Με αφορμή τη διαβούλευση επί του νέου Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), ο Συνήγορος του Πολίτη (ΣτΠ) με επιστολή του στον αναπληρωτή υπουργό Περιβάλλοντος Γ. Τσιρώνη και τον γ.γ. συντονισμού αποβλήτων Ευ. Καπετάνιο επισημαίνει ότι το προηγούμενο εγκεκριμένο σχέδιο, το οποίο βασιζόταν στον νόμο 4042/2012, "ουδόλως έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα". Ταυτόχρονα, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου ζητώντας να δοθεί έμφαση στον "ρεαλισμό" και την "αποτελεσματικότητα" των μέτρων, προκειμένου το νέο σχέδιο "να μην αποτελέσει μια ακόμη χαμένη ευκαιρία", αλλά "να αναδείξει μια ουσιαστική και μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη διαχείριση αποβλήτων", μακριά από "πρόσκαιρες και περιβαλλοντικά επαχθείς λύσεις".
Αναφορικά με την ανακύκλωση, ο ΣτΠ διαπιστώνει ότι είναι "δύσκολη η επίτευξη του στόχου της ριζικής αναβάθμισης της ανακύκλωσης" αφού "αρκετοί δήμοι δεν είναι συνδεδεμένοι με τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης, δεν έχουν ολοκληρωμένα σχέδια για την ανακύκλωση και δεν διαθέτουν επαρκές δίκτυο για την αποκομιδή των ανακυκλώσιμων υλικών".
Επικαλούμενος πλήθος αναφορών, ο ΣτΠ τονίζει ότι, παρά τις καταδικαστικές αποφάσεις από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο από το 2005 εις βάρος της χώρας μας για τις ανεξέλεγκτες χωματερές (ΧΑΔΑ), αυτές συνεχίζουν να λειτουργούν είτε λόγω ολιγωρίας των δήμων είτε λόγω αντιφατικών ως προς την κείμενη νομοθεσία υπουργικών αποφάσεων, που εκδόθηκαν από την προηγούμενη κυβέρνηση.
Ο ΣτΠ καταλογίζει ολιγωρία στην έγκριση των περιφερειακών σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ), με συνέπεια "το πρόβλημα των ΧΑΔΑ να παραμένει". Κάνει ειδική αναφορά στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, όπου εκεί έχει καθυστερήσει η έγκριση του ΠΕΣΔΑ, δεν υπάρχει ΧΥΤΑ και αυτοί που υπάρχουν (περ. Κιάτου και Ξυλόκαστρου) είτε είναι κορεσμένοι, είτε είναι μικρής χωρητικότητας και υπάρχουν πολλοί ΧΑΔΑ, οι οποίοι και δεν αναμένεται να αποκατασταθούν άμεσα. Στην κατεύθυνση αντιμετώπισης του προβλήματος, ο ΣτΠ προτείνει να ολοκληρωθούν τα προβλεπόμενα έργα, τα όποια είναι "ώριμα". Χαρακτηρίζει "προσωρινή" λύση τους δεματοποιητές σύμμεικτων απορριμμάτων στους σταθμούς μεταφόρτωσης και σε καμία περίπτωση οι περιοχές όπου χωροθετούνται δεν πρέπει να μετατρέπονται σε ΧΑΔΑ.
Ειδική αναφορά κάνει ο ΣτΠ στην κήρυξη περιοχών σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης λόγω των υπερσυγκέντρωσης απορριμμάτων (περ. Τρίπολης) επισημαίνοντας ότι αυτό το μέτρο τείνει να γίνει "μόνιμο", με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται ο ΧΥΤΑ Φυλής. Αναφορικά με την πρόβλεψη του νέου ΕΣΔΑ για εκπόνηση τοπικών σχεδίων διαχείρισης απορριμμάτων, ο ΣτΠ αναφέρεται στα προβλήματα που προέκυψαν κυρίως λόγω των κοινωνικών αντιδράσεων κατά τη χωροθέτηση έργων διαχείρισης αποβλήτων, όπως προβλεπόταν στο προηγούμενο θεσμικό πλαίσιο.
Ως εκ τούτου, ο ΣτΠ προτείνει αλλαγή του συστήματος διαχείρισης στην κατεύθυνση όχι μόνο της ανακύκλωσης των αποβλήτων αλλά και της πρόληψης, εφαρμογή των ΠΕΣΔΑ με ολοκλήρωση των μελετών και δημοπράτηση των ώριμων έργων, για τα οποία έχει κριθεί η νομιμότητά τους από τα αρμόδια δικαστήρια. Επίσης, προτείνει κατασκευή, ταυτόχρονα με τους ΧΥΤΑ, των έργων επεξεργασίας, ώστε οι ΧΥΤΑ σύντομα να μετατραπούν σε χώρους υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ). Κρίνει αναγκαία την εκπόνηση μελετών βιωσιμότητας και συγκριτική αξιολόγηση των εναλλακτικών συστημάτων διαχείρισης, με κριτήρια περιβαλλοντικά και τεχνικο-οικονομικά. Προτείνει την ενίσχυση της διαδικασίας συμμετοχής των πολιτών στην εκπόνηση των σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων. Τέλος, θέτει ως αναγκαιότητα το ζήτημα της στελέχωσης των εμπλεκόμενων στην αδειοδότηση και στον έλεγχο υπηρεσιών, με επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά και υλικοτεχνική και εργαστηριακή υποδομή.
ΗΛΕΚΤΡΑ ΒΙΣΚΑΔΟΥΡΑΚΗ
