Το Καπιτώλιο του Τσάρλεστον, όπου συνεδριάζουν οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του λαού της Δυτικής Βιρτζίνια, βρίσκεται σε απόσταση ασφαλείας από την Coal River Valley, η οποία συνταράσσεται διαρκώς από τις εκρήξεις των ορυχείων. Μέχρι δε τις 9 Ιανουαρίου του 2014 διατηρούσε εξαιρετικές σχέσεις με την εξορυκτική και τη χημική βιομηχανία. Όμως, εκείνο το πρωινό, μια ύποπτη, γλυκερή μυρωδιά εμπόδισε την ομαλή διεξαγωγή της συνεδρίασης του νομοθετικού σώματος.
Συνήθως, αυτό είναι ένδειξη διαρροής, πολύ συχνού φαινόμενου στην περιοχή, η οποία αποκαλείται «χημική κοιλάδα», λόγω του μεγάλου αριθμού των βιομηχανιών και των αποθηκευτικών εγκαταστάσεών της. Από τη δεκαετία του 1930, εκμεταλλευόμενη τη γειτνίασή της με τα ανθρακωρυχεία, παράγει λιπάσματα, φυτοφάρμακα, αντιψυκτικό αλλά και το «orange agent», την τρομακτικά ισχυρή τοξική ουσία με την οποία ο αμερικανικός στρατός κατέστρεψε εκατομμύρια στρέμματα ζούγκλας στο Βιετνάμ. Η περιοχή είναι υπερήφανη για τη βιομηχανία της και αυτοσαρκάζεται: το έμβλημα της τοπικής ομάδας roller derby (ενός αμερικανικού γυναικείου ομαδικού αθλήματος) αποτελείται από δύο pin-up που ποζάρουν μπροστά σε μια μάσκα αερίων.
Η Μάγια Νάι, εμπειρογνώμων στο βιομηχανικό δίκαιο, η οποία εργάζεται στο Καπιτώλιο, μεγάλωσε μέσα στο σύμπαν των συναγερμών για ατυχήματα και των καταφυγίων στα οποία όφειλε να προστρέξει ο πληθυσμός σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού. Το πατρικό της σπίτι βρισκόταν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από το εργοστάσιο της Union Carbide, στο οποίο εργάζονταν οι γονείς της και πολλοί γείτονες. Η επιχείρηση διέθετε αποθέματα ισοκυανικού μεθυλεστέρα (MIC) -της ουσίας που ήταν υπεύθυνη για το τραγικό ατύχημα της Μποπάλ- και μάλιστα πενταπλάσιες ποσότητες από εκείνες που υπήρχαν στο ινδικό εργοστάσιο. Το 2008, μετά την εξαγορά του εργοστασίου από την Bayer CropScience, έκρηξη προκάλεσε τον θάνατο δύο εργατών. Η έκρηξη συνέβη σε απόσταση 15 μέτρων από μια δεξαμενή MIC. Αν είχε πάρει φωτιά, το Τσάρλεστον θα είχε πληγεί από ένα βιομηχανικό ατύχημα κατά πολύ τραγικότερο από εκείνο της Μποπάλ. Ωστόσο, δεν ψηφίστηκε κανένας νόμος για την πρόληψη παρόμοιων ατυχημάτων.1
Όταν η Νάι ήταν μικρή, κατέγραφε όλες τις «ύποπτες» μυρωδιές: «σάπιο λάχανο», «τηγανίλα»... Κι ο πατέρας της τής εξηγούσε: «Αυτή είναι η μυρωδιά του χρήματος, αγαπητή μου». Ωστόσο, δεν είχε αισθανθεί ποτέ αυτήν τη γλυκερή μυρωδιά, και τα νέα ξεπέρασαν και τις χειρότερες προβλέψεις της: στις εγκαταστάσεις της Freedom Industries, διέρρευσε από κοντέινερ μια άγνωστη ποσότητα ΜCHM, χημικού κοκτέιλ που χρησιμοποιείται στην επεξεργασία του κάρβουνου. Η ουσία κατέληξε στον ποταμό Ελκ, ο οποίος χύνεται στον ποταμό Κανάβχα που διασχίζει το Τσάρλεστον. Η διαρροή σημειώθηκε ένα χιλιόμετρο μακρύτερα από το μεγαλύτερο διυλιστήριο νερού της πολιτείας, το οποίο τροφοδοτεί με πόσιμο νερό την πόλη του Τσάρλεστον. Το νερό που καταναλώνουν οι 300.000 κάτοικοι έχει μολυνθεί, αλλά οι αρχές δεν γνωρίζουν πολλά πράγματα για την κρισιμότητα της κατάστασης: το ΜCHM ανήκει στα 80.000 χημικά μόρια των οποίων την κυκλοφορία έχει επιτρέψει η αμερικανική κυβέρνηση, χωρίς προηγουμένως να έχει ελέγξει τις επιπτώσεις τους στον άνθρωπο. Πρόκειται για ένα είδος «τεκμηρίου της αθωότητας» που αποσκοπεί στην τόνωση του δυναμισμού της βιομηχανίας.
