ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ
Τη δυνατότητα να θέσει η ελληνική κυβέρνηση τις δικές της προτεραιότητες, "πατώντας" στην πρόσφατη συμφωνία που επετεύχθη στο Eurogroup, "βλέπει" ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, ο οποίος έδωσε χθες στη δημοσιότητα την ετήσια έκθεση της ΤτΕ. Ο Γ. Στουρνάρας εκτιμά ότι θα υπάρξει ανάκαμψη μέσα στο τρέχον έτος, ενώ θεωρεί απαραίτητη και τη μείωση του δημοσίου χρέους, θεωρώντας παράλληλα πως οι ελληνικές τράπεζες έχουν επαρκή κεφαλαιακή βάση. Όπως είπε, βασικά στοιχεία αβεβαιότητας για τις προοπτικές της οικονομικής δραστηριότητας μεσοπρόθεσμα είναι η ολοκλήρωση της μεταβατικής συμφωνίας με τους εταίρους της χώρας και η χαλάρωση που παρατηρείται στα πεδία του προϋπολογισμού και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Μιλώντας στην 82η Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Τράπεζας της Ελλάδος, ο κ. Στουρνάρας τόνισε, μεταξύ άλλων, πως, αν αντιμετωπίσουμε τις σχετικά περιορισμένες εκκρεμότητες προκειμένου να κλείσει η πρώτη φάση της προσπάθειας που άρχισε το 2010 και να μπορέσουμε να μπούμε σε μια νέα φάση, τότε οι αναπτυξιακές δυνατότητες της οικονομίας θα ενισχυθούν σημαντικά.
Ταχεία ανάπτυξη στο άμεσο μέλλον
Όπως υποστήριξε ο διοικητής της ΤτΕ: "Το 2014, για πρώτη φορά μετά από έξι χρόνια μεγάλης ύφεσης, ανακόπηκε η πτώση και σημειώθηκαν θετικοί ρυθμοί μεταβολής της οικονομικής δραστηριότητας. με βάση τα δεδομένα αυτά, σε συνδυασμό με την εξάλειψη των μεγάλων ελλειμμάτων του Δημοσίου και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, καθώς και με την πραγματοποίηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων, μπορεί να υποστηριχθεί ότι υπάρχουν πλέον βασικές προϋποθέσεις προκειμένου η ελληνική οικονομία να εξέλθει οριστικά από την κρίση και να προχωρήσει σε ταχεία ανάπτυξη στο άμεσο μέλλον".
Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως τόνισε, η απόφαση του Eurogroup της 20ής Φεβρουαρίου για την παράταση της δανειακής σύμβασης και η έγκριση των ελληνικών προτάσεων για μεταρρυθμίσεις στο Eurogroup της 24ης Φεβρουαρίου περιορίζουν την αβεβαιότητα και δίνουν στη νέα κυβέρνηση τη δυνατότητα να ολοκληρώσει μεταρρυθμίσεις που εκκρεμούν, θέτοντας παράλληλα τις δικές της προτεραιότητες.
Οι αποφάσεις αυτές είναι θετικές, διότι αποτρέπουν μια ρήξη με τους εταίρους που θα είχε ανυπολόγιστες συνέπειες για την ελληνική οικονομία, και όχι μόνο. Για να εκμεταλλευθούμε όμως αυτό το παράθυρο ευκαιρίας, όπως ανέφερε, πρέπει να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις με τους εταίρους σε πνεύμα συνεργασίας και εμπιστοσύνης, για να καταλήξουμε σύντομα σε μια αμοιβαίως επωφελή τελική συμφωνία. Την κρίσιμη αυτή στιγμή απαιτείται συντεταγμένη εθνική προσπάθεια, σε στενή συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς, για να διασφαλιστούν οι θυσίες των Ελλήνων πολιτών και να συνεχιστεί η ανασυγκρότηση της οικονομίας με στόχο τη διατηρήσιμη ανάπτυξη, προσθέτοντας πως η Τράπεζα της Ελλάδος από τη δική της πλευρά θα συμβάλει με όλες τις δυνάμεις της σ' αυτή την προσπάθεια.
Να αντιμετωπιστούν τα "κόκκινα" δάνεια
Μάλιστα ζητεί εθνική αναπτυξιακή πολιτική με έμφαση στις μεταρρυθμίσεις, για την οριστική έξοδο. Ο Γ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν επαρκή κεφαλαιακή βάση, χρειάζονται όμως ρευστότητα προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την οικονομική ανάπτυξη. Τόνισε δε ότι η άρση αποδοχής των ελληνικών ομολόγων απ' την ΕΚΤ δεν δημιούργησε προβλήματα ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα, εκτίμησε όμως ότι μετά τη συμφωνία παράτασης του προγράμματος η ΕΚΤ πιθανόν να ξεκινήσει να αποδέχεται εκ νέου τα ελληνικά χρεόγραφα. Ο διοικητής της ΤτΕ επίσης υπογράμμισε την ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα κόκκινα δάνεια, τα οποία έφθασαν τον περασμένο Σεπτέμβριο το 34,2% επί του συνόλου των χορηγήσεων από 31,9% που ήταν στο τέλος του 2013.
Μειώθηκαν 12 δισ. ευρώ οι καταθέσεις
Σημαντική ήταν και η εκροή καταθέσεων, η οποία ξεπέρασε τα 12 δισ. ευρώ, τον Ιανουάριο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος οι καταθέσεις επιχειρήσεων και ιδιωτών στις ελληνικές τράπεζες υποχώρησαν τον Ιανουάριο στα 148 δισ. ευρώ -το οποίο αποτελεί και το χαμηλότερο επίπεδο από το 2005- από 160,2 δισ. ευρώ που ήταν στο τέλος του 2014. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, αναφερόμενος στο φαινόμενο αυτό, επισήμανε ότι οι τράπεζες δέχονται πιέσεις στη ρευστότητά τους.
