Σε ασφυκτικό κλοιό βρίσκεται η κυβέρνηση, καθώς τα προβλήματα σε όλα τα πεδία συσσωρεύονται και απειλούν την ευστάθεια της χώρας. Τα σοβαρά προβλήματα, όμως, όσο δεν επιλύονται προκαλούν νέες προκλήσεις, που με τη σειρά τους δημιουργούν νέα εσωτερικά μέτωπα στο κυβερνητικό στρατόπεδο, με το πρωθυπουργικό επιτελείο να αναζητεί εναγωνίως διέξοδο προτού καταρρεύσει μαζί με την οικονομία και την κοινωνία.
Η πραγματική οικονομία
Η μεγαλύτερη πληγή της κυβέρνησης είναι εδώ και καιρό η οικονομία, τόσο στο πεδίο της πραγματικής οικονομίας όσο και σε εκείνο των δημοσιονομικών προκλήσεων.
Τα αλλεπάλληλα κύματα της ακρίβειας χτυπούν τα νοικοκυριά και τους καταναλωτές και η κατάσταση αποτυπώνεται στον δείκτη του πληθωρισμού, που σπάει και στη χώρα μας το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Η δυσχέρεια, όμως, επιτείνεται λόγω του ότι η κυβέρνηση αρνείται πεισματικά να προχωρήσει σε έστω και ένα μέτρο ελάφρυνσης των νοικοκυριών, ενόσω επιφυλάσσεται για ανεπαρκή αύξηση του κατώτατου μισθού στα τέλη της άνοιξης.
Οι λόγοι αποκαλύφθηκαν από τον ίδιο τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, που σε συνέντευξή του (ΣΚΑΪ) είπε πως «τα περιθώρια να εκτελέσουμε τον προϋπολογισμό μας, όπως πρέπει, για να μη διακινδυνεύσουμε την πορεία της χώρας και επανέλθουμε σε φιλοσοφίες και σε λογικές άλλων εποχών που μας έβαλαν σε μεγάλες περιπέτειες, δεν είναι τέτοια που επιτρέπουν να σκεφτούμε αυτού του είδους τις παρεμβάσεις τώρα». Απέκλεισε δηλαδή μια μείωση στον ΦΠΑ ή τον ειδικό φόρο στα καύσιμα επειδή θα καταρρεύσουν τα έσοδα. Ωστόσο, υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση επαίρεται για τη μείωση φορολογίας, η οποία όμως αφορά μόνο τα υψηλά στρώματα και τις μεγάλες επιχειρήσεις με πρόσχημα την επιδίωξη για ανάπτυξη.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επιχείρησε μάλιστα να δικαιολογήσει την άρνηση της κυβέρνησης να μειώσει τους φόρους στα καύσιμα και τον ΦΠΑ με το πρωτοφανές επιχείρημα πως «είναι και αμφίβολο το κατά πόσο θα είχαν ουσιαστικό αποτύπωμα στην τσέπη του καταναλωτή». Με αυτή τη φράση ο Γιάννης Οικονόμου παραδέχτηκε εμμέσως πως η κυβέρνηση είναι ανίκανη ή/και απρόθυμη να επιβάλει κανόνες στην αγορά, αδειάζοντας έτσι και τον αρμόδιο υπουργό Άδωνι Γεωργιάδη, που ισχυρίζεται ότι βρίσκεται σε επαφή με τις μεγάλες εφοδιαστικές αλυσίδες. Σειρά στα γελοία επιχειρήματα πήρε, βέβαια, και ο ίδιος ο υπουργός Ανάπτυξης, που, για να δικαιολογήσει την ανικανότητα της κυβέρνησης στο να συγκρατήσει τις τιμές στην ενέργεια, έφτασε στο σημείο να ισχυριστεί πως η παρούσα ενεργειακή κρίση είναι η μεγαλύτερη από το 1942!
Τα επιτόκια σφίγγουν τη θηλιά
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να συνεχίσει να καλπάζει ολόκληρο το 2022, με αποτέλεσμα να οδηγεί σε αύξηση των επιτοκίου δανεισμού των κρατών. Η ΕΚΤ θα επιχειρήσει νομισματικές παρεμβάσεις αντίστοιχες με αυτές της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, με την ελπίδα να δαμάσει τα κύματα αβεβαιότητας. Ωστόσο, οι πιο ευάλωτες οικονομίες, με προεξάρχουσα την Ελλάδα, είναι πολύ πιθανό να γνωρίσουν τέτοια αύξηση των επιτοκίων δανεισμού που θα οδηγήσει σε μέτρα λιτότητας ώστε να μην εκτροχιαστούν τα δημοσιονομικά της.
Η ευρωπαϊκή ηγεσία, άλλωστε, μπορεί να διαρρέει ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας θα παραμείνει παγωμένο και το 2023, ωστόσο θα απαιτήσει τη λήψη σοβαρών μέτρων εξορθολογισμού των οικονομικών των κρατών ώστε τα δημόσια χρέη των κρατών να μην «ξεφύγουν» από κάθε έλεγχο.
Ενα σπουδαίο εργαλείο αποτελούν οι πόροι από το ταμείο ανάκαμψης, που υπό κανονικές συνθήκες θα οδηγούσαν σε ανάπτυξη και επακόλουθη αύξηση των ροών στα δημόσια ταμεία. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες εκφράζουν ανησυχίες για την περίπτωση της Ελλάδας, όπως γράφτηκε ευρέως σε μέσα ενημέρωσης (Euractiv, Euro2day κ.ά.), εξού και έχουν επιβάλει μια ιδιότυπη «επιτροπεία» στην εκροή πόρων στη χώρα μας.
