Πώς διαβάζεται ένα έργο τέχνης; Πώς το ταξινομούμε αυτόματα σχεδόν στις κατηγορίες που έχουν προκατασκευαστεί μέσα μας για την τέχνη και τη «μη τέχνη», τα διαφορετικά τους είδη αλλά και για την πρόσληψή τους από εμάς, το κοινό; Πώς το βλέμμα μας προκαθορίζεται από τους περιορισμούς στους οποίους μας έχουν εκπαιδεύσει και μας εμποδίζουν να συμμετέχουμε σε ένα παιγνίδι αναγνώρισής του και αναγνώρισης του ίδιου του εαυτού μας, όπως όταν πρωτοαντικρίζουμε έναν άγνωστο, ξένο και προσπαθούμε να τον διαβάσουμε μέσα στους κοινούς και αυστηρά ιεραρχημένους τόπους και τύπους; Πώς εντέλει απελευθερωνόμαστε από όλες αυτές τις καθιερωμένες αναγνώσεις αλλά και τους φόβους μας μπροστά στο ανοίκειο και καταφέρνουμε έκπληκτοι να απελευθερώσουμε τις αισθήσεις και τον νου μας και να απολαύσουμε το παιχνίδι;
Με της φαντασίας τα νήματα...
Η εικαστική καλλιτέχνιδα Ιφιγένεια Σδούκου μας προσκαλεί στην τελευταία της ατομική έκθεση, στην Αίθουσα Τέχνης Έκφραση-Γιάννα Γραμματοπούλου, στο Κολωνάκι, σε ένα παιχνίδι που αποκαλεί χαρακτηριστικά «threads of fantasy»-«νήματα της φαντασίας». Ο θεατής της συναντά έργα που από μακριά μοιάζουν ζωγραφικά, δομημένα άρτια σχεδιαστικά, πλασμένα με χρώματα ποικίλα και λαμπερά. Όταν όμως τα πλησιάσει, διαπιστώνει ότι έχουν κεντηθεί με τη βελόνα και την κλωστή πάνω στο λευκό πανί.
Ακολουθεί έτσι την ευκρινώς διακρινόμενη τα τελευταία χρόνια στροφή στο παραγνωρισμένο για πολλούς αιώνες είδος αυτό της λαϊκής κυρίως τέχνης, που ταυτίζεται με τη γυναίκα και τη μόνωσή της από τον κόσμο. Αναδεικνύει έτσι ταυτόχρονα τις δεξιότητες της «ασήμαντης» κεντήστρας με εκείνες της «σημαντικής» δημιουργού. Αντλεί τα θέματά της κυρίως από μεσαιωνικές ταπισερί και εικονογραφημένα χειρόγραφα. Εμπλέκει όμως στη χριστιανική συμβολική τον αρχαίο μύθο και το λαϊκό παραμύθι. Φτιάχνει πλάσματα πολυσύνθετα και συγγενή, ζωόμορφα και ανθρωπόμορφα που ενώνουν τη θεά Άρτεμη με εξωτικά, αθώα ελαφοκόριτσα, τη ντυμένη ως δυνατή αρχόντισσα θεά Περσεφόνη και το ρόδι της με το αλκαλοειδές φυτό μανδραγόρα με την ανθρωπόμορφη ρίζα και τις θεωρούμενες υπερφυσικές ιδιότητες της μετεμψύχωσης. Ή δένουν τους θλιμμένους, σύγχρονους ιππότες με τους κένταυρους και τους δράκους.
Προβάλλει τις «Κυρίες με τους Μονόκερους» ως σκελετούς που δείχνουν τη ματαιότητα των ταξικών τους προνομίων ανάμεσα σε δέντρα που σφύζουν από καρπούς. Βυθίζει το ερωτευμένο ζευγάρι των ευγενών σε μια γυάλα, με τον άνδρα μονάχα να κρατά το σχοινί το δεμένο στο πόδι ενός πουλιού που θα μπορέσει να του εξασφαλίσει την ελευθερία. Γράφει με τη βελόνα της πρόσωπα ρομαντικά ανδρών και γυναικών σε προφίλ και τοποθετημένα δίπλα-δίπλα που δίνουν την εντύπωση ότι πρόκειται για τις δύο διαφορετικές όψεις του ίδιου -δίφυλου- ατόμου, του απαθανατισμένου σε μια σκισμένη φωτογραφία. Προβαίνει με τα πολυποίκιλτα νήματα της φαντασίας «σε μια ασεβή αποσυναρμολόγηση της μυθοπλασίας», όπως γράφει ο Μπουρντιέ, «που μας οδηγεί να ανακαλύψουμε... ότι το θεμέλιο της πίστης (και της τέρψης που αυτή προσφέρει) εδράζεται στην προσχώρηση στο παιχνίδι ως τέτοιο, στην αποδοχή της θεμελιώδους προπαραδοχής ότι το παιχνίδι... αξίζει τον κόπο να παιχτεί, να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα. Έτσι ώστε σε μια εποχή «των Λωτοφάγων», όπως η σημερινή, να μπορέσουμε με καθαρό βλέμμα να αναγνωρίσουμε και να κατανοήσουμε τα διαχρονικά σύμβολα των μύθων ως τέτοια και των πραγματικών παιχνιδιών που αυτά συμβολίζουν και παίζονται στον πραγματικό κόσμο εις βάρος μας από τους εκάστοτε μηχανισμούς της εξουσίας.
Info: Ιφιγένεια Σδούκου, «Threads of fantasy», Αίθουσα Τέχνης Έκφραση-Γιάννα Γραμματοπούλου, Βαλαωρίτου 9α Διάρκεια έκθεσης: 15 Ιουνίου-21 Ιουλίου 2023 Ώρες λειτουργίας: Τρ./Πεμ./Παρ. 12 μ.-8 μ.μ., Τετ. 12 μ.-6 μ.μ., Σάβ. 12 μ.-3 μ.μ.
