Α' μέρος
Για απορρύθμιση ή αποευθυγράμμιση του πολιτικού συστήματος μιλούν τώρα ερευνητές σε μελέτες τους (που εξέδωσε το "Θεμέλιο" σε βιβλίο με τον τίτλο "Ο διπλός εκλογικός σεισμός" και υπό την επιμέλεια των Γ. Βούλγαρη και Ηλ. Νικολακόπουλου).
Η Αριστερά (ο ΣΥΝ) χρησιμοποίησε άλλη διατύπωση, αναδεικνύοντας για μεγάλο χρονικό διάστημα, σε κεντρικό στόχο, την "αλλαγή του πολιτικού σκηνικού" και την αποδυνάμωση του δικομματισμού. Πρόκειται για το ίδιο φαινόμενο, ιδωμένο από διαφορετικές σκοπιές, το οποίο ακόμη βρίσκεται σε εξέλιξη. Η αποκρυστάλλωσή του θα απαιτήσει χρόνο, ενώ οι επικείμενες διπλές εκλογές θα σηματοδοτήσουν το διακύβευμα: ανατροπή ή "επαναρρύθμιση". Προς το παρόν, το υπό διαμόρφωση νέο σκηνικό παρουσιάζει ορισμένες γραφικές πλευρές που ελκύουν το ενδιαφέρον μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης, επισκιάζοντας άλλες, σοβαρότερες. Στις γραφικότητες συγκαταλέγεται η εισβολή στο πεδίο των ονοματοδοτήσεων στοιχείων της φύσης. Η Ελιά, το Ποτάμι και ό,τι άλλο σχετικό προκύψει προσομοιάζουν το κομματικό τοπίο με φυτώριο Κήπου της Εδέμ.
Στην πολιτική ατζέντα, κυρίαρχο υπήρξε, πριν επισκιασθεί, το ζήτημα των συμμαχιών. Που αντιμετωπίστηκε, όπως συμβαίνει συχνά, δυστυχώς και στη δική μας Αριστερά, με πολλά στοιχεία αφαίρεσης και με μεγάλη δόση προχειρότητας και εμπειρισμού. Το πρώτο στοιχείο αφαίρεσης αφορά τον αποκλειστικό εντοπισμό του ζητήματος στην εξεύρεση πολιτικών εταίρων - κομμάτων ή ατόμων με "συμβολική" διάσταση στον τομέα της "διεύρυνσης". Αλλά έτσι, αν όχι τίποτε άλλο, βάζουμε το κάρο μπροστά από τ' άλογο.
Το "άλογο" είναι το κοινωνικό βάθρο της πολιτικής συμμαχιών. Εδώ πρέπει να παραδεχτούμε ότι όλη η ελληνική Αριτερά, όχι μόνο η δογματική, αλλά και η ανανεωτική, καθώς και η εξωκοινοβουλευτική, δεν ασχολήθηκαν σοβαρά με την ανάγκη να γνωρίσουμε με πληρότητα την ταξική σύνθεση της κοινωνίας που θέλουμε να αλλάξουμε. Με την υποχρέωση να προβούμε στη "χαρτογράφησή" της. Στις προγραμματικές θέσεις και τις αναλύσεις των διαφόρων μορφωμάτων της Αριστεράς δεν θα βρούμε παρά γενικότητες - απλούς καταλόγους κοινωνικών ομαδώσεων, επηρεασμένους από τον οικονομισμό. Απουσιάζει ο ακριβής επιστημονικός προσδιορισμός του περιεχομένου τους, της διαδικασίας "υποστασιοποίησής" τους στο οικονομικό, πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο, σε κοινωνικές τάξεις. Απουσιάζει η ανάλυση των αλλαγών που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την έκρηξη της βαθύτατης οικονομικής κρίσης, στον τομέα αυτό.
Σε αντίστιξη παραθέτουμε εδώ απόσπασμα από τη σημαντική συμβολή -από τις ελάχιστες που υπάρχουν- της Γεωργίας Πετράκη σε διεθνές συνέδριο του Ινστιτούτου Ν. Πουλατζάς, ως "οδοδείκτη" για την εκδίπλωση ορισμένων σκέψεων, στο πλαίσιο αυτού του σημειώματος, γύρω από το επίμαχο θέμα της πολιτικής συμμαχιών της δικής μας Αριστεράς. "(...) Η ανάπτυξη της εξαρτημένης / μισθωτής εργασίας, που αποτελεί πλέον την κυρίαρχη κοινωνική κατηγορία στην ελληνική κοινωνία (62,7% του ενεργού πληθυσμού, σύμφωνα με την απογραφή του 2001), συνοδεύεται από την έντονη εσωτερική της διαφοροποίηση: αισθητή μείωση της εργατικής τάξης στο σύνολο της μισθωτής απασχόλησης, ραγδαία ανάπτυξη της νέας μικροαστικής τάξης, δηλ. των μισθωτών τεχνικών και επιστημονικών επαγγελμάτων και των μη χειρωνακτών μισθωτών στις υπηρεσίες (ο τομέας των οποίων παρουσιάζει μεγάλη αύξηση), μείωση της αγροτικής αυτοαπασχόλησης και αύξηση των μισθωτών υπηρεσιών στον γεωργικό χώρο...".
Πώς αντιστοιχείται η ταξική αυτή διάρθρωση της κοινωνίας στον ΣΥΡΙΖΑ, στο πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο; Τόσο από πλευράς κοινωνικών αγκυρώσεων και οργανωτικής δομής όσο και προβολής ανάλογων αιτημάτων και ιεράρχησης στόχων στο βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο (μεταβατικό) πρόγραμμα του ενιαίου πλέον κόμματος; Δύσκολο να απαντηθούν τα κρίσιμα αυτά ερωτήματα.
Στο ίδιο πλαίσιο τοποθετείται και η πολιτική των συμμαχιών. Που επικαλύπτεται, χωρίς να ταυτίζεται, με την κοινωνική απεύθυνση -το "ακροατήριο"- του ΣΥΡΙΖΑ (δεν πρόκειται βέβαια για τα target groups που προτείνονται από διαφημιστικά γραφεία ούτε για το "εθνικό ακροατήριο" που οραματιζόταν κάποτε ένα τμήμα της ανανεωτικής Αριστεράς). Εδώ ανέκυψε προσφάτως ένα παράδοξο δίλημμα: Απεύθυνση στον "λαό" ή σε κοινωνικές τάξεις. Σαν να ήταν ο λαός ένας αταξικός πολτός και οι δύο έννοιες να αλληλοαποκλείονται.
Η πολιτική των συμμαχιών, όπως την ορίζουμε, αφορά συνήθως την επιλογή κομμάτων, πολιτικών μορφωμάτων ή και ατόμων (με βάση προγραμματικές συγκλίσεις και δεσμεύσεις). Δεν είναι ούτε απλή κοινή δράση ούτε απλή εκλογική συνεργασία. Διακρίνεται σαφώς από τον στρατηγικό στόχο της ενότητας της Αριστεράς. Αλλά η αναζήτηση πολιτικών συμμάχων έπεται του προσδιορισμού των κοινωνικών συμμαχιών που προικονομείται από την ταξική διάρθρωση, την ταξική πάλη και τη συγκυρία. Και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σύγκρουση, στο ιδεολογικό κυρίως πεδίο, για την κατάκτηση της ηγεμονίας.
Στο αυριανό φύλλο το β' μέρος
