"Ποιος μπορεί να φανταστεί την ιστορία της νεοελληνικής ζωγραφικής χωρίς την παρουσία του Τέτση;" αναρωτιόταν ρητορικά, πριν από μία εβδομάδα, η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, κατά την απονομή στον κορυφαίο Έλληνα ζωγράφο του Βραβείου "Γιάννης Μόραλης". Από τα ξημερώματα του Σαββάτου και μετά, το ερώτημα έπαψε να είναι ρητορικό, αφού ο 91χρονος δημιουργός έχασε τη μάχη με τον καρκίνο, έπειτα από τη ραγδαία επιδείνωση της υγείας του.
Πράγματι, η ελληνική ζωγραφική είναι πια φτωχότερη, χάνοντας "τον μεταδοτικό παλμό, τον ακαταμάχητο οίστρο, το ιαματικό αίσθημα ζωικής ευφορίας και ψυχικής υγείας που αποπνέουν τα έργα του Υδραίου δημιουργού".
Ύψιστος κολορίστας, «χρωματιστής», όπως ονόμαζε ο ίδιος τον εαυτό του, παρέμεινε πάντα ένας «ζωγράφος του βλέμματος», σε διαρκή αγώνα για να αποδώσει το ελληνικό φως και πλάθοντας με αυτό έναν καινούργιο κόσμο. Σε αυτήν του την επιλογή παρέμεινε πιστός μέχρι τέλους, χωρίς να υποκύψει στα ανεικονικά ρεύματα που κυριάρχησαν στις εικαστικές τέχνες μετά τη δεκαετία του 1950, αλλά εξελίσσοντας την τέχνη του τόσο ώστε να δημιουργεί χρώμα ακόμα και με τους ασπρόμαυρους πίνακές του.
Από την Ύδρα στην Ακαδημία
Γεννήθηκε στην Ύδρα το 1925, όπου συνάντησε τον Χατζηκυριάκο - Γκίκα και τον Πικιώνη και πλάι τους πήρε τα πρώτα του μαθήματα. Στην Κατοχή σπουδάζει στην ΑΣΚΤ και πραγματοποιεί την πρώτη του ατομική έκθεση το 1948. Συνεχίζει τις σπουδές του στο Παρίσι (1953-56), ιδιαίτερα στη χαρακτική. Δίδαξε στον Αθηναϊκό Τεχνολογικό Όμιλο (1959-1962), υπήρξε συνιδρυτής και δάσκαλος της Σχολής Βακαλό, ενώ το 1976 εκλέχτηκε καθηγητής στην ΑΣΚΤ, της οποίας υπήρξε πρύτανης το 1989-1991. Το 1993 έγινε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και το 1999 τιμήθηκε με τον Ανώτερο Ταξιάρχη του Φοίνικος.
Στη διάρκεια της καριέρας του έκανε περισσότερες από 90 ατομικές εκθέσεις και πάρα πολλές ομαδικές, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συμμετείχε στις Μπιενάλε του Σάο Πάουλο (1957) και της Αλεξάνδρειας (1959), ενώ αναδρομικές του έγιναν στην Πινακοθήκη Πιερίδη (1992), την Εθνική Πινακοθήκη (1999), τη Φλωρεντία, την Κύπρο κ.α. Η τελευταία του έκθεση πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2015, στο Ίδρυμα Θεοχαράκη (Η αποθέωση του τοπίου, Ζωγραφική 2000-2014), όπου παρουσίασε έργα εξαιρετικής δύναμης, παρά την προχωρημένη ηλικία του.
Καθολική αναγνώριση
«Μου είναι δύσκολο να μιλήσω σε παρελθοντικό χρόνο για τον Παναγιώτη Τέτση», δήλωσε ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς. «Θα είναι για όλους μας αυτή η μικρή μα τόσο μεγάλη Ελλάδα την οποία 'φιλτράριζε μέσα από την καρδιά του' για να την αποτυπώσει στον καμβά του. 'Άρμεγε με τα μάτια του το φως της οικουμένης' και το μετουσίωνε άλλοτε σε μια γοητευτικά απρόβλεπτη αιγαιοπελαγίτικη θάλασσα, άλλοτε στα αγαπημένα του υδραίικα άνυδρα βράχια κάτω από το εκτυφλωτικά γυμνό ελλαδικό φως και άλλοτε στα, σχεδόν ψυχογραφικά, σινικής μελάνης τοπία του. Τα μεγάλα και σπουδαία έργα τέχνης υπάρχουν πέρα και μετά τους δημιουργούς τους, καθιστώντας τη μνήμη τους άσβεστη και εσαεί παρούσα», συμπλήρωσε, εκφράζοντας «τις ευχαριστίες όλων μας για την προσφορά του στην πολιτιστική και πνευματική ζωή του τόπου μας».
«Η απώλειά του αφήνει δυσαναπλήρωτο κενό για τη χώρα αλλά και για τη Βουλή των Ελλήνων, στην οποία η προσφορά του ως προέδρου της Επιτροπής Τέχνης και Πολιτισμού υπήρξε πολύ σημαντική», αναφέρει μεταξύ άλλων ο πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης.
Συλλυπητήριες δηλώσεις, στις οποίες τονίζεται η προσφορά του Παναγιώτη Τέτση στην ελληνική ζωγραφική, εξέδωσαν ακόμη ο πρόεδρος της Ν.Δ. Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Αντώνης Σαμαράς, ο επικεφαλής του Ποταμιού Σταύρος Θεοδωράκης, ο υπουργός Εσωτερικών Παναγιώτης Κουρουμπλής, το γραφείο Τύπου και το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ, η Ακαδημία Αθηνών και η Πρυτανεία της ΑΣΚΤ.
Ο δάσκαλος ανήκει πλέον στην ιστορία της τέχνης
Όσοι μια βδομάδα νωρίτερα είχαν βρεθεί στο Μέγαρο Μουσικής για να τιμήσουν τον Παναγιώτη Τέτση, κατά την απονομή του βραβείου "Γιάννη Μόραλη", συγκεντρώθηκαν και χθες το μεσημέρι, μαζί με πολλούς ακόμη από τον χώρο των γραμμάτων και των τεχνών, στον ναό του Αγίου Διονυσίου, για να αποχαιρετίσουν για τελευταία φορά τον δάσκαλο, τον συνάδελφο και φίλο, προτού τον σκεπάσει για πάντα η γενέθλια γη της Ύδρας, όπου κηδεύεται σήμερα.
Μετά τη νεκρώσιμη ακολουθία, στην οποία χοροστάτησε ο μητροπολίτης Ύδρας Εφραίμ, ο οποίος διατηρούσε φιλική σχέση με τον ζωγράφο, ο πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών Θανάσης Βαλτινός, καταθέτοντας δάφνινο στεφάνι, του ευχήθηκε "καλό ταξίδι στην Ιστορία", ενώ εκ μέρους του ιδρύματος τον αποχαιρέτισε ο ακαδημαϊκός Παναγιώτης Βοκοτόπουλος. "Ανήκεις πλέον στην ιστορία της τέχνης", είπε ο παλιός του φίλος, καθηγητής Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος, καταθέτοντας στο φέρετρο "τα κρίνα που ζωγράφιζες τόσο ωραία", ενώ η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα αναφέρθηκε εκτενώς στον άνθρωπο και το έργο του, τονίζοντας ιδιαίτερα τον "τίτλο του δασκάλου, που τον ευχαριστούσε ιδιαίτερα". "Αντιπροσώπευε μια ιδιαίτερη ελληνική αρχοντιά", είπε, "ένα είδος αριστοκρατίας του πνεύματος". Τον ζωγράφο αποχαιρέτισαν ακόμη ο δήμαρχος Ύδρας Γιώργος Κουκουδάκης, καθώς και ο πρύτανης της ΑΣΚΤ Πάνος Χαραλάμπους.
Στεφάνι απέστειλε ο πρωθυπουργός, ενώ στη νεκρώσιμη τελετή παραβρέθηκαν ο πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης, ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς και η γ.γ. Μαρία Βλαζάκη, οι πρώην πρωθυπουργοί Λ. Παπαδήμος και Α. Σαμαράς, η πρώην πρόεδρος της Βουλής Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, ο βουλευτής της Ν.Δ. Θ. Φορτσάκης, οι πρώην υπουργοί Ν. Χριστοδουλάκης, Ν. Σηφουνάκης, Β. Κοντογιαννόπουλος, Αρ. Καλαντζής, η πρώην γ.γ. του ΥΠΠΟ Λ. Μενδώνη, πολλοί ακαδημαϊκοί, επικεφαλής πολιτιστικών ιδρυμάτων και, φυσικά, άνθρωποι των τεχνών, ιδιαίτερα ζωγράφοι που μαθήτευσαν πλάι στον Τέτση.
ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΚΟΥΡΙΩΤΗΣ
