Το έργο τέχνης δεν είναι εμπόρευμα. Κι ας προσπαθούν να μας πείσουν περί του αντιθέτου οι διάφοροι οίκοι εμπορίου του και οι κάθε λογής λαθρέμποροί του. Το έργο τέχνης δεν είναι μέσο πολιτικής προπαγάνδας. Κι ας επιχείρησαν να το χρησιμοποιήσουν για την εδραίωση του καθεστώτος τους όλοι ανεξαιρέτως οι μεγάλοι δικτάτορες του κόσμου αλλά και οι μικροί δικτατορίσκοι στα καθ’ ημάς. Με κραυγαλέο, επαναλαμβανόμενο δείγμα της ύβρεώς τους την ψηφοθηρική και αβασάνιστη εκμετάλλευση τού εθνικά και παγκόσμια σημαίνοντος ζητήματος της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα που υποβάθμισαν σε προσωπικό τους ζήτημα. Το ενέταξαν στην προεκλογική τους εκστρατεία και στον γενικότερο σχεδιασμό τους να ανατρέψουν τη νεωτερική πορεία της χώρας, να την επιστρέψουν στα «πέτρινα χρόνια» του αντικομμουνισμού και του εθνικισμού, της τρομοκρατίας των πολιτών από τον παντοδύναμο χωροφύλακα και τον πανταχού παρόντα χαφιέ, της επιστροφής στη στείρα λατρεία των αρχαίων ημών προγόνων. Υποβάθμισαν τα Γλυπτά του Παρθενώνα από σύμβολα της Δημοκρατίας και του ανθρώπινου μέτρου σε σύμβολα της καθιέρωσης της απόλυτης μοναρχίας και της αμετροέπειάς τους.
«Το χθες είναι τώρα»
Ο ανοιχτός διάλογος με το παρελθόν, το μακρινό και το πρόσφατο, είναι αναγκαίος στην τέχνη και στη ζωή. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να πορευτούμε με αυτογνωσία στο παρόν και στο μέλλον. Να δημιουργήσουμε νέες φόρμες συνύπαρξης. Ο μαγικός ιχνηλάτης της τέχνης της Μεσογείου, ο εικαστικός καλλιτέχνης Γιώργος Λαζόγκας, που έφυγε τον περασμένο Ιούλιο από τη ζωή, ονομάτισε την τελευταία του έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας «Το χθες είναι τώρα». Εγκαινίασε μέσα από τις «συνομιλίες» του με τους σχεδιαστές των αρχαίων ληκύθων, τους δημιουργούς των αιγυπτιακών ειδωλίων, τα θραύσματα-όστρακα των μυκηναϊκών αγγείων, μια νέα, εξωστρεφή, απαραίτητη για το σύγχρονο άνοιγμά του στις νέες γενιές περίοδο για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, βασισμένη πάνω στο «παλίμψηστο» της δημιουργίας.
«Ναυκρατία». Ο εικαστικός καλλιτέχνης Βασίλης Παφίλης έστησε στο παλαιότερο Ναυτικό Μουσείο της χώρας (ιδρύθηκε το 1926), το Ναυτικό Μουσείο του Γαλαξιδίου, μια εικαστική εγκατάσταση με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από την επίσημη κήρυξη της Επανάστασης του '21. Ο τίτλος της «Ναυκρατία» μαρτυρεί το ένδοξο παρελθόν της αρχαιότερης ναυτικής πολιτείας της Ελλάδας που ύψωσε πρώτη τη σημαία της Επανάστασης εναντίον των Οθωμανών κατακτητών, κάηκε μαζί με τον στόλο της το 1825, ανοικοδομήθηκε με τα κουφάρια των πλοίων της και κυριάρχησε σε ολόκληρη τη Μεσόγειο από το 1829 μέχρι το 1912 με τα καράβια που οι άνθρωποί της έφτιαχναν μεταφέροντας εμπορεύματα. Ο θεατής της αντικρίζει ένα σκηνικό που πυκνώνει τις γνώσεις του Παφίλη στη γλυπτική, τη ζωγραφική, τη σκηνογραφία, την επεξεργασία του ξύλου και άλλων δομικών υλικών, αλλά και στην ιστορία της πόλης όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε. Ο χώρος δομείται με ακρίβεια, με το ανάγλυφο της τοιχοποιίας του Μουσείου που διαφύλαξαν οι περισσότεροι Γαλαξιδιώτες στα σπίτια τους, το πλαισιωμένο με πήλινους αμφορείς, ευρήματα αρχαίων ναυαγίων στον Κρισαϊκό Κόλπο του Γαλαξιδίου, αλλά και με απλά, «φτωχά» ευρήματα που συνέλεξε ο καλλιτέχνης και ο πατέρας του, μπρούτζινα καρφιά, μαδέρια καταστρώματος, με τα οποία φτιάξανε οι κάτοικοι τις στέγες και τα πατώματά τους, το καπόνι, το μεταλλικό κυρτωμένο δοκάρι με τροχαλίες για την ανάρτηση βάρκας ή άγκυρας. Εκτείνεται στο βάθος μέσα στις πηχτές, εξπρεσιονιστικές πινελιές, τις μορφωμένες με λάδι, ακρυλικά, τσιμέντο, πριονίδια και πηλό, που συνθέτουν τη θάλασσα. Που δένουν με τις φωταύγειές τους αλλά και με τα υλικά τους το ανοιχτό πέλαγος με τη «στεριά» του Μουσείου, τον άνθρωπο με τη φύση. Το τρυφερό ξυλόγλυπτο «μισομόδελο που προβάλλεται ανάμεσά τους, το σκαλισμένο πάνω σε ένα μαδέρι, το μισό σκαρί ενός καραβιού που σχεδίαζαν οι παλιοί ναυπηγοί και εκτίθεται και στο Μουσείο, υποδηλώνει χωρίς να δηλώνει την ανθρώπινη παρουσία. Μετουσιώνεται έτσι σε έναν «τόπο ύπαρξης» που μας ταξιδεύει μέσα στη μνήμη. Μεταλλάσσεται στον αναγκαίο τόπο διαλόγου, μέσα σε ένα μουσείο, του παρελθόντος με το παρόν.
Info:
Βασίλης Παφίλης,«Ναυκρατία». Ιστορικό και Ναυτικό Μουσείο Γαλαξιδίου, οδός Μουσείου 4 και Στ. Νιάρχου. Ώρες λειτουργίας: Τρ.-Κυρ. 9 π.μ.-3.30 μ.μ. Τηλ.: 22650-41795