Την ημέρα της διαρροής, η συνεδρίαση στο Καπιτώλιο ματαιώθηκε, επειδή οι αναθυμιάσεις προκάλεσαν αδιαθεσία σε ορισμένους γερουσιαστές. Οι υπηρεσίες πρώτων βοηθειών αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στις χιλιάδες κλήσεις που δέχθηκαν, ο κυβερνήτης κήρυξε την περιοχή σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και ο πρόεδρος Ομπάμα διέταξε την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Εκτάκτων Περιστατικών (FEMA) να συνδράμει τους πληγέντες.
Το υπουργείο Υγείας της Δυτικής Βιρτζίνια απαγόρευσε στους κατοίκους της περιοχής να χρησιμοποιούν το νερό της βρύσης για οποιαδήποτε χρήση πέρα από το καζανάκι της τουαλέτας και τους ενημέρωσε για τα συμπτώματα της έκθεσης στο ΜCHM: «Σοβαρά εγκαύματα στον λαιμό και στα μάτια, αδικαιολόγητοι εμετοί, αναπνευστικά προβλήματα, κακώσεις του δέρματος με δημιουργία φλυκταινών». Στις 10 Ιανουαρίου, οι υπηρεσίες της πολιτείας ομολογούν ότι δεν γνωρίζουν καν τις ακριβείς ιδιότητες του ΜCHM: η Freedom Industries, η εταιρεία στην οποία ανήκουν οι εγκαταστάσεις, αρνείται να αποκαλύψει την ακριβή σύνθεση της ουσίας, όπως η νομοθεσία για τη βιομηχανική ιδιοκτησία της το επιτρέπει.
Η εθνοφρουρά μοιράζει στους κατοίκους εμφιαλωμένο νερό, στα καταστήματα παρατηρούνται συμπλοκές μεταξύ όσων σπεύδουν να αγοράσουν νερό, οι πλουσιότεροι καταφεύγουν στα εξοχικά τους που βρίσκονται σε ασφαλή περιοχή, για να κάνουν μπάνιο και να πλύνουν τα ρούχα τους, άλλοι προσπαθούν να συλλέξουν το νερό της βροχής σε δεξαμενές. Στη συνέχεια, η τοπική κυβέρνηση προχωράει στην άρση της απαγόρευσης, επαναφέροντάς την για τις εγκύους γυναίκες. Έντεκα ημέρες μετά τη διαρροή, ο κυβερνήτης συνιστά στον πληθυσμό να επαφίεται στο ένστικτό του: «Δεν μπορούμε να σας πούμε ότι το νερό είναι ασφαλές 100%. Αν δεν αισθάνεστε σίγουροι για την ποιότητά του, μην το πίνετε».
Το κύμα αγανάκτησης που προκλήθηκε από αυτήν την κατάσταση οδήγησε στην ψήφιση, στις 8 Μαρτίου του 2014, του νόμου 373, ο οποίος υποχρεώνει τους βιομηχάνους να δηλώνουν τα χημικά προϊόντα που αποθηκεύουν σε μη μόνιμους ειδικούς αποθηκευτικούς χώρους. Πρόκειται πιθανότατα για τον πιο περιοριστικό όρο που έχει ποτέ ψηφιστεί στην ιστορία αυτής της πολιτείας.
1 Μετά από κινητοποίηση των πολιτών με πρωτοβουλία της οργάνωσης People Concerned About Chemical Safety, στην οποία πρόεδρος είναι η Νάι, η Bayer CropScience έκλεισε τελικά αυτήν τη μονάδα, το 2011.
