Το αυλικό, παλατιανό μοντέλο που έχει κυριαρχήσει στην πολιτική σκηνή τα τελευταία χρόνια επιβάλλει διαφορετική θεματολογία από την πράγματι επείγουσα. Γνωστά. Ασχολείται με παρακολουθήσεις αντιπάλων ή και συνοδοιπόρων, με διαδρόμους, με μαχαιρώματα, με «αναθέσεις σε κολλητούς» κ.λπ. Επιχειρεί και πράττει σχεδόν μια αναβίωση του «Ονόματος του ρόδου» του Ουμπέρτο Έκο. Στο τέλος κάποιοι θα δηλητηριαστούν, κάποιοι θα πνιγούν, θα καούν, θα δραπετεύσουν - οι σελίδες του εξαιρετικού μυθιστορήματος σχεδόν έχουν προ-περιγράψει την ολοσκότεινη διάσταση της πολιτικής.
Αλλά ποια είναι τα επείγοντα τα οποία το παλατιανό σύστημα περιφρονεί και περιθωριοποιεί; Για παράδειγμα, διαπρεπής οικονομολόγος μου έλεγε: «Η αγροτική παραγωγή συνεισφέρει το 3% στο ΑΕΠ. Άντε να το διπλασιάσουμε. Πάλι δεν λύνουμε το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας». Θεωρούσε τον πρωτογενή τομέα μόνο ως προς την οικονομική του μετάφραση, μόνο ως ποσοστό του ΑΕΠ. Τη στρατηγική σημασία του συνήθως δεν την καταλαβαίνει η εφαρμοσμένη οικονομική σκέψη. Το ότι μπορείς να μην εκβιάζεσαι αν διαθέτεις διατροφική αυτάρκεια, το ότι έχεις τη δύναμη άμβλυνσης των επιπτώσεων των περιοδικών κρίσεων κ.λπ. δεν φαίνεται να λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπόψη. Το 2015, στη διαπραγμάτευση, είδαμε μπροστά μας τη δραματική έλλειψη παραγωγικού βάθους. Σήμερα, με τη διατροφική κρίση, βλέπουμε ήδη και σε λίγο, πολύ δραματικότερα, τις επιπτώσεις από τη «ρηχή αποθήκευση εφοδίων», δηλαδή από το γεγονός ότι δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε τα στοιχειώδη μέσα ύπαρξής μας. Αυτό το πρόβλημα (η διατροφική «ισχύς», που σημαίνει μη λογιστική, η μη ποσοτική ιεράρχηση της οικονομίας) θα μπορούσε να είναι κρίσιμο πολιτικό επίδικο. Να αποτελέσει έναν πυρήνα ουσιαστικής αντιπαράθεσης στρατηγικών. Δεν είναι εύκολες οι απαντήσεις, είναι όμως πολύ ηθικό και παραγωγικό πολιτικά να τίθενται τέτοια προβλήματα ως κεντρικά επίδικα έναντι της χαώδους διεθνούς και ελληνικής πραγματικότητας. Όχι. Οι μικρές πράξεις (οι αδικοπραξίες μάλλον) δεσμεύουν την πολιτική παραγωγή στα τιποτένια και ποταπά. Παραδείγματος χάρη, το οικονομικοπολιτικό, φαρμακευτικό σκάνδαλο βαφτίζεται συνωμοσία και παραποιείται όλη η έννοια του δικαίου συστήνοντας ένα χάος ισχύος στη θέση του. Οι ένοχοι γίνονται κατήγοροι. Δεν είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία μας. Η ίδια η φύση της εξουσίας και των ποιοτήτων της επιβάλλει τη μικρότητα, απομακρύνει από τα μεγάλα. Καταστροφή της παραγωγής είναι η καταστροφή της σκέψης πάνω στην παραγωγή.
Το είπαμε. Ε και; Ένα δίλημμα που είχε και έχει ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αν θα δώσει τη μάχη στο ποιοτικό έδαφος του αντιπάλου ή αν θα επιβάλει τα δικά του ποιοτικά στοιχεία, τη δική του διανοητική και πολιτική παραγωγή, που θα λειτουργήσουν ως πολιτικό έδαφος. Πολύ συχνά ενδείξεις μιας γενικής πολιτικής κατάρρευσης εκλαμβάνονται ως ενθαρρυντικά μηνύματα για σένα, τον αριστερό. Πολλοί από το εσωτερικό της συντηρητικής παράταξης (που ξέρουν και τα ενδότερα) ξιφουλκούν κατά της ηγετικής ομάδας και αυτό εκλαμβάνεται ως ενθαρρυντικό στοιχείο. Είναι, αλλά δεν είναι αυτό που θα αποτελέσει την πλατφόρμα μιας άλλης πολιτικής. Είναι ενθαρρυντικό να σπάσουν παλατιανές δομές και αλληλο-αιχμαλωσίες, αλλά δεν είναι αυτό που θα δώσει τη ριζικά διαφορετική πολιτική απάντηση. Για παράδειγμα, ο ΣΥΡΙΖΑ προσπάθησε να προχωρήσει σε ανοιχτές προκηρύξεις σε εποπτευόμενους φορείς του Δημοσίου. Μάλιστα προχώρησε και σε εκλογή και όχι διορισμό εκπαιδευτικών στελεχών. Γκρεμίστηκαν όλα και αντικαταστάθηκαν είτε από ωμούς διορισμούς είτε από φωτογραφικές προκηρύξεις. Αυτό είναι συγκεκριμένη αντιμεταρρύθμιση που πρέπει να απαντηθεί. Η γενική ευφορία από την αποσάθρωση ενός νοσηρού συστήματος δεν πρέπει να θεωρείται και η λύση του πολιτικού προβλήματος, αλλά ο προπομπός μιας υγιούς ανατροπής. Η λύση, όμως, θα έρθει μετά. Με συγκεκριμένες πολιτικές «κατασκευές», με συγκεκριμένες πολιτικές οι οποίες θα έχουν και την πολεμική τους διάσταση. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι φτιαγμένος για εύκολα ταξιδάκια αναψυχής.
