ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ
Ένα από τα αγαπημένα παραδείγματα όσων κριτικάρουν τα Όσκαρ εδράζεται στις επιλογές του 1974, όταν υποψήφιοι για το Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου ήταν ο Ντάστιν Χόφμαν με τη μοναδική ερμηνεία του στο "Λένυ ο βρομόστομος" του Μπομπ Φόσι, ο Αλ Πατσίνο για τον "Νονό 2" του Κόπολα, ο Τζακ Νίκολσον για το "Τσαϊνατάουν" του Πολάνσκι... Και ποιος ήταν ο νικητής εκείνης της βραδιάς; Ο Αρτ Κάρνεϊ για την ταινία του Πολ Μαζούρσκι "Χάρι και Τόντο", που περιγράφει την περιπλάνηση ενός συνταξιούχου Νεοϋορκέζου, ταινία που τώρα πια ελάχιστοι θυμούνται... Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός πως σε ελάχιστες περιπτώσεις η Ακαδημία επισήμανε ή βράβευσε πρωτοποριακές τάσεις. Ακόμη και καλλιτέχνες πρώτου μεγέθους όπως ο Τσάρλι Τσάπλιν, ο Όρσον Γουέλς ή ο Άλφρεντ Χίτσκοκ δεν βραβεύτηκαν ποτέ κατά τη δημιουργική τους περίοδο (ο Χίτσκοκ ήταν έξι φορές υποψήφιος για το Όσκαρ σκηνοθεσίας, αλλά δεν το πήρε ποτέ - του δόθηκε απλώς το 1972 ένα "τιμητικό βραβείο"...).
Για τα φετινά Όσκαρ, η «Επιστροφή» του Μεξικανού Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιαρίτου μπορεί να προηγείται με 12 υποψηφιότητες, αλλά κανείς δεν είναι σίγουρος τι θα "βγάλει" η αποψινή τελετή απονομής των Όσκαρ στο Λος Άντζελες, τελετή που μεταδίδεται σε 225 χώρες σε όλο τον πλανήτη. Τα τρία μεγάλα επαγγελματικά σωματεία των ανθρώπων του κινηματογράφου στην Αμερική κινήθηκαν φέτος σε διαφορετικές κατευθύνσεις στα βραβεία που απονέμουν πριν από τα Όσκαρ. Οι σκηνοθέτες επέλεξαν την «Επιστροφή», οι παραγωγοί το «Μεγάλο σορτάρισμα», οι ηθοποιοί το «Spotlight - Όλα στο φως».
Εάν τελικά ο Αλεχάντρο Ινιαρίτου κερδίσει και φέτος το Όσκαρ σκηνοθεσίας για την «Επιστροφή», θα είναι η τρίτη συνεχόμενη χρονιά που το συγκεκριμένο Όσκαρ πηγαίνει σε Μεξικανό, καθώς πέρυσι ήταν και πάλι ο Ινιαρίτου με το «Birdman» και πρόπερσι ο Αλφόνο Κουαρόν για το «Gravity». Συγκεκριμένα, το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας διεκδικούν οι ταινίες «Το μεγάλο σορτάρισμα», "Brooklyn", «H γέφυρα των κατασκόπων», «Mad Max: Fury Road», «Η διάσωση», «Η επιστροφή», «Το δωμάτιο» και «Spotlight - Όλα στο φως».
Φαβορί για το Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου είναι ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο που πρωταγωνιστεί στην "Επιστροφή" και θα έχει απέναντί του τον Ματ Ντέιμον ("Η διάσωση"), τον Μπράιαν Κράνστον ("Τράμπο"), τον Μάικλ Φασμπέντερ ("Στιβ Τζομπς") και τον Έντι Ρεντμέιν ("Το κορίτσι από τη Δανία").
Για το Όσκαρ A' Γυναικείου Rόλου ξεχωρίζει η Μπρι Λάρσον για την ερμηνεία της στην ταινία «Το δωμάτιο» που της έδωσε και τη Χρυσή Σφαίρα. Συνυποψήφιες είναι η Κέιτ Μπλάνσετ για την «Κάρολ» η Σάοϊρς Ρόναν («Μπρούκλιν»), η Τζένιφερ Λόρενς («Joy») και η Σαρλότ Ράμπλινγκ για τα «45 χρόνια».Ο μουσικοσυνθέτης Τζον Γουίλιαμς έφτασε τις πενήντα (!) υποψηφιότητες με το «Star Wars: Η δύναμη ξυπνάει». Θα έχει βέβαια απέναντί του τον Ένιο Μορικόνε, που έχει γράψει τη μουσική για την ταινία του Ταραντίνο. Είναι η έκτη υποψηφιότητα του Μορικόνε, ο οποίος δεν έχει κερδίσει ποτέ ένα "κανονικό" Όσκαρ, παρά μόνο ένα τιμητικό, για το σύνολο της δουλειάς του, το 2007. Ίσως είναι η βραδιά του απόψε... Η ενδυματολόγος Σάντι Πάουελ φέτος έχει διπλή υποψηφιότητα, και με το "Κάρολ", και με τη "Σταχτοπούτα". Τα μέλη της Ακαδημίας γύρισαν την πλάτη στον Τοντ Χέινς, που απουσιάζει από την πεντάδα για την καλύτερη σκηνοθεσία, αλλά και στον Κουέντιν Ταραντίνο, του οποίου «Οι μισητοί οκτώ» δεν είναι ούτε στην οκτάδα για την καλύτερη ταινία, ούτε ο ίδιος είναι στην πεντάδα σκηνοθεσίας, ενώ έμεινε έξω και από τις υποψηφιότητες για το πρωτότυπο σενάριο. Το Χόλιγουντ φαίνεται πως "χρωστά" ένα Όσκαρ στον Συλβέστερ Σταλόνε, και μάλλον θα του το ξεπληρώσει απόψε, καθώς είναι το φαβορί για το Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου (για το "Creed"). Μεγάλη επιτυχία για την τουρκικής καταγωγής σκηνοθέτρια Ντενίζ Γκαμζέ Εργκουβέν που με τις "Ατίθασες", μια γαλλοτουρκική παραγωγή, πέρασε στην πεντάδα των υποψήφιων για το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας, δίπλα στον "Γιο του Σαούλ" του Ούγγρου Λάζλο Νέμεθ. Η ταινία της Εργκιουβέν έχει ήδη κερδίσει το βραβείο Lux του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Αλλά η διόλου αμελητέα "σκιά" στη λάμψη των Όσκαρ, η σφοδρή κριτική για τα "λευκά Όσκαρ" και τον αποκλεισμό των Αφροαμερικανών από τις υποψηφιότητες, δεν πρόκειται να παραμεριστεί εύκολα. «Είναι ευκολότερο για έναν Αφροαμερικανό να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ, παρά να τεθεί επικεφαλής ενός κινηματογραφικού στούντιο» δήλωσε εύστοχα ο σκηνοθέτης Σπάικ Λι, σκιαγραφώντας το "φυλετικό πρόβλημα" στην κινηματογραφική βιομηχανία. Και κάποιοι θυμήθηκαν τη Χάτι Μακ Ντάνιελ, την Αφροαμερικανίδα ηθοποιό που είχε κερδίσει το Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου το 1940, για τον ρόλο της υπηρέτριας στο "Όσα παίρνει ο άνεμος": Η τελετή απονομής εκείνης της χρονιάς πραγματοποιήθηκε στο Κόκονατ Γκρόουβ του Λος Άντζελες και οι διοργανωτές έπρεπε να πιέσουν τους ιδιοκτήτες του κλαμπ να δεχθούν μια "εξαίρεση" στη ρητή απαγόρευση για είσοδο "έγχρωμων" στον χώρο. Η Χάτι Μακ Ντάνιελ έγινε τελικά δεκτή στην τελετή, αλλά της υπέδειξαν ότι έπρεπε να καθίσει σε ένα περιφερειακό τραπέζι, και όχι μαζί με τους άλλους ηθοποιούς της ταινίας, τον Κλαρκ Γκέιμπλ και την Ολίβια ντε Χάβιλαντ. Ακόμα κι αν δεχθούμε ότι η απονομή του Όσκαρ στη συγκεκριμένη ηθοποιό ήταν "ένα θετικό βήμα", οφείλει κανείς να συμπληρώσει πως στην μετέπειτα καριέρα της οι πάντες την ταύτιζαν με τον ρόλο της υπηρέτριας -έπαιξε αυτό τον ρόλο σε άλλες 74 ταινίες...
Η πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών Τσέριλ Μπουν Άιζαακς, Αφροαμερικανίδα και η ίδια, μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, έσπευσε να δηλώσει, παράλληλα με εξαγγελίες για τροποποιήσεις στους κανονισμούς: «Οι αλλαγές δεν έρχονται τόσο γρήγορα όσο θα θέλαμε. Είναι ανάγκη να κάνουμε περισσότερα».
Πώς ξεκίνησαν τα Όσκαρ
Η Ακαδημία Κινηματογράφου δημιουργήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του '20 στις ΗΠΑ με την καθοδήγηση του παραγωγού Λούις Μπ. Μάγιερ της MGM και ήταν ένα είδος "αριστοκρατικού συνδικαλισμού" ελεγχόμενου "από τα πάνω", προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ανερχόμενη εκείνη την εποχή επιρροή των "ερυθρών" στα συνδικάτα του Χόλιγουντ. Τα πρώτα βραβεία δόθηκαν στις 16 Μαΐου του 1929, σε μια κλειστή τελετή 250 ατόμων στο Blossom Room του ξενοδοχείου Roosevelt στο Χόλιγουντ, για ταινίες της περιόδου 1927 - 1928. Αγωνία για τους νικητές δεν υπήρχε, καθώς ήταν γνωστοί ένα μήνα πριν, από τις 18 Φεβρουαρίου, με την ανακοίνωση της θέσπισης των βραβείων. Η πρώτη ομιλούσα ταινία, ο περίφημος "Τραγουδιστής της τζαζ", αποφασίστηκε ότι δεν έπρεπε να συναγωνιστεί τις άλλες, εξαιτίας της «ιδιαιτερότητάς» της, και της δόθηκε ειδικό βραβείο. Παρόμοιο ειδικό βραβείο δόθηκε και στον Τσάρλι Τσάπλιν για το αριστούργημά του "Το Τσίρκο", μιας και οι υπεύθυνοι της Ακαδημίας αποφάσισαν να... αφαιρέσουν το όνομά του από τις υποψηφιότητες στις κατηγορίες παραγωγής, σκηνοθεσίας, ερμηνείας και σεναρίου, φοβούμενοι ότι η τεράστια δημοφιλία του εκείνη την εποχή θα "στρέβλωνε" τον ανταγωνισμό. Αρχικώς, τα μέλη της Ακαδημίας ψήφιζαν τον συνάδελφο της αρεσκείας τους και η τελική απόφαση για τους νικητές περνούσε από ένα "κεντρικό συμβούλιο".
