Οι ευρωπαϊκές αξίες, αυτές που συγκινούσαν και ενέπνεαν τους αριστερούς, τους δημοκράτες, τους προοδευτικούς πολίτες, όλο και υποχωρούν. Το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο συρρικνώνεται επικίνδυνα, η αλληλεγγύη μοιάζει με όνειρο θερινής νυκτός, ενώ η συνοχή δίνει τη θέση της σε φυγόκεντρες τάσεις και ο δημοκρατικός έλεγχος γίνεται όλο και πιο ισχνός. Για τους πολίτες, η Ευρώπη σήμερα σημαίνει και ταυτίζεται πλέον με έννοιες όπως αυξανόμενη ανεργία, λιτότητα, ασυδοσία των αγορών, ανασφάλεια και γραφειοκρατία, ηγεμονία των ισχυρών, ακόμη και αναβίωση ανταγωνισμών ανάμεσα στα έθνη της.
Η δύναμη της εικόνας πολλές φορές έχει την ισχύ που έχουν χιλιάδες λέξεις. Το παρόν κείμενο δεν στοχεύει στο να σταθεί και ν' αναλύσει τα όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία, όμως αυτά που συμβαίνουν αυτές τις ώρες στην ευρύτερη ευρωπαϊκή μας γειτονιά είναι σημεία καμπής, που πιθανόν να χαράζουν καθοριστικά την ευρωπαϊκή ιστορία ιδίως για τον αιώνα που διανύουμε. Ο ναζιστικός χαιρετισμός του «πρωθυπουργού» της Ουκρανίας που γίνεται συνομιλητής και άρα αποδεκτός από την ηγεσία της Ε.Ε. και των ΗΠΑ και η χειραψία του με τον Ευάγγελο Βενιζέλο με τον θεσμικό του ρόλο ως αντιπροσώπου της ελληνικής προεδρίας της Ε.Ε. αποτελούν τομή στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
Πυκνώνουν τα σύννεφα της μισαλλοδοξίας στην ήπειρο του Διαφωτισμού. Αμιγώς ευρωσκεπτικιστικά κόμματα και όλες οι εκδοχές της Άκρας Δεξιάς δείχνουν τα δόντια τους στα πολιτικά συστήματα, διεκδικώντας ρόλο στην κεντρική σκηνή και έδρες στην Ευρωβουλή. Οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης (απόγνωση, απελπισία, οργή, αγανάκτηση) είναι το υλικό με το οποίο χτίζουν τη διχαστική πολιτική τους τόσο η Άκρα Δεξιά όσο και οι συμπαγείς συνιστώσες του ρεύματος της ευρωφοβίας.
Η σημερινή Ευρώπη, όπως εξελίσσεται, βυθίζεται σε οικονομικό τέλμα και αστάθεια, ανατρέπει άρδην τις ισορροπίες που αποτελούν τη βάση του κοινωνικού της μοντέλου, διαλύει το συναινετικό πλαίσιο των πολιτικών της συστημάτων, δημιουργεί και νέες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στα ευρωπαϊκά έθνη. Η Ευρώπη που σήμερα βιώνουμε είναι καταδικασμένη σε κρίσεις, μαρασμό, ίσως και σε διάλυση.
Η άλλη Ευρώπη δεν θα προκύψει νομοτελειακά, αλλά με αγώνα. Κρίσιμος είναι εδώ ο ρόλος της Αριστεράς. Η άλλη Ευρώπη, αυτή, που η Αριστερά οραματίζεται και προτείνει, οφείλει να οικοδομείται και να βασίζεται στις αρχές της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης, στην ανάγκη της ευρωπαϊκής αυτονομίας στη διεθνή πολιτική, στις αρχές που απορρέουν από την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό, στο δικαίωμα στη διαφορετικότητα, την αειφόρο - βιώσιμη ανάπτυξη, στις βαθιές αλλαγές του παραγωγικού και κοινωνικού «μοντέλου» που επιβάλλει η κλιματική αλλαγή.
Η ευρωπαϊκή ιστορία έχει ήδη αποδείξει ότι αυτή η πολυεπίπεδη κρίση που βιώνουμε μπορεί να οδηγήσει σε κρίση του πολιτισμού και της δημοκρατίας και την επιστροφή σε σοβινισμούς, εθνικισμούς, ιδεοληψίες και σκοταδισμό. Ας μην ξεχνάμε, η λήθη είναι ο καλύτερος σύμμαχός του ολοκληρωτισμού.
Οι ευρωεκλογές της 25ης Μαΐου είναι η μητέρα των μαχών. Οι υποψηφιότητες για τη θέση του προέδρου της Κομισιόν Τσίπρας (Ευρωπαϊκή Αριστερά), Γιούνκερ (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα), Σουλτς (Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές), αποτυπώνουν ανάγλυφα τα πολιτικά σχέδια. Τώρα ξέρουν όλοι ποιος είναι ποιος και ποιος είναι με ποιους, διότι ξέρουν ότι την κρίση και τα Μνημόνια τα έφερε μια άθλια εγχώρια πολιτική ελίτ που έτρωγε και έπινε στην υγεία των κορόιδων, αλλά τα αξιοποίησε μια επίσης άθλια και υστερική γραφειοκρατική ελίτ στις Βρυξέλλες που στην πλάτη ενός λαού δοκίμασε και δοκιμάζει το μοντέλο μιας Ευρώπης χωρίς κοινωνικό κράτος, χωρίς εργατικά και κοινωνικά δικαιώματα, με συρρικνωμένες τη δημοκρατία και τις ελευθερίες.
Σύμπτωμα της κρίσης δεν είναι μόνο η δεξιά στροφή στην Ευρώπη αλλά και η αποπολιτικοποίηση, είναι η άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος. Στη ερώτηση σε ποια ευρωπαϊκή ομάδα θα μετέχει το νέο κόμμα που εμφανίστηκε τις τελευταίες μέρες στην πολιτική ζωή της χώρας, το Ποτάμι, στο ευρωκοινοβούλιο η απάντηση είναι ότι θα το σκεφτούν και θα αποφασίσουν αφού γίνουν οι εκλογές! Αν αυτός δεν είναι ο ορισμός και ο ύμνος στο «όπου φυσάει ο άνεμος», τότε ποιος είναι... Ζητάνε πολιτική ψήφο ή λευκή επιταγή;
* Ο Κώστας Ζαχαριάδης είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ
