Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 75 ετών ο Πολωνός σκηνοθέτης Αντρέι Ζουλάφσκι, χτυπημένος από τον καρκίνο. Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Πολωνούς σκηνοθέτες των τελευταίων δεκαετιών, έχοντας δουλέψει και στη Γαλλία, όπου γύρισε το αριστουργηματικό «Σημασία έχει ν' αγαπάς» το 1974, με πρωταγωνίστρια τη Ρόμυ Σνάιντερ. Ο Αντρέι Ζουλάφσκι γεννήθηκε στο Λβοβ (σήμερα βρίσκεται στην Ουκρανία) το 1940. Γιος διπλωμάτη, ακολούθησε την «περιπλάνηση» του πατέρα του σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Σε ηλικία πέντε ετών βρέθηκε στο Παρίσι, όπου θα σπουδάσει κινηματογράφο στη Σορβόνη. Θα επιστρέψει στην Πολωνία για να εργαστεί ως βοηθός σκηνοθέτη σε ταινίες του Αντρέι Βάιντα. Στις αρχές της δεκαετίας του '70 κάνει το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με το «Τρίτο μέρος της νύχτας», μια μεταφυσική αλληγορία εμπνευσμένη από τη ναζιστική περίοδο στην Πολωνία. Η επόμενη ταινία του «Ο διάβολος» (1972) συνάντησε προβλήματα με το πολωνικό καθεστώς και απαγορεύτηκε η προβολή της για δεκαπέντε χρόνια - όπως συνέβη με τις περισσότερες ταινίες που γύρισε στην πατρίδα του.
Το «Σημασία έχει ν' αγαπάς» που γύρισε στη Γαλλία το 1974, βασίζεται χαλαρά στο μυθιστόρημα «Αμερικάνικη νύχτα» του Κρίστοφερ Φρανκ, και είναι ένα σκληρό «παιχνίδι» ανάμεσα στο θέατρο των ρόλων που παίζουμε καθημερινά και στην τρικυμία των συναισθημάτων. Η ταινία ξεκινά με τη Ρόμυ Σνάιντερ να υποδύεται μια ηθοποιό σε γύρισμα ταινίας, που «πρέπει» να πει «Σ' αγαπώ» πάνω από το σώμα του μισοπεθαμένου συντρόφου της, και κλείνει πάλι με τη Σνάιντερ να λέει ένα έντονα βιωματικό «Σ' αγαπώ» έχοντας κάνει ολόκληρο κύκλο δραματικής επίγνωσης των συναισθημάτων...
Το 1981 ο Ζουλάφσκι σκηνοθετεί το «Μια γυναίκα δαιμονισμένη» με την Ιζαμπέλ Ατζανί, ταινία που απαγορεύτηκε σε αρκετές χώρες. Ένα ανολοκλήρωτο σχέδιό του ήταν η ταινία «Στον ασημένιο πλανήτη» που είχε ξεκινήσει να γυρίζει στην Πολωνία: Μια μικρή ομάδα κοσμοναυτών εγκαταλείπει τη Γη σε μια προσπάθεια να ξεκινήσει έναν νέο πολιτισμό, χωρίς να κατανοεί ότι κουβαλά στο Διάστημα το σπέρμα της αποτυχίας του ονείρου... Η πολωνική κυβέρνηση αποφάσισε να διακόψει την παραγωγή, θεωρώντας ότι η ταινία ασκεί κριτική στο κομμουνιστικό καθεστώς.
Τον περασμένο Αύγουστο στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο ο Ζουλάφσκι παρουσίασε την τελευταία του ταινία, «Cosmos», που βασίζεται στο μυθιστόρημα του Βίτολντ Γκομπρόβιτς.
Κώστας Τερζής
