Ζούμε την εποχή της μόνωσης. Της απόσχισης των υποκειμένων από τις κοινότητες και την κοινωνία που δρομολόγησαν οι εκπρόσωποι του νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού μοντέλου. Και υλοποίησαν με τον πιο βίαιο και επώδυνο τρόπο μέσα στην πανδημία του κορωνοϊού. Φέρνοντας έτσι στο φως τις πιο σκοτεινές πτυχές της σχιζοειδούς ύπαρξής μας.
Ο φόβος του επικίνδυνου «ξένου» μέσα και έξω από μας κυριάρχησε. Το «επιτηρητικό βλέμμα» της εξουσίας που «κατέχει τη γνώση» και ελέγχει μέσα από τους ορατούς και αόρατους μηχανισμούς της, τις επιτροπές ειδικών και τα επιφορτισμένα με την επιβολή της άρχουσας τάξης όργανα κάθε μας κίνηση εγκαθιδρύθηκε στην Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Με την έωλη δικαιολογία της «προστασίας της κοινωνίας των λογικών και ενάρετων», των υποταγμένων στο σύστημα, από εκείνους που παρεκκλίνουν από αυτό ή αντιστέκονται σε αυτό. Που διώκονται και εκδιώκονται ασύστολα, δολοφονούνται μεταφορικά ή και πραγματικά. Έτσι ώστε να εδραιωθεί η κοινωνία του 1/3 των «νόμιμων κατόχων» του πλούτου της χώρας.
Η ιστορία της τρέλας
Η «Ιστορία της τρέλας» του Μισέλ Φουκό, από την οποία δανείστηκα κάποιους από τους όρους του προλόγου και τον τίτλο, παρουσιάζει, λες και είναι σήμερα, την πορεία της μόνωσης των «διαφορετικών». Ο Φουκό μιλά για την απομάκρυνση των τρελών σε καραβιές, όπου τους έπνιγαν, τον Μεσαίωνα, διατρέχει τον εξορισμό τους στα εγκαταλελειμμένα λεπροκομεία, φτάνει στα φρενοκομεία της νεωτερικότητας όπου στεγάστηκαν και πολλοί καλλιτέχνες. Και αποτέλεσαν τα πρότυπα για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών και των μιμητών τους, τα στρατόπεδα κράτησης των μεταναστών και προσφύγων.
Το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Δρομοκαΐτειο ιδρύθηκε επί της Ιεράς Οδού το 1887 μετά τον θάνατο του Ζώρζη Δρομοκαΐτη, σύμφωνα με τη διαθήκη του και με τα χρήματα που είχε αφήσει για τον σκοπό αυτό. Αποτελεί το πρώτο ψυχιατρικό νοσοκομείο της Αττικής και σφραγίζει την ιστορία της τρέλας στη σύγχρονη Ελλάδα. Ενισχύθηκε και με χρήματα άλλων ευεργετών που ονομάτισαν τα κτήριά του. Ο επισκέπτης του νιώθει, όταν το περιηγείται, όπως ο έγκλειστος ποιητής Γεώργιος Βιζυηνός, ότι «μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου».
Η έκθεση «Εγκλεισμοί»
Η έκθεση που λαμβάνει χώρα στο Δρομοκαΐτειο με τον τίτλο «Εγκλεισμοί» και σε επιμέλεια Δημήτρη Τρίκα περιλαμβάνει εγκαταστάσεις και βίντεο 48 καλλιτεχνών καθώς και performances και ημερίδες σχετικές με το ζήτημα. Εκτείνεται σε τρεις χώρους που φανερώνουν τη συγκρότησή του. Το Παλαιό Τυπογραφείο, τον πάλαι ποτέ τόπο «Κοινωνικής Προσαρμογής», όπου αντικρίζουμε ανάμεσα στις τοιχογραφίες για την εκμάθηση της τέχνης της γραφής από την αρχαιότητα μέχρι «τις ελεύθερες λέξεις του φουτουρισμού»(!) πάνω στα μηχανήματα με τα τυπογραφικά στοιχεία τα ρευστά γλυπτά του Γιώργου Τσεριώνη.
Ανακαλύπτουμε στα ταξικά χωρισμένα, ανάμεσα στους πένητες και στους εύπορους, κτήρια του Δάφτσειου και του Αγίου Ισίδωρου, τους φτιαγμένους σαν αρχιτεκτονικές μακέτες λαβυρίνθους του νου και της εγκάθειρξης του Κώστα Χριστόπουλου.
Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τις στοιβαγμένες μέσα σε ένα καρότσι ή πάνω σε μια καρέκλα κοτσίδες των κοριτσιών, αποκομμένα σύμβολα της θηλυκότητας, που μας παραπέμπουν ευθέως στο Άουσβιτς. Νιώθουμε στο πετσί μας τον φόβο μέσα στο κλειστοφοβικό, το πλαισιωμένο με κουρτίνες περιβάλλον της Χλόης Ακριθάκη, της οποίας ο, γνωστός καλλιτέχνης, πατέρας νοσηλεύτηκε εκεί. Αντικρίζουμε με τρόμο μέσα από την τρύπα επιτήρησης των τροφίμων το λούτρινο άγριο ζώο του Κώστα Τσώλη.
Διαβάζουμε τις ημερολογιακές φράσεις και τα αυτόματα γραμμένα με μπικ τρυφερά σχεδιάκια του Capten, θύμα και αυτός της σημερινής αστυνομικής αυθαιρεσίας, πρώην, πρόσφατου τρόφιμου, για μικρό διάστημα, του ιδρύματος. Αντικρίζουμε στις κρεμασμένες, κερματισμένες συνθέσεις του Σωκράτη Φατούρου «τη μορφοποίηση του εαυτού ως κατασκευή και την προσπάθειά του να βρει τη θέση του στον κόσμο» μέσα από τον διάλογό του με τον θεατή. Που συνδέει κατά τον Φουκό «τη συγκρότηση, την ασυνέχεια και τη συνέχεια του ανθρώπινου σώματος», τον «παραλογισμό και το όνειρο με την τέχνη».
Info
«Εγκλεισμοί», ομαδική έκθεση σε επιμέλεια Δημήτρη Τρίκα.
Δρομοκαΐτειο ΨΝΑ, Ιερά Οδός 343 Χαϊδάρι.
Ώρες λειτουργίας: 3 μ.μ.-8 μ.μ.
