Την ανθρώπινη μορφή, έτσι όπως αποτυπώθηκε στο εικαστικό έργο δύο κομβικών "στιγμών" της ελληνικής ζωγραφικής, μέσα από τον στοχασμό και τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις των Ελλήνων εικαστικών, διερευνά η έκθεση Η εξέλιξη της ανθρώπινης μορφής στη νεοελληνική ζωγραφική, στην οποία παρουσιάζονται έργα που ανήκουν στις συλλογές της Πινακοθήκης Γρηγοριάδη.
Στόχος της έκθεσης, σύμφωνα με τον επιμελητή της, ιστορικό της τέχνης Παναγιώτη Σ. Παπαδόπουλο, δεν είναι απλώς η ιστορική παρουσίαση της ανθρώπινης μορφής στη νεοελληνική ζωγραφική, αν και, μέσα από την παρουσίαση έργων των κυριότερων εκπροσώπων της ελληνικής σχολής, ο επισκέπτης μπορεί να αποκομίσει μια εικόνα της πορείας που ακολούθησε η απεικόνισή της.
Κυριότερη επιδίωξη αποτελεί η σύγκριση και την αντιπαράθεση ανάμεσα στον ελληνικό ακαδημαϊσμό του 19ου αιώνα με το μοντέρνο κίνημα που εκφράστηκε από τη γενιά του '30. Η ελληνική ζωγραφική τον 19ο αιώνα υπήρξε, σε μεγάλο βαθμό, ηθογραφική και ακαδημαϊκή. Η απεικόνιση νοσταλγικών στιγμών της αγροτικής και προαστικής εποχής υπήρξε ένα σταθερό θεματικό μοτίβο για τους ζωγράφους της εποχής. Έτσι, η απεικόνιση της ανθρώπινης μορφής θα παρουσιαστεί μέσα από τη ρομαντική χειρονομία και τον δυτικό ακαδημαϊσμό του19ου αιώνα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της τάσης, ανάμεσα στα έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση, είναι εκείνα του Νικόλαου Γύζη ή του Γεώργιου Ιακωβίδη.
Η γενιά του '30, από την άλλη, θα καταγγείλει την ηθογραφία, ήδη από το μανιφέστο του Γ. Θεοτοκά Ελεύθερο πνεύμα. Η ζωγραφική που δημιουργεί είναι πλέον ανθρωποκεντρική. Ωστόσο, η γενιά του '30 παραμένει μετέωρη ανάμεσα στον μοντερνισμό, τον ελληνοκεντρισμό, αλλά και την ίδια τη θεολογία. Απορρίπτει την ξεπερασμένη ηθογραφία, όμως δεν παύει να εξιδανικεύει εξίσου την ανθρώπινη μορφή.
Στο έργο του Κωνσταντίνου Παρθένη η αλληγορική και θεολογική διάσταση είναι ορατή, κυρίως, στην κατασκευή της μορφής. Ο Φώτης Κόντογλου ευαγγελίζεται την επιστροφή στην ανατολική παράδοση και η κατασκευή της μορφής γίνεται γι' αυτόν καθαρή θεολογική υπόθεση. Στη ζωγραφική του Γιάννη Τσαρούχη, από την άλλη, ανοίγεται ένας γόνιμος διάλογος με πολλές παραδόσεις, τη βυζαντινή, τη λαϊκή, αλλά κι ένας διάλογος με όψεις του μοντέρνου κινήματος, όπως ο Ματίς. Η βυζαντινή παράδοση, μαζί με τη μεταφυσική ζωγραφική, εμψυχώνουν το έργο του Νίκου Εγγονόπουλου.
Τις δύο αυτές νεοελληνικές παραδόσεις μπορεί να συνεξετάσει ο επισκέπτης μέσα από τα έργα των Βαρούχα, Γουναρόπουλου, Γύζη, Δούκα, Εγγονόπουλου, Θεόφιλου, Ιακωβίδη, Κόντογλου, Κοντόπουλου, Μαθιόπουλου, Μαυροΐδη, Μπουζιάνη, Παρθένη, Ροϊλού, Σικελιώτη, Στέρη, Τάσου, Τσαρούχη, Χατζηκυριάκου-Γκίκα που θα παρουσιάζονται στην έκθεση της Πινακοθήκης Γρηγοριάδη έως τις 21 Σεπτεμβρίου.
