Ο πολυχώρος «Αγγέλων Βήμα - τόπος συνάντησης Ανατολής και Δύσης», στην καρδιά του υποβαθμισμένου κέντρου της Αθήνας, στο πανέμορφο και θαυμάσια συντηρημένο νεοκλασικό κτήριο της οδού Σατωβριάνδου 37, είναι ένας αληθινός φάρος Πολιτισμού. Η φετινή θεατρική θεματική του ενότητα φέρει δικαιολογημένα τον τίτλο «Αιρετικοί». Διαβάζω: «Σε μια εποχή που η διαφορετικότητα έχει αποβεί μειονέκτημα και αιτία δεινών, κρίθηκε αναγκαίο να ξαναθυμηθούμε ότι, ανά τους αιώνες και μέχρι τις μέρες μας, αυτό που συχνά κινούσε τη γη ήταν η ζωή, η δράση, η σκέψη και το παράδειγμα εκείνων που οι εκάστοτε 'πολλοί' ή 'δυνατοί' θεωρούσαν αλλιώτικους, έξω από το καθιερωμένο και το κοινώς παραδεκτό, ως 'αιρετικούς'. Σε αυτούς τους γνωστούς αλλά και αγνώστους ανθρώπους που επωμίσθηκαν και επωμίζονται, πληρώνοντας την επιλογή τους να ζουν κόντρα στο ρεύμα, αφιερώνεται αυτή η καλλιτεχνική περίοδος».
Με αυτό το σκεπτικό επιλέχθηκε το άπαικτο στην Ελλάδα έργο του σύγχρονου Άγγλου Marc Haddon «Ποιος σκότωσε τον σκύλο...», βασισμένο στο ομώνυμο παιδαγωγικό μυθιστόρημα του συμπατριώτη του Simon Stevens. Κεντρικός ήρως ένας έφηβος που πάσχει από το σύνδρομο Άσπεργκερ, μια ήπια μορφή αυτισμού που δυσκολεύει την κοινωνική ένταξη του ασθενή, αφήνει ωστόσο αλώβητες, αν δεν οξύνει, τις πνευματικές δυνάμεις του. Παρακολουθούμε πώς ο νεαρός Κρίστοφερ, με τη βοήθεια μιας χαρισματικής παιδοψυχολόγου, παλεύει και στο τέλος κατορθώνει να ενώσει τη σπασμένη εικόνα του κόσμου εντός του, μεταμορφώνοντας το μειονέκτημά του σε πλούτο εμπειρίας! Το δράμα του Haddon παίρνει μια στάση απόλυτα θετική απέναντι στη ζωή: τη βλέπει ως «μέγα καλό και πρώτο». Δεν ακολουθεί την τρέχουσα μόδα της αποδόμησης, ή όπως θα έλεγε σήμερα ο Ροΐδης επιγραμματικά: «είναι ποίησις νεότητος και υγείας. Απέχει του βασανίζοντος τα έθνη πνευματικού σάλου, ουδέ νοσεί την νόσον του αιώνος, την έλλειψιν ιδανικού». Αυτά, για το έργο.
Η παράσταση, στην καλή μετάφραση της Μαργαρίτας Δαλαμάγκα - Καλογήρου, σκηνοθετημένη από τον Τάκη Τζαμαργιά (κίνηση της Αλίκης Καζούρη), αγκαλιάζει με στοργή το κείμενο και το δίνει απλά, χωρίς διδακτισμούς, άμεσα και φυσικά, σε οικείους συναισθηματικούς τόνους και ηχοχρώματα. Σήμερα, όταν ο επιθετικός ρατσισμός σηκώνει πάλι κεφάλι, μας χρειάζονται τέτοια στέρεα έργα και τέτοιες ρέουσες παραστάσεις. Πόσο μάλιστα, όταν όλοι οι συντελεστές μετέχουν με συνείδηση ότι επιτελούν κοινωνικό έργο. Ο Μάνος Καρατζογιάννης (Κρίστοφερ), με υποδειγματικό βάθος εικόνας, κάνει τα μακρινά αστέρια του γαλαξία να φαίνονται κοντινά. Η Άννα - Μαρία Παπαχαραλάμπους δίνει τη μητέρα Τζούντι με άκρα ευαισθησία. Ο Χρήστος Ευθυμίου ως πατέρας, καίριος, η Θεοδώρα Μαστρομηνά, ο Γιάννης Γιαννούλης και η Πηνελόπη Μαρκοπούλου προσεγγίζουν ποιητικά τους ρόλους. Τα ευρηματικά σκηνικά - κοστούμια είναι του Εδουάρδου Γεωργίου, οι υπαινικτικοί φωτισμοί του Αλέκου Γιάνναρου και η μουσική του Σταύρου Γασπαράτου διαυγής.
***
Στο «Θέατρο Τέχνης» (Υπόγειο) η Μάνια Παπαδημητρίου σκηνοθετεί το γνωστό διήγημα του Δημήτρη Χατζή «Μαργαρίτα Περδικάρη» που διασκεύασε για το θέατρο ο Γεράσιμος Σταύρου, με τον τίτλο «Καληνύχτα Μαργαρίτα». Έχω γράψει και άλλοτε την θετική μου γνώμη για το έργο, πάντα, δυστυχώς, επίκαιρο. Είναι η ιστορία του δικού μας, εσωτερικού φασισμού, που γεννιέται και τρέφεται από την ίδια τη δομή της ανελεύθερης, αυταρχικής οικογένειας και των εγκλείστων μελών της, για να διαπεράσει το κουκούλι και να μολύνει ολόκληρη την κοινωνία. Εμείς, αυτά τα έχουμε ζήσει. Το κρίσιμο είναι η επαναληπτικότητά τους. Κάνει, άρα, καλά η Μάνια Παπαδημητρίου που ξαναγγίζει το έργο ελαφρά για να το φέρει (με τίτλο: «Καληνύχτα ντε...») κοντύτερα στην εποχή μας. Επειδή οι νέοι δεν έχουν βιώσει, δεν γνωρίζουν τον φασισμό από πρώτο χέρι.
Η παράσταση, με καλούς, δουλεμένους ρυθμούς και σε ύφος ομοιογενές, στελεχώνεται από μια ισοδύναμη, δεμένη ομάδα τελειόφοιτων της σχολής του Θεάτρου Τέχνης, που τη «ρουφούν» κυριολεκτικά. Είναι οι Άρης Αγάθος, Κώστας Ανδρικόπουλος, Γιάννης Ασκάρογλου, Ιουλία Γεωργίου, Χριστιάνα Δρόσου, Βαγγέλης Ζαπαντιώτης, Καίτη Ιωαννίδου, Έκτορας Λιάτσος, Υρώ Μακρή και Ειρήνη Τσιριγώτη. Με άρτια σκηνικά - κοστούμια της Αρτέμιδας Θεοδωρίδη και με την όμορφη, αισθαντική μουσική της Μαρίνας Χρονοπούλου.
