«Εγκληματικά ηλίθιο το κράτος» γράφουν με αφορμή το δυστύχημα. Αλλά μήπως αυτή είναι μια απολίτικη αοριστία που αφήνει απέξω την πολιτική ευθύνη; (Επομένως είναι απολύτως πολιτικά μεθοδευμένη). Γιατί είναι σύνηθες να καταφεύγει κανείς σε αόριστες γενικές ενοχοποιήσεις, ιδίως απέναντι σε έννοιες όπως η αχανής έννοια «κράτος», που εκ των πραγμάτων δεν συσπειρώνουν, δεν φωτογραφίζουν συγκεκριμένα συμφέροντα ή κόμματα. Γενικότητες που αποκεντρώνουν και αποεντοπίζουν την αιτία. Μα υπάρχει μία αιτία μόνο; Όχι, αλλά υπάρχει μια πολιτική συσκευασία των πολλαπλών αιτίων. Κάνει εντύπωση η επιμέλεια κατάδειξης του σταθμάρχη ως του μόνου ενόχου.
«Ανθρώπινο λάθος». Σίγουρα έκανε το σοβαρό λάθος στη γραμμή, σε μια κατάσταση όμως τεχνολογικά πρωτόγονη, πολλά χρόνια ανεξέλικτη και αδιόρθωτη από το «επιτελικό» διοικητικό πρότυπο. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι στον τόπο μας δεν προηγείται η ανάγκη προμήθειας συγκεκριμένου αγαθού (στην περίπτωση του σιδηροδρομικού δυστυχήματος, του συστήματος ειδοποίησης και ασφάλειας), αλλά η κάλυψη πολλών αιτημάτων προμηθευτών. Πριν από λίγο καιρό, σε άρθρο του ξένος στρατιωτικός αναλυτής, κάνοντας κριτική στην ελληνική «τεχνική» εξοπλισμών, είχε γράψει για «μπαρόκ εξοπλισμούς», εννοώντας ότι η χώρα μας προμηθεύεται όχι ό,τι χρειάζεται για την άμυνα, αλλά ό,τι καταπραΰνει τους πωλητές. Τα προϊόντα δεν αλληλοσυμπληρώνονται, συνέχονται εντός αμυντικού ορθολογισμού. Ας πούμε όμως ότι η κριτική του οφείλεται σε πονηριά και ιδιοτέλεια λομπίστα.
Είναι σύνηθες και σε άλλα πεδία επίσης να έχουμε ασύντακτες, συχνά ακατάλληλες και εντέλει ανενεργές προμήθειες. Πολυκερματίζονται οι ανάγκες, ιεραρχούνται αλλόκοτα, όχι με βάση επιχειρησιακούς λόγους και επιδιώξεις, αλλά με βάση πιέσεις και λόμπινγκ. Δεν υπάρχει ένα διοικητικό σώμα ενιαίο, συμπαγές, αλλά εστίες διοικητικής ισχύος και συμφερόντων διάσπαρτων. Φωτοσινιάλα ανενεργά, ηλεκτρονικά συστήματα που δεν είναι συμβατά μεταξύ τους, εργολαβίες που δεν ολοκληρώνονται, επιτελικό χάος. Είναι σίγουρο ότι αυτό έχει πολιτική δομή, γιατί μια ορισμένου τύπου (πολιτικοεργολαβική) αυτοσυντήρηση τροφοδότησε και ανέπτυξε το χάος. Το ελληνικό χάος έχει πολιτικό σχήμα, ταυτότητα και γενεαλογία. Όσο έρχονται στο φως λεπτομέρειες για το φρικτό δυστύχημα τόσο πείθεσαι ότι οι αλληλοεξυπηρετήσεις και οι διοικητικός ανορθολογισμός δεν είναι μόνο η αιτία, αλλά συγχρόνως και το προκύπτον μιας πολιτικής και διοικητικής καλοσχεδιασμένης ανικανότητας.
Το επιτελικό κράτος ήρθε απλώς να αφαιρέσει διοικητικές αρμοδιότητες και να εγκαταστήσει τον εαυτό του. Βλέπουμε τη σαθρότητα. Την είχαμε δει στις καταστροφικές φωτιές στην Εύβοια, στις χιονοπτώσεις και στον εγκλωβισμό των πολιτών, στην απολύτως εκτός ελέγχου αγορά και τιμαριθμική βία (μορφή καταστροφής είναι κι αυτό), τη βλέπουμε τώρα στο σιδηροδρομικό δυστύχημα. Παντού έχουμε πανωλεθρία, μια διοικητική, οργανωτική παράλυση. Και ταυτοχρόνως μετάθεση, κρύψιμο κάτω από το χαλί. Χάλι. Τα συντριπτικά που συμβαίνουν, κραυγές, θρήνος, αναζητήσεις, απελπισία, οι αριθμοί των νεκρών που ανεβαίνουν, οι λεπτομέρειες μιας σχεδόν «παιδοκτονίας», μιας «φοιτητοκτονίας», δεν είναι εγκληματική αμέλεια, αλλά σχεδόν επιμέλεια. Το εντοπίζουν όλοι οι απροκατάληπτοι πολιτικοί παρατηρητές.
Σε κάθε τραγωδία παρεισφρέει και μια γελοιότητα. Αυτό που επιδαψίλευσαν στον παραιτηθέντα Κ. Καραμανλή, να «διαρρεύσουν» τις σημειώσεις με τις δηλώσεις του, μαζί με τις οδηγίες-σκονάκια για το τι θα απαντούσε σε πιθανές ερωτήσεις δημοσιογράφων! Ένας πιθανός προεκλογικός εμφύλιος, σ’ αυτές τις συνθήκες, είναι μέρος της ύβρεως που ούτως ή άλλως αποκαλύπτεται συνεχώς με τα νέα ευρήματα, τις ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, τα νέα σκέλη της τραγωδίας.
