Η Μεσόγειος είναι από πάντα η θάλασσα που ενώνει τους λαούς της Ευρασίας και της Αφρικής, της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, της Μάλτας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας. Τους επιτρέπει μέσα στον τρυφερό, σχεδόν κλειστό, ήρεμο κόλπο της, από τα προϊστορικά χρόνια, να ανταλλάσσουν και να ανακατεύουν οσμές και γεύσεις από τα προϊόντα της γης τους, να μεταφέρουν τις χρωστικές τους ουσίες, τις αισθητικές και πνευματικές τους ανησυχίες και αναζητήσεις και να τολμούν νέες συνθέσεις. Να γεννούν μέσα από το συναπάντημά τους μεγάλους πολιτισμούς.
Η Μεσόγειος είναι από πάντα ο πλωτός δρόμος για τη φυγή από το αδιέξοδο της φτώχειας και της ακληρίας. Που μεταβάλλεται στις μέρες μας ολοένα και πιο συχνά, με τη σκληρή, ωμή πολιτική των κλειστών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε έναν πλωτό δρόμο των ωθήσεων και των επαναπροωθήσεων της προσφυγιάς, έναν νέο Αχέροντα, κυρίως γυναικόπαιδων αλλά και βρεφών ολίγων μηνών, που τα οδηγεί, όπως στο φρικιαστικό παιδικό τραγούδι με «το μικρό καράβι», από την ελπίδα για μια νέα ζωή, στον βέβαιο θάνατο.
Εργα χαρακτικής
Η ομαδική έκθεση που προβάλλεται στο Σπίτι της Κύπρου, στο Σύνταγμα, και διοργανώθηκε από το Σωματείο Κύπριοι Χαράκτες επιχειρεί να πυκνώσει τη Μεσόγειο και τα νοήματά της με τα μέσα της τόσο παραδοσιακής και τόσο σύγχρονης τέχνης της χαρακτικής. Θα σταθώ αναγκαστικά σε κάποια από τα έργα που μου εντυπώθηκαν. Στις μονοτυπίες της Άννης Ερωτοκρίτου, τις τυπωμένες ξανά και ξανά με τη μέθοδο της κολλαγραφίας. Που δείχνουν με ένα ύφος σουρεαλιστικό τους βυθούς της ως ιριδίσουσες, κυανές κοιλότητες με χρυσωπά στίγματα και κρατούν μέσα στα αυστηρά περιγράμματά των ορεινών όγκων της το ατέρμονο, ανεξέλεγκτο και μερικά ελέγξιμο σκότος της ύπαρξής μας. Στις ψηφιακές συμβολικές «Πλοηγήσεις», σαν κινούμενους πλανήτες φτιαγμένες, του Μιχάλη Γιανναδάκη που δίνουν πνοή στα ταξίδια μας, τα φανταστικά και τα πραγματικά.
«Συνδυάζοντας και αντιπαραθέτοντας», καθώς γράφει ο ίδιος, «διαγράμματα, χάρτες, βιωματικές, φωτογραφικές, ταξιδιωτικές σημειώσεις, θραύσματα υλοποιημένων έργων, με γωνιόμετρα και διόπτρες, ακόμα και όργανα όπως αρχαίος αστρολάβος». Στις αφαιρετικές, ατελείς καμπύλες της Ελένης Κινδύνη που καθρεφτίζουν την ατελή μας ποικιλόμορφη οντότητα, που τόσο θέλουμε να ξεχνάμε, τις σμιλεμένες από τα κύματα της μνήμης. Στις σκαναρισμένες μήτρες από υγρή σιλικόνη υψιτυπίες του Κυριάκου Θεοχάρους που μας μεταφέρουν με τη μερικότητά τους τη διαφορετικότητα των διαφορετικών στοιχείων που συγκροτούν τα ακρογιάλια μας.
Στη «Δεξαμενή- Έκπλυση» του Μιχάλη Φαντάρου που επιχειρεί με μεικτές τεχνικές να συνδέσει το παραστατικά αποτυπωμένο ανθρώπινο σώμα με τον αφηρημένα αποδοσμένο θαλάσσιο χώρο να συνδέσει την πολιτική, οικολογική, πολιτισμική κρίση που όλοι μας βιώνουμε με τη μόρφωση διαφορετικών ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων που συμβολικά διαλύονται και αναπλάθονται με τη μέθοδο της «έκπλυσης». Στη σκληρή, σουρεαλιστική ξυλογραφία του Ευριπίδη Παπαδοπετράκη που δείχνει το «μοιραίον φυγείν αδύνατον» του μαλάκιου. Στη χαρακτική εγκατάσταση «Μεσόγειος, Τόπος Ονείρων» της Βίκυς Τσαλαματά που εντάσσεται στην μεγάλη ενότητα «Life is wildly unpredictable, can we talk about it?», την πνεόμενη από το ποίημα του Έντγκαρ Άλαν Πόε «Dreamland».
Το βάθος της θάλασσας
Η Τσαλαματά αποτυπώνει σε διαφορετικές διαφάνειες, κρεμασμένες τη μία μετά την άλλη, το βάθος της θάλασσας και το απρόβλεπτο της ζωής. Μας αφήνει έτσι να βυθιστούμε στις υδάτινες ροές, τις πλασμένες εξπρεσιονιστικά ως λιθογραφίες, τις τυπωμένες στο Δημοτικό Εργαστήριο της Δρέσδης,τις διανθισμένες με σκαναρισμένα τμήματα του δέρματός της, που πλαισιώνονται από τους τυπωμένους με αυθεντικά τυπογραφικά στοιχεία στίχους του Πόε. Να αφεθούμε στην κίνηση και στη μεταβλητότητα του χώρου και του χρόνου που διέπει τις διαχρονικές προσφυγικές και μεταναστευτικές διαδρομές της Μεσογείου του σήμερα και του χθες, «όπου σε ζόφο έσχατο στης Θούλης τη μαρμαρυγή» βγαίνουμε στην «άκρα», «απόκοσμη», ονειρική γη. Να νιώσουμε μέσα σε αυτήν τη θλιβερή πραγματικότητα των χιλιάδων νεκρών προσφύγων τη Μεσόγειο ως «η εντός και καθ’ ημάς θάλασσα» όπως την αποκάλεσε ο Στράβων, η δικιά μας φιλόξενη θάλασσα.
Info
«Μεσόγειος: Παράδοση - Μετάβαση - Διαδρομή».
Ομαδική έκθεση σε διοργάνωση Σωματείου Κύπριων Χαρακτών και σε επιμέλεια Θάλειας Στεφανίδου,
Σπίτι της Κύπρου, Μορφωτικό Γραφείο Κυπριακής Πρεσβείας,
Ξενοφώντος 2Α, Σύνταγμα. Διάρκεια έκθεσης: 15 Δεκεμβρίου 2022-27 Ιανουαρίου 2023.
Ώρες λειτουργίας: Δευτ./Τετ. 10 π.μ.-6 μ.μ.,
Τρ./Πέμ./ Παρ. 10 π.μ.-3 μ.μ.
