Πάσχουν η εποχή μας, η κοινωνία μας, οι κάτοικοι αυτοί της χώρας από ορθό λόγο. Καθημερινά, και κυρίως στα κοινωνικά δίκτυα, απόψεις διατυπώνονται, κουβέντες αναπτύσσονται, γνώμες αναρτώνται. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτοαναφορικές και αυτοεπιβεβαιωτικές. Το λέω, το γράφω, το εκφέρω και αυτό ταυτόχρονα ισχυροποιεί την αντίληψή μου ότι έχω το δίκαιο, αφού είναι ήδη γραμμένο. Χωρίς τεκμηρίωση, χωρίς κριτική σκέψη, χωρίς να σκεφτούμε πολλές φορές ότι φοράμε παρωπίδες.
Δημοκρατία και συμμετοχή είναι ο αντίλογος. Για πρώτη φορά στην Ιστορία τόσο εκτεταμένα σύνολα της κοινωνίας μπορούν και έχουν πρόσβαση στην έκφραση. Διατυπώνουν τη γνώμη τους, την εκφέρουν, μεταφέρουν πληροφορίες και γεγονότα. Μόνο που το αποτέλεσμα δεν είναι τόσο ιδανικό όπως θα φαινόταν. Διά του θορύβου παράγεται περισσότερη άγνοια και λιγότερη συμμετοχή. Αστήρικτες απόψεις αποκτούν έτσι μία δυναμική αξιώματος. Και καθώς η ροή της κοινωνικής δικτύωσης συνεχίζεται αμείωτη, αυτά τα αξιώματα ενισχύονται, τόσο στα μάτια του ανθρώπου που τα διατυπώνει όσο και στους τυχόν αναγνώστες ως ανάγκη αποδοχής του αξιώματος ή της αποδόμησής του, λες και αυτό έχει σημασία.
Το μεγάλο πρόβλημα έρχεται στο σημείο που αυτή η λογική του διαδικτύου εφαρμόζεται στην καθημερινότητα, στην πραγματική ζωή, σε αυτήν που αναμετράσαι πρόσωπο με πρόσωπο με τις απόψεις του άλλου. Στις κουβέντες, στους διαλόγους, στο σύνολο της ανθρώπινης επικοινωνίας (και κατανόησης εν τέλει). Φαινόμενα όπου συνομιλητές, θεωρητικά μορφωμένοι, θεωρητικά αναγνώστες βιβλίων, αναπαράγουν με ευκολία στον λόγο τους τη λογική των κοινωνικών δικτύων αρχίζουν και δημιουργούν ζητήματα όχι μόνο επικοινωνίας, αλλά κοινωνίας γενικότερα.
Στην εποχή της κυριαρχίας των "τρολ", των εξαιρετικά σύντομων "τιτιβισμάτων", του γρήγορου, της ατάκας, της μόνης αλήθειας, της αλήθειας που προσαρμόζει το περιβάλλον στις αντιλήψεις μας, και όχι το αντίθετο, δεν πρέπει να απορούμε για τα φαινόμενα που παρουσιάζονται στο κοινωνικό σώμα.
Αντίδοτα; Η μόρφωση. Δεν έχει άλλο. Η μόρφωση που φέρνει τον ορθό λόγο στο προσκήνιο, τη διαλεκτική, τα επιχειρήματα, την αντιπαραβολή, την τεκμηρίωση, την κριτική σκέψη. Η μόρφωση που μόνο από την εσωτερίκευση των ιδεών των άλλων μέσα από την ανάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε αυτήν.
Ένας δρόμος λοιπόν για να προχωρήσουμε, να απεγκλωβιστούμε από την αλήθεια των αντιλήψεών μας, είναι η ανάγνωση. Και τη δυνατότητα αυτή παρέχουν στην κοινωνία μας, στη δυτική εγγράμματη κοινωνία, κατά κύριο λόγο οι βιβλιοθήκες. Είτε λαϊκές, είτε σχολικές, είτε ακαδημαϊκές, ενισχύουν την αυτογνωσία της μη μοναδικότητας μέσα από την πληθώρα των πηγών και τον συγκερασμό των διαφορετικών απόψεων που μόνο στα ράφια τους μπορείς να βρεις. Ο διαφωτισμός, ο ορθός λόγος και οι βιβλιοθήκες έχουν κοινή ιστορία.
Καλλίμαχος
