Με τις τραγικές εικόνες στην Ειδομένη να «αναζητούν» τον σκηνοθέτη -δημιουργό που θα μετουσιώσει το ανθρώπινο δράμα σε «πράξη» πολιτισμού και σήμα κοινωνικής εγρήγορσης, ο ιδρυτής του Φεστιβάλ και διευθυντής του για τελευταία φορά φέτος Δημήτρης Εϊπίδης, παρουσιάζοντας το φετινό πρόγραμμα, αναφέρθηκε στο πώς η διοργάνωση θέτει στο επίκεντρό της το προσφυγικό, το πιο κρίσιμο ζήτημα της εποχής μας. Το Φεστιβάλ έχει συγκεντρώσει σε ειδικό, μεγάλο αφιέρωμα, με τίτλο «Πρόσφυγες: απόδραση προς την ελευθερία;», ταινίες από την Ελλάδα και τον κόσμο που προσεγγίζουν το θέμα από διαφορετικές πλευρές.
Επιπλέον, το Φεστιβάλ φέτος συνεργάζεται με την ΑΡΣΙΣ για τη συγκέντρωση βρεφικών ειδών για την υποστήριξη των προσφύγων και μεταναστών στην Ειδομένη και τα Διαβατά. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες στην Μπερλινάλε, η ιταλική Λαμπεντούζα «κυριάρχησε» στη βερολινέζικη οθόνη και το σπουδαίο ντοκιμαντέρ «Fuocoammare» («Φωτιά στη θάλασσα») του Τζιανφράνκο Ρόζι κέρδισε τελικά τη Χρυσή Αρκτο. Στη Θεσσαλονίκη προβλήθηκε δεύτερο ντοκιμαντέρ για το μικρό αυτό νησί στο «πέρασμα» από την Αφρική στην Ευρώπη, το «Η Λαμπεντούζα τον χειμώνα», του Αυστριακού Γιάκομπ Μπρόσμαν. Όπως μας είχε πει, πολύ εύστοχα, ο Τζιανφράνκο Ρόζι στο Βερολίνο, «το μόνο που κάνουμε με αυτό το τεράστιο πρόβλημα που υπάρχει μπροστά στα μάτια μας, είναι να χτίζουμε ένα τείχος στο μυαλό μας».
Η Λαμπεντούζα, που απέχει μόλις εβδομήντα μίλια από την Αφρική, από την Τυνησία, και σχεδόν 130 από το Ακριτζέντο της Σικελίας, υποδέχθηκε κάπου μισό εκατομμύριο ψυχές κατά τον προηγούμενο χρόνο, χωρίς να λογαριάζουμε τους νεκρούς που βγάζει αδιάκοπα η θάλασσα... Στην ταινία του Μπρόσμαν, οι Αφρικανοί μετανάστες καίνε τα δάχτυλά τους ώστε να μην καταγραφούν τα αποτυπώματά τους στην πύλη του σκοτεινού «παραδείσου» που λέγεται Ευρώπη, η οργισμένη δήμαρχος της Λαμπεντούζα λέει στον φακό πως το νησί της έχει γίνει «μια ιστορία τρόμου για την Ευρώπη»…
Σε διαφορετικό ύφος η ταινία «Μια ιστορία αγάπης από τη Συρία» του Σον Μακ Άλιστερ, παρακολούθησε επί πέντε χρόνια την οδύσσεια ενός ζευγαριού, της Αμέρ και του Ραγκντά, που γνωρίστηκαν σε φυλακή στη Συρία πριν από 15 χρόνια. Όταν ο σκηνοθέτης τούς συναντά για πρώτη φορά το 2009, ο Ραγκντά είναι και πάλι στη φυλακή, ενώ η Αμέρ έχει μείνει να φροντίζει μόνη τα τέσσερα αγόρια τους. Αλλά οι σαρωτικές, δραματικές εξελίξεις στην περιοχή δεν αφήνουν ανεπηρέαστη τη μοίρα της οικογένειας...
Ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης, στο ντοκιμαντέρ «Δεύτερη ευκαιρία», που έχει γυριστεί στις φυλακές Αυλώνα, όπου λειτουργεί και το σχολείο «δεύτερης ευκαιρίας», παρακολουθεί τον Λιθουανό Ρόκας, καταδικασμένο για διακίνηση ναρκωτικών. Φυλακισμένος σε μια χώρα εντελώς άγνωστη γι' αυτόν, ο νεαρός Ρόκας αγωνίζεται σκληρά γι' αυτή την περιβόητη «δεύτερη ευκαιρία» και προετοιμάζεται να δώσει εξετάσεις για το Πολυτεχνείο, κόντρα στα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει αλλά και με τη συμπαράσταση κάποιων δασκάλων του.
ΚΩΣΤΑΣ ΤΕΡΖΗΣ
