"Ζούμε σε εποχές που, αν ο καθένας κοιτά μόνο τον εαυτό του, θα αφανιστούμε" λέει ο ήρωας της τελευταίας ταινίας του Κεν Λόουτς, «Jimmy's Hall», που προβλήθηκε στις Κάννες και πιθανότατα να είναι και η τελευταία του ταινία μυθοπλασίας, καθώς έχει δηλώσει την πρόθεσή του να αφοσιωθεί στο ντοκιμαντέρ.
Στα 1932 στην Ιρλανδία, δεκατρία χρόνια μετά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας με τους Βρετανούς και δέκα μετά τον Εμφύλιο που ακολούθησε, η χώρα προσπαθεί να ισορροπήσει στην "κανονικότητα", οι εξόριστοι επιστρέφουν στα σπίτια τους. Ανάμεσά τους κι ο Τζίμι Γκράλτον, ένας ηγέτης της Αριστεράς, που επιστρέφει από την Αμερική μ' ένα γραμμόφωνο και δίσκους τζαζ και σουίνγκ...
Δώδεκα χρόνια πριν, ο Γκράλτον είχε στήσει το «Pearse-Connolly Hall», ένα πολιτιστικό κέντρο για λογαριασμό της κοινότητας, όπου το πρωί παραδίδονταν μαθήματα λογοτεχνίας, ποίησης, ζωγραφικής και το βράδυ μεταμορφωνόταν σε αίθουσα χορού. Τώρα το βρίσκει ερείπιο... Αρχικά δεν θέλει να ασχοληθεί καθόλου και περιορίζεται να φροντίσει τη μάνα του, να καλλιεργήσει ξανά το χωράφι του πατέρα του, αλλά τελικά οι συγχωριανοί του, οι παλιοί του σύντροφοι, τον πείθουν ότι το "πολιτιστικό κέντρο" πρέπει να λειτουργήσει ξανά.
Υπάρχουν όμως και ισχυρές αντιδράσεις, κυρίως από την Εκκλησία, τον ιερέα της περιοχής, που φοβάται τον "κίνδυνο" της πολιτικής σκέψης αλλά και του χορού, που φέρνει τους ανθρώπους κοντά. Ο Τζίμι είναι ο τρισκατάρατος "αντίχριστος"... «Ή τον Χριστό ή τον Γκράλτον» διακηρύσσει από τον άμβωνα ο ιερέας. Και η μητέρα, του Τζίμι, πρώην δασκάλα, φοβάται: «Μήπως φταίω εγώ, που όταν ήταν μικρός του έδινα βιβλία να διαβάσει; Που τον έμαθα να σκέφτεται και να μη φοβάται να λέει τη γνώμη του; Σήμερα που τον καταδικάζετε ξανά για τις ιδέες του, μήπως πρέπει κι εγώ να απολογηθώ; Αυτές τις εποχές νιώθω ότι δεν χάνω μόνο τον γιο μου. Αλλά κάτι πολύ περισσότερο...».
Και ο Τζίμι απαντά: «Πρέπει να πάρουμε τον έλεγχο της ζωής μας πίσω ξανά. Να δουλεύουμε σκληρά, ναι, αλλά όχι για να επιβιώνουμε μίζερα, σαν τα σκυλιά. Αλλά για να ζήσουμε! Για να γιορτάζουμε, να χορεύουμε και να τραγουδάμε ως ελεύθεροι άνθρωποι...».
"Η ιδέα του ανοιχτού χώρου που αντιστέκεται", λέει ο 78χρονος Κεν Λόουτς, ο οποίος για μια ακόμη φορά συνεργάστηκε με τον μόνιμο από το 1995 σεναριογράφο του, Πολ Λάβερτι, "οι προοδευτικές και επαναστατικές απόψεις που αναπτύσσονται μέσα σε μια καταπιεσμένη κοινωνία πάντοτε με ωθούσαν σε δημιουργία και σίγουρα θα εξακολουθήσουν να με εμπνέουν και στο μέλλον. Σήμερα οι ζωές μας είναι παγιδευμένες στον νεοφιλελευθερισμό -πιστεύω πως υπάρχει ένα νήμα που συνδέει το τότε με το τώρα".
Θυμίζουμε ότι ο Κεν Λόουτς είχε κερδίσει το 2006 τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες με την ταινία «Ο άνεμος χορεύει το κριθάρι», που επίσης διαδραματίζεται στην Ιρλανδία.
«Λέξεις, δεν θέλω πια να τις ακούω», μια φράση που ακούγεται κάποια στιγμή στην τελευταία ταινία του Ζαν Λικ Γκοντάρ «Adieu au Langage», που προβλήθηκε και αυτή στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ, απόντος φυσικά του σκηνοθέτη, ο οποίος αρνείται εδώ και πολλά χρόνια την προσωπική του συμμετοχή σε φεστιβαλικές εκδηλώσεις. Έστειλε ένα "κινούμενο γράμμα" στον Ζιλ Ζακόμπ και τον Τιερί Φρεμό (τον απερχόμενο πρόεδρο και τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ), ένα κολάζ από λέξεις και εικόνες, ξεκινώντας ως εξής:
«Για άλλη μια φορά σας ευχαριστώ που με προσκαλέσατε στο Φεστιβάλ, αλλά ξέρετε ότι δεν έχω πάρει μέρος στην προώθηση κάποιας ταινίας μου εδώ και πολύ καιρό και δεν είμαι εκεί όπου νομίζετε ότι είμαι. Στην πραγματικότητα ακολουθώ ένα άλλο μονοπάτι. Κατοικώ σε άλλους κόσμους, μερικές φορές για χρόνια, ή για λίγα δευτερόλεπτα, υπό την προστασία των πιστών του σινεμά".
Θετικές εντυπώσεις άφησε και το "Xenia" του Πάνου Χ. Κούτρα, που συμμετείχε στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα» του Φεστιβάλ. Δύο αδέλφια, ο Ντάνυ και ο Οδυσσέας, παιδιά μιας Αλβανίδας και ενός Έλληνα, σε ένα περιπετειώδες οδοιπορικό στην αναζήτηση του πατέρα που τους εγκατέλειψε... Καθ' οδόν διακινδυνεύουν το λιντσάρισμα από χρυσαυγίτες μέσα στους δρόμους της νύχτας, βρίσκουν καταφύγιο σε ένα ερειπωμένο ξενοδοχείο, ένα "Ξενία" της περίφημης αλυσίδας που είχε σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας Άρης Κωνσταντινίδης, σύμβολο τώρα μιας Ελλάδας υπό κατάρρευση... Η ταινία του Πάνου Χ. Κούτρα βγαίνει στις γαλλικές αίθουσες στις 18 Ιουνίου, ενώ η ελληνική διανομή ανήκει στη Feelgood Entertainment με ημερομηνία εξόδου στις ελληνικές αίθουσες την 9η Οκτωβρίου.
Ιστορία του φεστιβάλ
Στα 1938, στη Γαλλία, ο νεότερος υπουργός της κυβέρνησης του Λαϊκού Μετώπου του Λεόν Μπλουμ, ο αριστερός Ζαν Ζάι, υπουργός Δημόσιας Παιδείας και Καλών Τεχνών, προτείνει την ίδρυση ενός "ανοιχτού" παγκόσμιου φεστιβάλ κινηματογράφου, ανεξάρτητου από πολιτικές παρεμβάσεις, με σκοπό να λειτουργήσει σαν αντίβαρο στη βενετσιάνικη Μόστρα του Μπενίτο Μουσολίνι, που είχε σχεδιαστεί από το φασιστικό καθεστώς της Ρώμης σαν προπαγανδιστικός βραχίονας... Το πρώτο Φεστιβάλ των Καννών προγραμματίζεται να διεξαχθεί από την 1η έως τις 20 Σεπτεμβρίου του 1939, με επίτιμο πρόεδρο τον Λουί Λιμιέρ και πρόεδρο τον ίδιο τον Ζαν Ζάι. Ηδη από τον Αύγουστο καταφθάνουν στη Γαλλική Ριβιέρα τα μεγάλα ονόματα του Χόλιγουντ, ο Ντάγκλας Φέρμπανκς, ο Γκάρι Κούπερ, η Μέι Γουέστ, ο Ταϊρόν Πάουερ...
Την ημέρα των εγκαινίων, την 1η Σεπτεμβρίου, οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Πολωνία. Ελάχιστες προβολές πραγματοποιούνται, η σύναξη διαλύεται μέσα στις επόμενες μέρες... Ο Ζαν Ζάι θα εκτελεστεί από το καθεστώς του Βισί τον Ιούνιο του 1944, όμως το όνειρό του για ένα Φεστιβάλ που θα λειτουργεί σαν το κέντρο του παγκόσμιου κινηματογράφου θα γίνει πραγματικότητα τα μεταπολεμικά χρόνια.
