσεων που ενέχουν την πιθανότητα απειλής της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή».
Ακόμα παροτρύνεται η Αρμενία για την αναζήτηση «δίκαιης μνήμης», ώστε να ανοίξει ο δρόμος της εξομάλυνσης των σχέσεων στην κατεύθυνση του αμοιβαίου οφέλους και της συνεργασίας.
Δεν απουσιάζει από το πρόγραμμα καμιά περιοχή της Γης. Ειδικότερα, για την Λ. Αμερική και Καραϊβική αναφέρεται ότι «ο όγκος των εμπορικών μας συναλλαγών έχουν εννεαπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια».
Είναι σαφές και από το σημερινό πρόγραμμα του ΑΚΡ ότι η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας δεν πρόκειται να διαφοροποιηθεί σε σημαντικό βαθμό μετά τις εκλογές, τις οποίες εκτιμάται ότι θα ξανακερδίσει το ΑΚΡ, χωρίς ωστόσο, να επιτύχει τη μεγάλη κοινοβουλευτική πλειοψηφία που επιθυμεί, ειδικότερα στην περίπτωση που το αριστερό κουρδικό κόμμα ΗDP επιτύχει την είσοδό του στη Βουλή με υπέρβαση του αντιδημοκρατικού εκλογικού πλαφόν του 10%. Άρα ενδέχεται να υπάρξουν ενδιαφέρουσες μετεκλογικές εξελίξεις στην Τουρκία.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι συντονιστής του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων και Θεμάτων Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ
