Η θάλασσα ανοίγει τη ματιά και τον νου. Διαπνέει τον άνθρωπο με μια αίσθηση ελευθερίας που του δίδει την τόλμη να ξεφύγει από τον μικρό κλειστό, άρτιο ή ερημωμένο κόσμο του, του επιτρέπει να αναζητήσει το άγνωστο και το ανοίκειο, να συναντήσει το διαφορετικό, να δημιουργήσει μέσα από την ανταλλαγή προϊόντων και την πρόσμειξη ιδεών, ηθών και εθίμων, ήχων και οσμών τη μήτρα μέσα στην οποία γεννιούνται από τα προϊστορικά χρόνια όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί.
Το απέραντο των ωκεανών της κάνει προφανές το πέρας της ανθρώπινης ύπαρξης, αναγκάζει τον ταξιδευτή της να βρει καταφύγιο στις μνήμες της πατρίδας που άφησε πίσω του και μεταλλάσσονται στον νόστο που τον παιδεύει και τον ωθεί στην επικοινωνία με αυτούς που θεωρεί δικούς του.
Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν στα βαθιά νερά της, η απώλεια κάποιων από τους συνοδοιπόρους του μέσα τους ενεργοποιεί τη φαντασία του, τον προτρέπει να φτιάξει πλάσματα με δυνάμεις που τον ξεπερνούν, ανθρωπόμορφα ή ζωόμορφα ξωτικά και μάγισσες που εικονοποιούν τον τρόμο του, θεούς, ημίθεους και Παναγιές θαλασσινές που τον οχυρώνουν με μια προστασία μεταφυσική.
Άνθρωποι της θάλασσας βγαλμένοι μέσα από τον μύθο και την πραγματικότητα
Η ηθοποιός, συγγραφέας και αγιογράφος Ελεονώρα Σταθοπούλου δείχνει με την ατομική της έκθεση στον Φωταγωγό των εκδόσεων Το Ροδακιό, στο κέντρο της Αθήνας, τη συνέχεια της ιστορίας των θαλασσοπόρων από την εποχή του Ομήρου μέχρι τα νεότερα χρόνια. Ο λυρικός και αινιγματικός τίτλος που επιλέγει «Τους φέρνει η Θάλασσα» μπορεί να διαβαστεί σαν ένα ιδιαίτερο γνώρισμά τους, αυτό που τους γαλουχεί και τους σφραγίζει στα ταξίδια τους και στην επαφή τους με τον μεγάλο κόσμο και τους ξεχωρίζει πάντα από τους καθηλωμένους στη γη, τους στεριανούς. Αυτό που είναι ο πλούτος των βιωμάτων τους και μας φέρνουν με την επιστροφή τους ως ένα δώρο για τον εμπλουτισμό της ζωής μας.
Η Σταθοπούλου τους προβάλλει όπως σε μια θεατρική παράσταση. Ξεκινά με μεμονωμένες εικόνες που ζωγραφίζει πάνω σε ξύλα που βρήκε στην παραλία. Πλάθει με μικρές νευρώδεις ή ρευστές πινελιές μέσα σε αυστηρά περιγράμματα και ανάμεσα σε έντονες φωτοσκιάσεις τα σκαμμένα, ονειροπόλα, πικραμένα πρόσωπα των ναυτών, των σφουγγαράδων, των ψαράδων αλλά και του θλιμμένου, έκπαγλου νέου, σαν Φαγιούμ καμωμένου Οδυσσέα.
Τοποθετεί μπροστά τους έπιπλα και κατασκευές που συμπληρώνουν το αφήγημα, δίνουν κατευθυντήριες γραμμές στον θεατή. Όπως η καρέκλα-θρόνος του βασιλιά της Ιθάκης ή το ξόανο του Ποιητή, το στεμμένο με τη λύρα του, τα φτιαγμένα με ταπεινά κλαριά και ξύλινα απομεινάρια σμιλεμένα από το κύμα και σκουριασμένα από την αλμύρα αντικείμενα που αυτό άφησε στην ακτή. Ενσωματώνει τις μορφές της σε εικονοστάσια των κοινών θνητών μαζί με τα εντελώς προσωπικά «εφόδιά» τους στα ταξίδια, τα πακέτα τσιγάρων, τα κομπολόγια, τη φορητή εικονίτσα του Εσταυρωμένου και τις ανορθόγραφες επιστολές στη μάνα τους.
Για να φτάσει στο τέμπλο, όπου μας αποκαλύπτει την κεντρική της ιδέα. Εκεί όπου μεταλλάσσει τους κεντρικούς ήρωες της «Οδύσσειας», τον Τηλέμαχο, τον Οδυσσέα, τη γριά Βάβω του ή Πηνελόπη, στις εξιδανικευμένες, βυζαντινίζουσες εικόνες των αγίων με την Παναγία-υφάντρα στο κέντρο τους. Δένει τον μύθο με την πραγματικότητα. Και αποτίει τον απαιτούμενο φόρο τιμής στη θάλασσα και στους ανθρώπους της.
Info:
Ελεωνόρα Σταθοπούλου, «Τους φέρνει η Θάλασσα»
Φωταγωγός, εκδόσεις Το Ροδακιό, Κολοκοτρώνη 59Β και Λιμπονά (στο βάθος της Στοάς Κουρτάκη)
Διάρκεια έκθεσης: Τρίτη 21 Φεβρουαρίου - Κυριακή 19 Μαρτίου 2023
Ωρες λειτουργίας: 12 μ.-8 μ.μ.
