Ένα θεατρικό κείμενο που θέτει τον δάκτυλο "επί τον τύπον των ήλων", θίγοντας το σκοτεινό θέμα της συμμετοχής των ντόπιων πληθυσμών στο Ολοκαύτωμα, παρουσιάζει ο σκηνοθέτης Γιάννης Καλαβριανός με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, σε "πανελλήνια πρώτη", αφού σύντομα η παράσταση θα ταξιδέψει όχι μονάχα στην Αθήνα αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.
Πρόκειται για το έργο του Πολωνού Ταντέους Σλομποτζιάνεκ Η τάξη μας, που βασίζεται στις αποκαλύψεις του ιστορικού Γιαν Γκρος, ο οποίος στη μελέτη του Οι γείτονες αποδεικνύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο των Πολωνών κατοίκων του χωριού Γιεντβάμπνε στη σφαγή των Εβραίων γειτόνων τους, υπό την καθοδήγηση των γερμανικών SS.
Η συμμετοχή των ντόπιων στο Ολοκαύτωμα είχε "κουκουλωθεί" και μόνο μετά την κυκλοφορία του έργου του Γκρος, το 2000, και την αντιπαράθεση που ξεσήκωσε, επιτροπή της πολωνικής Βουλής παρήγγειλε την αναψηλάφηση της υπόθεσης, τεκμηριώνοντας τα γεγονότα. Σε αναγνώριση της συμβολής του, ο Γιαν Γκρος είχε τιμηθεί από την τότε πολωνική κυβέρνηση. Σήμερα όμως, που στην ηγεσία της χώρας έχουν βρεθεί ακραία δεξιές και εθνικιστικές δυνάμεις, ο πρόεδρος της Πολωνίας εξετάζει την αφαίρεση των τιμητικών διακρίσεων από τον Αμερικανοπολωνό ιστορικό, προκαλώντας κύματα διαμαρτυριών!
Αν αυτά συμβαίνουν στον χώρο της πολιτικής, στον χώρο της τέχνης οι αποκαλύψεις του Γκρος έπιασαν ρίζες. Απόδειξη Η τάξη μας, που θεωρήθηκε ένα από τα καλύτερα ευρωπαϊκά έργα το 2009/10.
Πρόκειται, λέει ο σκηνοθέτης, "για μια έντεχνη απόπειρα ανασύνθεσης της πραγματικότητας, που βασίζεται σε αληθινά περιστατικά, έχοντας όμως την ελευθερία να αναπλάσει χαρακτήρες, να γεννήσει άλλους, να φωτίσει ή να αφήσει στο σκοτάδι γεγονότα". Διευκρινίζει ότι "δεν μπορούμε να μιλήσουμε για συλλογική ευθύνη, ούτε να ρίξουμε την ενοχή σε ολόκληρο έθνος. Σε ακραίες καταστάσεις, όπου καταλύονται συστήματα αξιών και διαστρεβλώνεται η τρέχουσα ηθική, οι άνθρωποι οδηγούμαστε σε ακρότητες. Το ζήτημα είναι να έχουμε την ψυχραιμία να τις προλαβαίνουμε".
Σ.Κ.
