Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Κανείς δεν αναρωτιέται ποιο θα είναι το επόμενο best seller στη Γερμανία. Το όνομα αυτού είναι «Παρακαταθήκη. Τα πρωτόκολλα του Κολ» κι έχει ήδη κάνει τεράστιο ντόρο πριν ακόμη εμφανιστεί στα βιβλιοπωλεία. Τόσο για το «καυτό» περιεχόμενό του, όσο και για τις νομικές περιπέτειες της έκδοσής του. Ο συγγραφέας του, ο παλαίμαχος δημοσιογράφος Χέριμπερτ Σβαν, είχε προσληφθεί από τον Χέλμουτ Κολ στις... αρχές του αιώνα για να του γράψει τα απομνημονεύματά του, είχε μιλήσει μαζί του 600 ώρες και είχε γεμίσει 200 κασέτες, είχε πρόσβαση σχεδόν στα πάντα -από τα ημερολόγια του πρώην καγκελάριου μέχρι τους φακέλους της ΣΤΑΖΙ, της "ΚΥΠ" της Ανατολικής Γερμανίας, για τον Κολ- κι αποφάσισε κάποια στιγμή να γράψει το δικό του βιβλίο, αξιοποιώντας αυτόν τον θησαυρό των πληροφοριών.
Τα αποσπάσματα του βιβλίου που προδημοσιεύτηκαν έκαναν πάταγο - και στεναχώρησαν τα μέγιστα πολλούς από τους σημερινούς πρωταγωνιστές της πολιτικής ζωής στη Γερμανία, από την «άσχετη» Μέρκελ μέχρι τον «προδότη» Σόιμπλε. Αλλά το κατάπιαν και ψέλλισαν «ουδέν σχόλιο». Αφενός επειδή ο Κολ είναι σήμερα πολύ γέρος και εύθραυστος, αφετέρου διότι όποιος θυμάται εκείνη την εποχή μπορεί να αντιληφθεί την ειλικρίνεια των σκληρών χαρακτηρισμών του πρώην καγκελάριου, οπότε οι θιγόμενοι προτιμούν να τους κάνουν... γαργάρα, μήπως και ξεχαστούν μια ώρα αρχύτερα.
Δικαστικό φρένο
Αντίθετα, η νυν σύζυγος του Κολ, που προσπαθεί να αναδειχθεί σε θεματοφύλακα της ζωής και της κληρονομιάς του καγκελαρίου της ενοποίησης, προσπαθεί με κάθε τρόπο να σταματήσει δικαστικά την κυκλοφορία του βιβλίου, με το επιχείρημα ότι ο Κολ τερμάτισε τη συνεργασία με τον Σβαν και δεν ήθελε να δημοσιευτεί τίποτε πριν από τον θάνατό του. Σε πρώτη φάση τα δικαστήρια αποφάνθηκαν ότι οι εξομολογήσεις του πρώην καγκελαρίου δεν είναι προσωπική υπόθεση, αλλά κομμάτι της ιστορίας της χώρας, οπότε κανείς δεν δικαιούται να κλείσει στο συρτάρι του τις κασέτες. Ωστόσο, εκκρεμούν εφέσεις και νέες μηνύσεις, συνεπώς η δικαστική ιστορία του βιβλίου αναμένεται να είναι εξίσου μεγάλη με την κυκλοφορία του.
Επί της ουσίας, τώρα, οι αναμνήσεις του Κολ ξεχειλίζουν πίκρα και περιφρόνηση. Πίκρα για τα «κουλτουριάρικα» μέσα ενημέρωσης στη Γερμανία, κυρίως το μάλλον συντηρητικό περιοδικό Spiegel και τη μάλλον προοδευτική εβδομαδιαία εφημερίδα Zeit, που από την αρχή αντιμετώπισαν τον Κολ ως έναν άγαρμπο επαρχιώτη πολιτικό -«το αχλάδι», ήταν το παρατσούκλι του- χωρίς έμπνευση και χωρίς την κλάση ενός Βίλι Μπραντ ή ενός Χέλμουτ Σμιτ. Στα μέσα ενημέρωσης επιρρίπτει ο Κολ το γεγονός ότι ποτέ του δεν κατάφερε να περάσει σε δημοτικότητα ούτε τον υπουργό του των Εξωτερικών Χανς Ντίτριχ Γκένσερ ούτε τον επί των ημερών του πρόεδρο της δημοκρατίας Ρίχαρντ φον Βάιτσεκερ.
Οι "λίγοι" και τα "μηδενικά"
Την περιφρόνησή του την εκφράζει ο Κολ απερίφραστα πρωτίστως για τα πρωτοκλασάτα στελέχη του κόμματός του, αν και την πιο βαριά κουβέντα του τη λέει για τον τελευταίο ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης, τον «αποτυχημένο» Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, στον οποίο παραδέχεται ταυτόχρονα ότι η Γερμανία χρωστάει την ενοποίησή της. «Αυτό που έμεινε από τον Γκορμπατσόφ είναι ότι διέλυσε τον κομμουνισμό, εν μέρει άθελά του. Χωρίς βία, χωρίς αιματοχυσία. Τίποτε άλλο δεν έμεινε», λέει.
Όσο για τους δικούς του, ο Κολ δεν έχει σχεδόν τίποτε καλό να πει. Κυρίως, διότι οι μισοί -και νυν πολιτικά αποστρατευμένοι- είχαν προσπαθήσει να τον ρίξουν στις τελευταίες εκλογές πριν από την πτώση του τείχους και απέτυχαν οριακά. Οι άλλοι μισοί, που έζησαν μαζί του την ευφορία της ενοποίησης, τον έβαλαν στο στόχαστρο, ως υπεύθυνο για τα σκάνδαλα παράνομης χρηματοδότησης του κόμματός του. Τους πρώτους τους χαρακτηρίζει «λίγους» ή και «μηδενικά», τους δεύτερους προσπαθεί να τους αποδομήσει με την πίκρα του προδομένου γέρου. Χαρακτηριστική είναι η ατάκα του για την Άνγκελα Μέρκελ, ότι «δεν ήξερε να χειρίζεται μαχαίρι και πιρούνι» κι ότι αναγκαζόταν να την επαναφέρει στην τάξη σε δημόσιες εκδηλώσεις. Ο Κολ δεν μπορεί να συγχωρήσει στο «κορίτσι του», που το πήρε από το πουθενά και την έκανε υπουργό, ότι ζήτησε δημόσια την αποκαθήλωσή του, όταν αυτός αρνήθηκε να ρίξει φως στο σκάνδαλο των παράνομων χρηματοδοτήσεων.