Θετικές προοπτικές για το 2015
Με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα, υποστηρίζει ο επικεφαλής της ΤτΕ, εκτιμάται θετικός ρυθμός μεγέθυνσης το 2015, ενώ προβλέπεται να επιταχυνθεί το 2016. Ειδικότερα οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών και η ιδιωτική κατανάλωση θα δώσουν ώθηση στην οικονομία, ενώ και η άνοδος των επιχειρηματικών επενδύσεων θα συνδράμει στην ίδια κατεύθυνση. Σημαντική δυναμική στο επενδυτικό κλίμα θα μπορούσε να προσδώσει και η ολοκλήρωση σημαντικών ιδιωτικοποιήσεων. Παρά ταύτα, το ποσοστό ανεργίας παραμένει υψηλό και είναι το υψηλότερο στην Ε.Ε. Επιπλέον το ποσοστό των μακροχρόνια ανέργων συνεχίζει να αυξάνεται, με κίνδυνο να απαξιωθεί μεγάλο μέρος των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού.
Μείωση χρέους και μικρότερα πλεονάσματα
Υπέρ της μείωσης του χρέους τάσσεται η ΤτΕ, ενώ ταυτόχρονα θεωρεί θετικό γεγονός την επίτευξη μικρότερων πλεονασμάτων. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι εταίροι θα πρέπει να επαναβεβαιώσουν την απόφασή τους για ελάφρυνση του χρέους που είχε εκφραστεί ρητά στη σύνοδο του Eurogroup της 27ης Νοεμβρίου 2012. Η ελάφρυνση του χρέους, με μεθόδους που είχαν επίσης προβλεφθεί σε εκείνο το Eurogroup ή και με άλλες, θα ενδυναμώσει τις αναπτυξιακές προοπτικές της οικονομίας, υπό τον όρο βέβαια ότι η οικονομική πολιτική θα παραμείνει προσηλωμένη στη δημοσιονομική προσαρμογή, στην επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων και στις μεταρρυθμίσεις που προωθούν την παραγωγική επανεκκίνηση. Η ελάφρυνση του χρέους θα επιτρέψει τη σταδιακή μείωση των απαιτούμενων υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων που αποστερούν αναπτυξιακούς πόρους από την οικονομία. Επιπρόσθετα, η ελάφρυνση του ελληνικού χρέους, που αποφασίστηκε τότε, ενείχε και μία δεύτερη διάσταση: της ανταμοιβής της Ελλάδας για τη μακρά και επίπονη δημοσιονομική προσαρμογή. Η προσαρμογή αυτή είναι πλέον γεγονός, όπως αναφέρεται.
Υψηλή ανεργία
Ωστόσο το ποσοστό ανεργίας παραμένει υψηλό (26,6% για το εννεάμηνο, που είναι το υψηλότερο στην Ε.Ε.). Επιπλέον το ποσοστό των μακροχρόνια ανέργων αυξάνεται (το τρίτο τρίμηνο του 2014, το 75,4% των ανέργων είναι μακροχρόνια άνεργοι), με κίνδυνο να απαξιωθεί μεγάλο μέρος των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού. Η σταδιακή αποκατάσταση θετικών ρυθμών ανάπτυξης, σε συνδυασμό με τη συνέχιση της εφαρμογής ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης, οι οποίες μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τo ΕΣΠΑ, θα συμβάλει στη σταδιακή αποκλιμάκωση της ανεργίας.
Σχεδόν η μισή Ελλάδα εκτεθειμένη στη φτώχεια
Όπως φαίνεται από την έκθεση, οι προηγούμενες κυβερνήσεις έριξαν την κοινωνία στη φτώχεια. Ειδικότερα, το ποσοστό του πληθυσμού της χώρας που βρίσκεται είτε σε κίνδυνο φτώχειας είτε σε κατάσταση κοινωνικού αποκλεισμού, δηλαδή ζει με υλικές στερήσεις ή διαβιοί σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας, αυξήθηκε σε 35,7% το 2013 από 34,6% για το προηγούμενο έτος. Ομοίως, το ποσοστό των ατόμων με υλικές στερήσεις αυξήθηκε σε 37,3% το 2013 από 33,7% το 2012. Ειδικότερα, το 44,3% του πληθυσμού το 2013 χαρακτηρίζεται, με βάση τις συνθήκες του 2008, ως εκτεθειμένο στον κίνδυνο φτώχειας.
Πτώση 38,1% στις τιμές διαμερισμάτων
Εξαιτίας της κρίσης και των τελευταίων κυβερνήσεων, κατά 38,1% μειώθηκαν από το 2008 (μέσο επίπεδο) έως το τελευταίο τρίμηνο του 2014 οι τιμές των διαμερισμάτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με την έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος που στηρίζεται σε στοιχεία από τα πιστωτικά ιδρύματα (Αθήνα -40,4%, Θεσσαλονίκη -42,4%).
Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, τόσο οι ζητούμενες τιμές όσο και οι τιμές στις οποίες γίνονται οι αγοραπωλησίες έχουν υποχωρήσει, κατά το ίδιο διάστημα, σε ποσοστό που ξεπερνά το 55%. Ταυτόχρονα, κατά από το πρώτο εξάμηνο του 2010 έως το πρώτο εξάμηνο του 2014, συνολικά η πτώση των τιμών των καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών ανήλθε κατά μέσον όρο σε 28,8% για το σύνολο της χώρας.
