Την ώρα που η επιστημονική κοινότητα προσπαθεί να εξακριβώσει την έκταση και τις άμεσες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και να προτείνει τρόπους για την επιβράδυνση ή την αναστροφή της, κάποιοι "διορατικοί" στα σκοτεινά γραφεία των μυστικών υπηρεσιών της Αμερικής φαντάζονται άλλα πράγματα. Μέσα απ' το δικό τους μιλιταριστικό πρίσμα, κάθε νέα κατάκτηση ή ιδέα της επιστήμης προς όφελος της κοινής μοίρας του ανθρώπου μπορεί να προσφέρει δυνητικό πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης...
Κορυφαίος Αμερικανός επιστήμονας εξέφρασε δημόσια πριν από λίγες ημέρες την ανησυχία του για το γεγονός ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ έχουν εισχωρήσει για τα καλά στο σύστημα χρηματοδότησης της επιστημονικής έρευνας για την κλιματική αλλαγή. Ο σκοπός τους είναι να μάθουν αν οι νέες τεχνολογίες στο αναδυόμενο ερευνητικό πεδίο της "κλιματικής τροποποίησης"-μιας νέας "δυναμικής" προσέγγισης αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής- θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως πιθανά όπλα.
"Αερολύματα"
Την καταγγελία έκανε ο Άλαν Ρόμποκ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσι, ο οποίος έχει συνεισφέρει σημαντικά τα τελευταία χρόνια στον εμπλουτισμό της γνωσιακής βάσης της IPCC, της διακυβερνητικής επιτροπής του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, με μια σειρά προχωρημένων, ρηξικέλευθων ερευνών. Πρόκειται για προσεγγίσεις πέρα από τη συμβατική "στατική" αντιμετώπιση του φαινομένου με "συντηρητικά μέσα", π.χ. περιορισμό των εκπομπών CO2, χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κ.λπ.
Μια από τις έρευνες του Ρόμποκ, έχει βασιστεί στη χρήση ισχυρών υπολογιστικών μοντέλων για να αναλυθεί και να μελετηθεί ο τρόπος που η απελευθέρωση "αερολυμάτων" στη στρατόσφαιρα θα μπορούσε να "ψύξει" τον πλανήτη, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις ισχυρές, μαζικές εκρήξεις ηφαιστείων. Στις περιβαλλοντικές επιστήμες ο όρος αερολύματα (ή αεροζόλ) αναφέρεται σε στερεά ή υγρά σωματίδια που βρίσκονται σε αιώρηση στον ατμοσφαιρικό αέρα και που η αύξηση της συγκέντρωσής τους μπορεί να οδηγήσει σε ψύξη της ατμόσφαιρας.
Μιλώντας την περασμένη εβδομάδα σε συνέλευση της Αμερικανικής Ένωσης για την Προαγωγή της Επιστήμης, ο Ρόμποκ εξέφρασε φόβους για το ποιος ή ποιοι θα μπορούσαν πιθανόν να ελέγξουν τέτοιες επαναστατικές τεχνολογίες στο μέλλον. Με δεδομένο ότι η CIA χρηματοδοτεί αδρά τον τελευταίο καιρό έρευνες που εστιάζουν στην τροποποίηση του κλίματος, ο Αμερικανός επιστήμονας κάλεσε την Ουάσιγκτον να εξηγήσει στον κόσμο τον λόγο για τον οποίο οι μυστικές υπηρεσίες της δείχνουν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για την προχωρημένη έρευνα πάνω στην κλιματική αλλαγή.
Σύννεφα και δολάρια...
Στις αρχές Φεβρουαρίου η αμερικανική Εθνική Ακαδημία Επιστημών έδωσε στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα μιας ευρείας, ιδιαίτερης σημασίας, έρευνάς της για την "κλιματική παρέμβαση". Δηλαδή τη "σκόπιμη (ανθρώπινη) παρέμβαση στο κλιματικό σύστημα με στόχο την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής". Μέρος της χρηματοδότησης του πρότζεκτ, που κόστισε 600.000 δολάρια, καλύφθηκε από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες -δεν αποκαλύφθηκε ποιες από αυτές και για ποιο ακριβώς λόγο έδωσαν λεφτά και πόσα.
Ο Ρόμποκ επιμένει ότι η CIA ήταν ο μεγαλύτερος χρηματοδότης της έρευνας. Την ίδια ώρα, άλλοι καθ' ύλην αρμόδιοι οργανισμοί, όπως η NASA, το υπουργείο Ενέργειας και η Υπηρεσία Ωκεανογραφικών και Ατμοσφαιρικών Ερευνών, συμμετείχαν με μικρότερα ποσά. Στο εισαγωγικό σημείωμα της έκθεσης αναφέρεται πως "η κλιματική παρέμβαση δεν αποτελεί υποκατάστατο της προσπάθειας μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και της αναγκαίας προσαρμογής ώστε να περιοριστούν οι αρνητικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Ωστόσο, καθώς ο πλανήτης μας εισέρχεται σε μια περίοδο αλλαγής κλίματος που δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ άλλοτε στην καταγεγραμμένη ανθρώπινη ιστορία, αυξάνεται το ενδιαφέρον για τη δυνατότητα σκόπιμης παρέμβασης στο κλιματικό σύστημα".
Η μελέτη της αμερικανικής επιστημονικής ακαδημίας εστιάζει σε δύο δυνητικές "παρεμβάσεις" στη γήινη ατμόσφαιρα: στην απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από τον αέρα -με την υπόγεια, κυρίως, αποθήκευσή του- και στην αύξηση της λευκαύγειας, δηλαδή του ποσοστού αντανάκλασης του ηλιακού φωτός από τη γήινη ατμόσφαιρα προκειμένου να μειωθεί η θερμοκρασία στην επιφάνεια. Το δεύτερο είναι αυτό που φαίνεται να ενδιαφέρει ιδιαίτερα τη CIA...
Πιθανά σενάρια
Οι στρατηγικές τροποποίησης της λευκαύγειας θα μπορούσαν να ψύξουν γρήγορα την επιφάνεια του πλανήτη σε χρονικό ορίζοντα μερικών ετών και με ένα σχετικά μικρό οικονομικό κόστος, αλλά εμπεριέχουν περιβαλλοντικούς και άλλους κινδύνους - κοινωνικούς, νομικούς, οικονομικούς και πολιτικούς, αναφέρει η έρευνα.
Οι αρνητικές παρενέργειες δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς και ως εκ τούτου η συγκεκριμένη μέθοδος δεν πρέπει να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα, προειδοποιεί η αμερικανική επιστημονική ακαδημία. Ανάμεσα στους περιβαλλοντικούς κινδύνους αναφέρονται η μείωση του στρώματος του όζοντος και οι μεταβολές στην ποσότητα και τη συχνότητα των βροχοπτώσεων.
Η έρευνα εστιάζει σε δύο μεθόδους αύξησης της λευκαύγειας: στην απελευθέρωση στη στρατόσφαιρα αερολυμάτων που αντανακλούν το ηλιακό φως στο διάστημα και στη "λεύκανση" των θαλάσσιων νεφών ώστε να ενισχυθεί η αντανακλαστικότητά τους στις ηλιακές ακτίνες.
Η μελέτη δεν αποκλείει πάντως το υποθετικό σενάριο "ένα έθνος, μια μεγάλη εταιρία, ή μια ομάδα ιδιωτών που διαθέτουν επαρκή μέσα, να εφαρμόσουν μονομερώς μεθόδους τροποποίησης της λευκαύγειας, δίχως διεθνή συντονισμό, πιθανότητα που πρέπει να εντοπιστεί έγκαιρα, να συγκεκριμενοποιηθεί ποσοτικά και να αναλυθούν οι συνέπειές της". Το λεπτό σημείο πάντως των συμπερασμάτων της έρευνας είναι ότι η στρατηγική αυτή δεν αποκλείεται να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον, εφόσον αποκρυσταλλωθούν οι παρενέργειές της και εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητά της.
Σημειώνεται ότι δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ μπαίνουν στον πειρασμό να ασχοληθούν με τεχνικές παρέμβασης στο κλίμα για στρατιωτικούς σκοπούς. Η πιο γνωστή από αυτές ήταν στη διάρκεια του πολέμου στο Βιετνάμ, τη δεκαετία του 1960, όταν αμερικανικά βομβαρδιστικά "έσπερναν" σύννεφα πάνω από το "μονοπάτι Χο Τσι Μινχ", τη διερχόμενη από το γειτονικό Λάος και Καμπότζη, κύρια οδό ανεφοδιασμού των Βιετκόνγκ του Νότου απ' το Βόρειο Βιετνάμ. Στόχος της εκστρατείας ήταν η αύξηση της τοπικής βροχόπτωσης προκειμένου το μονοπάτι να γίνει αδιάβατο από τη λάσπη...
