Η πίεση για τα δημόσια έσοδα αυξάνεται. Κάπως γενικόλογα θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για “κόπωση” του συστήματος, αν και οι λεπτομέρειες δείχνουν μια αντιφατική εικόνα με το είδος και το ύψος του φορολογούμενου εισοδήματος.
Το πρόβλημα της υστέρησης εσόδων υπάρχει και απειλεί όχι απλώς την οικονομική πολιτική, αλλά τη συνολική οικονομία με παγίδευση στην ύφεση. Και γι' αυτό επιβάλλει δυσάρεστες για ένα τμήμα της κοινωνίας μας αποφάσεις.
Το υπουργείο προσπαθεί τους δύο μήνες του '13 να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις με περαιτέρω μειώσεις των δαπανών. Για την ακρίβεια καθυστερώντας πληρωμές βεβαιωμένων οφειλών. Μια μέθοδος που άρχισε από το 2010 και έχει δημιουργήσει το εσωτερικό χρέος. Οι υποσχέσεις του Δεκεμβρίου για τον ρυθμό εξόφλησης και επιστροφών φόρων, που δόθηκαν μετά την απόφαση για τη δόση, δεν τηρούνται, κόβονται. Και συγχρόνως δυναμώνει η πίεση υπέρ της άποψης ότι θα μας σώσουν οι απολύσεις στο Δημόσιο.
Ο δρόμος αυτός είναι μη ρεαλιστικός και λανθασμένος. Γενικά, τα δεδομένα δείχνουν ότι η μείωση των κρατικών δαπανών δεν αναπληρώνεται από κάποια αύξηση των ιδιωτικών - εγχώριων και ξένων - επενδύσεων. Υπάρχει δηλαδή και τώρα το 2013 υστέρηση επενδύσεων. Με αποτέλεσμα η μείωση των κρατικών δαπανών να συνεχίζει να λειτουργεί ως μηχανισμός της ύφεσης που δεν εξισορροπείται. Επιπλέον η υπερβολική καθυστέρηση των κρατικών πληρωμών δρα πολλαπλασιαστικά, γκρεμίζει κάθε σχέση εμπιστοσύνης και αποτρέπει τις επενδυτικές αποφάσεις. Η προσδοκία σωτηρίας με άμεσες απολύσεις είναι, αν το εξετάσουμε ψύχραιμα, ιδεοληψία, καθώς και βραχυπρόθεσμο κόστος θα έχει και μειωμένο όφελος λόγω των συντάξεων.
Αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να υπάρξει άλλος δρόμος από τη στήριξη του δημόσιου ταμείου με την ενίσχυση των εσόδων. Των πραγματικών, των εισπραττομένων, όχι των “βεβαιωμένων”, σαν τα πρόστιμα που γράφονται και στην αποδοτικότερη εκδοχή μένουν μόνον απειλή για τους άλλους, εκείνους που ταλαντεύονται αν θα πληρώσουν.
Η “κόπωση” εσόδων που παρουσιάζεται δεν πρέπει να αποδίδεται στο ότι δεν έχουν γίνει απολύσεις στο Δημόσιο. Η σύγκρουση εργαζομένων στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα είναι βαθιά ριζωμένη από πολλές δεκαετίες και δεν δημιουργήθηκε με την κρίση. Είναι βέβαια ένα πλαίσιο δεδομένο που δυσκολεύει, αλλά το κύριο είναι ο συνδυασμός:
Οι μόνιμοι υποστηρικτές των φορολογικών εσόδων, οι συνεπείς, πιέζονται πλέον πολύ και αυξάνεται η απροθυμία και υποθέτουμε βάσιμα ότι μεγαλώνουν τα ποσοστά φορολογικής ασυνέπειας. Από την άλλη δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν διεύρυνση της φορολογικής βάσης στην πράξη, όχι στα χαρτιά. Στα δύο μέτωπα της φοροδιαφυγής και της φορολόγησης του πλούσιου στρώματος της κοινωνίας δεν έχει αλλάξει η κατάσταση. Διατυπώνονται μάλιστα εκτιμήσεις ότι έχει χειροτερέψει - πάντως δεν υπάρχουν επίσημες εκτιμήσεις του υπουργείου.
Κέντρα οικονομικοπολιτικά και αναλυτές αμφισβητούν την ορθότητα της φορολόγησης του πλούσιου τμήματος της κοινωνίας. Για τη φοροδιαφυγή κανείς δεν είναι αντίθετος, αλλά τι γίνεται; Σημασία έχει να πληρώσουν κείνοι που δεν πληρώνουν με βάση όσα τους αναλογούν από το εισόδημά τους. Και αυτό δεν μπορεί να γίνει μόνον με τη συγκέντρωση δεδομένων στους υπολογιστές του υπουργείου χωρίς τον κόπο και τις δυσκολίες του ελέγχου - επιλεγμένων αναγκαστικά - φορολογουμένων.
Ανακοινώσεις πλέον για τους ελέγχους δεν εκδίδονται και ακόμη περιμένουμε να μάθουμε αν θα πληρώσουν οι 25.000 που έβγαλαν χρήματα στο εξωτερικό, αν και δεν τα είχαν δηλώσει στα εισοδήματά τους. Μαζί βεβαίως απαιτούνται ρεαλιστικές ρυθμίσεις είσπραξης του ΦΠΑ και των ληξιπρόθεσμων.
Υπάρχει άλλος δρόμος για τη στήριξη των εσόδων στην κρίσιμη αυτή φάση; Είναι δυνατόν να υπάρξει ανάκαμψη με συνέχιση της καθυστέρησης πληρωμών τόσων δισ.; Εκείνοι που εισηγούνται να μην πειραχτεί ο πλούτος εισηγούνται ουσιαστικά την αδράνεια, γιατί θέλουν να αναβάλουν τις δύσκολες αποφάσεις. Είναι όμως απολύτως αναγκαίες και επείγουσες.
