Της Λήδας Καζαντζάκη
Ορίζουμε τον δημόσιο χώρο μας; Ή λειτουργούμε σύμφωνα με τις προδιαγραφές που μας δίνουν ανώτερες αρχές και οι κατεστημένες συμπεριφορές μας; Περιορίζουμε τις δημόσιες, κυρίως, κινήσεις μας ανάλογα με τα σχέδια διαχείρισης των μεγάλων συμφερόντων των τόπων- των μικρών και των μεγάλων- όπου ζούμε; Γινόμαστε έτσι εκόντες ή άκοντες σύμβολα - αριθμοί που εύκολα εξαγοράζονται, όπως παλαιότερα συνέβαινε στο σχέδιο της «τελικής λύσης» του χιτλερισμού; Όπως σήμερα συμβαίνει στα νεοφιλελεύθερα προγράμματα της εκμετάλλευσης κοινοτήτων ή ολόκληρων λαών από τις αγορές του παγκόσμιου κεφαλαίου; Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η βιομηχανική γενοκτονία της μεγαλοαστικής τάξης των Εβραίων αλλά και όλων όσοι θεωρούνταν αντίθετοι στη ρατσιστική ιδεολογία των ναζί μπορεί να συγκριθεί με την οικονομική και εν τέλει φυσική εξόντωση τμημάτων της κοινωνίας που γίνεται στις μέρες μας από τις εταιρείες χρυσού ή των εκάστοτε χρηματιστηριακών εταιρειών.
Ο Τσέχος, εβραϊκής καταγωγής και γερμανόφωνος συγγραφέας Φραντς Κάφκα μοιάζει να έχει προφητεύσει στο έργο του αυτήν την αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου μέσα στα γρανάζια ενός απρόσωπου γραφειοκρατικού συστήματος, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΔΝΤ, τα χρηματιστήρια. «Ο Πύργος», το τελευταίο του, ημιτελές μυθιστόρημα, που εκδόθηκε μετά τον θάνατο του, το 1926, καταγράφει την απέλπιδα προσπάθεια ενός χωρομέτρη να διεισδύσει στα εσωτερικά της εξουσίας ενός μικρού χωριού. Τα έργα, τα πλασμένα με κάρβουνο, λάδι και παστέλ, του νεαρού καλλιτέχνη Μπάμπη Παπαγιάννη που εκτίθενται στην γκαλερί Έκφραση υπό τον τίτλο «Das Schloss», «Ο Πύργος», αποτυπώνουν με τα γεωμετρικά σχήματα -ενός χωρομέτρη- την αγωνία του καλλιτέχνη - πολίτη - ανθρώπου να κρατήσει τον ζωτικό του χώρο.
Εκφράζουν μέσα από τις αφαιρετικές φόρμες του σουπρεματιστή Μάλεβιτς, «ένα τετράγωνο, ένα τρίγωνο...», την «καθαρή συναίσθησή» του. Προβάλλουν μέσα σε μιαν πρωτόγονη σύνθεση τη μυστικιστική λογική των «πιο οικείων πραγμάτων», καθώς θα έλεγε ο σουρεαλιστής Μαγκρίτ, και ανατρέπουν με μιαν ευθεία γραμμή, όπως αυτήν που δηλώνει τον θάνατο, ή την απτή υφή ενός μονόχρωμου έργου τα δεδομένα της αισθητηριακής μας αντίληψης. Έτσι το αυτονόητο των ενηλίκων μετατρέπεται με τη βοήθεια της φαντασίας των μικρών παιδιών, μέσα από τη διαφορετική του χρήση, σε κάτι ανοίκειο, που μας τρομάζει, γιατί δεν το γνωρίζουμε ή δεν θέλουμε να το δούμε. Που δείχνει απλώς, όπως ο ανορθολογικά κτισμένος «Πύργος» του Κάφκα, το πραγματικά τρομακτικό πρόσωπο ενός κόσμου που κρύβεται πίσω από τη σοβαροφανή, διόλου ορθολογική του εικόνα και μας κόβει κυριολεκτικά την ανάσα.
Info:
Μπάμπης Παπαγιάννης, «Das Schloss»
Αίθουσα τέχνης Έκφραση - Γιάννα Γραμματοπούλου, Βαλαωρίτου 9α
Διάρκεια έκθεσης: 14 Ιανουαρίου - 6 Φεβρουαρίου
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη - Παρασκευή: 11.00-20.00
