Μετά από μια πολύ ενδιαφέρουσα χρονιά για το θέατρο για παιδιά και εφήβους τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, και παρόλο που το θέρος στα «καθ’ ημάς» είναι εποχή απολογισμών και περιοδειών, τα πρώτα δείγματα για την επόμενη περίοδο είναι ενθαρρυντικά.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στις ΗΠΑ, ο χάρτης για τη θεατρική περίοδο 2023-2024 έχει μορφοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό και ήδη έχουν «ανοίξει» οι κρατήσεις εισιτηρίων και λοιπών συνοδευτικών πακέτων για εκπαιδευτικές και καλλιτεχνικές δράσεις πριν και μετά τις παραστάσεις. Σε κάθε περίπτωση, ο έγκαιρος προγραμματισμός επιτρέπει να υπάρχει ικανός χρόνος για τις απαραίτητες πρόβες και την εξαρτίωση του σκηνικού αποτελέσματος, την οργάνωση της παραγωγής, της προβολής, την πολιτική εισιτηρίων, το crowd funding, τη διαφήμιση, αλλά και την οργάνωση και ανακοίνωση παράλληλων και «εφαπτόμενων» με την κάθε παράσταση δράσεων. Οι τάσεις που διαφαίνονται στο θέατρο για παιδιά και εφήβους χαρακτηρίζονται από πλουραλισμό, με έμφαση στη διαφορετικότητα και στην αποδοχή του άλλου.
Διασκευές κλασικών παραμυθιών και έργων του Σαίξπηρ αποτελούν σταθερή αξία. Από κοντά οι διασκευές σύγχρονων, δημοφιλών ιστοριών στο αμερικανικό, παιδικό, αναγνωστικό κοινό μεταβαίνουν από τη σελίδα στη σκηνή. Το αμερικανικό κοινό αγαπάει πολύ το μιούζικαλ. Εκκινώντας από τις μεγάλες σκηνές της Δυτικής και μέχρι την Ανατολική Ακτή, παραστάσεις μιούζικαλ είναι σταθερές στο ρεπερτόριο ακόμα και των πιο μικρών θεατρικών οργανισμών.
Η τάση η οποία στις ΗΠΑ είναι ισχυρή στο θέατρο για εφήβους είναι οι παραστάσεις που αφορούν την έκφραση του φύλου, την έμφυλη διαφορετικότητα, την αποδοχή και διαχείριση του coming out. Επίσης οι παραστάσεις ενίσχυσης του «εαυτού», που στοχεύουν στην αυτογνωσία και στην ενδυνάμωσης του εαυτού, πειραματισμοί με ζητήματα επαγγελματικού προσανατολισμού, ανάδειξης των ταλέντων, αντιμετώπισης κρίσεων είναι ψηλά στην αμερικανική θεατρική ατζέντα για το ανήλικο κοινό.
Στη σκηνή ανεβαίνουν πολλά έργα με σαφή την αναφορά στις επιστήμες. Η τάση ξεκινά και ενισχύεται από τη συντεταγμένη εφαρμογή της STEAM μάθησης. Στην Αμερική τα προγράμματα STEAM (για τα οποία έχουμε ξαναγράψει) αποτελούν εμπεδωμένη πρακτική με σχεδιασμένη μεθοδολογία.
Πολύ επιδραστικό αναδεικνύεται το τεχνολογικό θέαμα, το θέατρο που προσφέρει εμπειρίες επαυξημένης πραγματικότητας και πολύ σύντομα επίκειται και το θέατρο με τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τα τηλεοπτικά reality shows, με τη σειρά τους, ενοφθαλμίζουν τις ποπ παραστάσεις με μεικτά αποτελέσματα. Το δικό τους κοινό έχουν οι παραστάσεις που εστιάζουν στο φαγητό, τις τεχνικές παρασκευής, στο πλαίσιο ενός σεναρίου με έντονη τη διάδραση επιτελεστών-κοινού.
Ιδιαίτερη μέριμνα δίνεται στη συμπερίληψη ηθοποιών βάσει της φυλής, του φύλου (βιολογικού και κοινωνικού) και όχι μόνο βάσει της υποκριτικής και της επιλογής από τον σκηνοθέτη και τους παραγωγούς μετά τις οντισιόν. Το θέμα είναι ιδιαίτερα σύνθετο, η συζήτηση μεγάλη και ας μην βιαστούμε να πάρουμε θέση. Αξιοσημείωτη είναι η συστηματική προσπάθεια των αμερικανικών θεάτρων για την πρόσβαση του κοινού και την ίση συμμετοχή. Έτσι, ταυτόχρονες μεταγλωττίσεις, νοηματική, σύστημα Μπράιγ, δυνατότητες πολυαισθητηριακής αναβάθμισης της παράστασης για τα παιδιά με αναπηρία και ειδικές γνωσιακές, αντιληπτικές ανάγκες, είναι πολύ συχνές.
Η σύντομη περιήγηση στην πολυτασική σκηνή της Αμερικής αφορά και τις παραστάσεις με έμφαση στις μειονότητες και τις εθνοτικές κοινότητες που συστήνουν το κοινωνικό μωσαϊκό των ΗΠΑ. Εκτός του θεάτρου των αφροαμερικανικών κοινοτήτων (εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι παραγωγές της ανεξάρτητης σκηνής στο Χάρλεμ, για παράδειγμα), το θέατρο των Λατίνων για παιδιά, όπως στη Νέα Υόρκη, λειτουργεί ως θεατρική κυψέλη. Παραστάσεις, θεατρικές τεχνικές, ρεπερτόριο που εκκινεί από την ισπανόφωνη λογοτεχνία ανοίγουν τους πολιτιστικούς παραστασιακούς ορίζοντες.
Για το τέλος αναφέρουμε την τάση που περιφραστικά προσεγγίζεται ως «θέατρο για τα παιδιά από τα παιδιά», που είναι ιδιαίτερα προσφιλής και ενισχύεται από τη συνεργασία των σχολικών κοινοτήτων με τις θεατρικές σκηνές, ενισχύοντας έτσι και τα φυτώρια νέων καλλιτεχνών.