Οι μεγάλοι όμιλοι δεν φέρνουν ανάπτυξη
Στελέχη των τεχνικών κλιμακίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν επιφορτιστεί να παρακολουθούν, να αξιολογούν και να επιτρέπουν την εκταμίευση πόρων του ταμείου ανάκαμψης προς την Ελλάδα σε στιλ... μνημονιακό. Ο λόγος σαφής: Εξ αρχής η κυβέρνηση Μητσοτάκη, από όταν παρέδωσε το προσχέδιο του σχεδίου της στις Βρυξέλλες, προκάλεσε ανησυχία για το πώς θα διαχειριστεί τα δισεκατομμύρια του ταμείου.
Η ανησυχία έγκειται στο ότι η μερίδα του λέοντος θα κατευθυνθεί σε περίπου δέκα ελληνικούς κολοσσούς και όχι στις χιλιάδες επιχειρήσεις, μεσαίες και μικρομεσαίες, που αυτή τη στιγμή στενάζουν από την έλλειψη ρευστότητας. Προβληματισμό προκαλεί στις Βρυξέλλες μάλιστα το γεγονός πως καθοριστικό ρόλο θα παίζει και το εγχώριο τραπεζικό σύστημα, που οι διοικήσεις του «δεν βάζουν μυαλό», αλλά επιθυμούν απλά να ενισχύσουν τη δική τους θέση σε βάρος της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα.
Δεν λείπουν και εκείνοι στην καρδιά της Ευρώπης που θεωρούν πως, στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει την εγχώρια ελίτ που την βοήθησε να καταλάβει την κυβέρνηση, αλλά και να οικοδομήσει έναν φαύλο κύκλο μεσαζόντων εντός και στις παρυφές των υπουργείων, που θα λειτουργούν με το... αζημίωτο.
Παράγοντες της κυβέρνησης επιχειρούν να αποδώσουν τη δυσαρέσκεια των Βρυξελλών στο ότι δεν κατευθύνονται πόροι σε ξένους ομίλους, ωστόσο αυτός ο ισχυρισμός δεν απαντά στο ρεαλιστικό επιχείρημα πως από το ταμείο θα μείνει αποκλεισμένη η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, η ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας.
Οι εσωκομματικοί τριγμοί
«Τα χρήματα του ταμείου ανάκαμψης να φτάσουν παντού» ζητούσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών και της ΚΕΕΕ Γιάννης Χατζηθεοδοσίου στις 20 Ιανουαρίου, σε εκδήλωση παρόντος και του υπουργού Οικονομικών. Λίγες ημέρες αργότερα, ο προσκείμενος στη Ν.Δ. πρόεδρος της ΚΕΕΕ εκπαραθυρώθηκε από την ηγεσία της Ένωσης με πρωτοβουλία -όπως κατήγγειλε ο Γ. Χατζηθεοδοσίου- του γενικού διευθυντή της Ν.Δ. και προέδρου του ΕΒΕΑ Γιάννη Μπρατάκου. Φήμες λένε πως στην ηγεσία της Ν.Δ. έπνεαν μένεα κατά του προέδρου της ΚΕΕΕ, καθώς ασκούσε κριτική στην κυβέρνηση για τους χειρισμούς του επιχειρηματικού περιβάλλοντος στη διάρκεια της πανδημίας.
Λέγεται πως οι αιτιάσεις του απηχούσαν ιδιαίτερα τη δυσαρέσκεια της μεσαίας επιχειρηματικότητας κατά της κυβέρνησης, που πλέον εντοπίζεται στους πόρους του ταμείου ανάκαμψης.
Η απομάκρυνση δε του Σπήλιου Λιβανού, που συνοδεύτηκε από διαρροές του Μαξίμου για τον ΣΥΡΙΖΑ και το περιβάλλον Καραμανλή, «ξύπνησε» τις εσωκομματικές έριδες που τελούσαν εν υπνώσει.
Το κρίσιμο καλοκαίρι
Η κυβέρνηση ποντάρει τα πάντα στο καλοκαίρι, καθώς ο τουρισμός μπορεί να δώσει μια καλή ένεση στην ελληνική οικονομία. Μια τέτοια καλή εξέλιξη, εάν συνδυαστεί με την πρώτη εκταμίευση πόρων από το ταμείο ανάκαμψης, θα χρησιμοποιηθεί από την κυβέρνηση επικοινωνιακά, ώστε να οικοδομήσει την ψευδαίσθηση της επίτευξης ανάπτυξης. Στόχος είναι, παράλληλα, να κατευνάσει τις σφοδρές αντιδράσεις της κοινωνίας, που βλέπει την ακρίβεια να τσακίζει τα ήδη πενιχρά εισοδήματά της.
Θα καταφέρει όμως να προλάβει την αιμορραγία της Ν.Δ., που χάνει δημοσκοπικά ψηφοφόρους προς το Κίνημα Αλλαγής; Ορισμένοι στη Ν.Δ. γκρινιάζουν πως «μας τρώει το τέρας που φτιάξαμε», αναφερόμενοι στην πριμοδότηση του συστήματος Μητσοτάκη προς τον Νίκο Ανδρουλάκη και την επικοινωνιακή προβολή που του έδωσαν τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης, όταν υπήρχε η ελπίδα πως το ΚΙΝ.ΑΛΛ. θα «γονατίσει» τον ΣΥΡΙΖΑ - Π.Σ. και τον Αλέξη Τσίπρα.
Υπό αυτό το πρίσμα, το επιτελείο Μητσοτάκη διερευνά όλα τα ενδεχόμενα για την «επόμενη μέρα» και τις πρόωρες εκλογές, ελπίζοντας να ανακόψει την καθοδική πορεία που συντελείται με αιχμή την επιτελική ανικανότητα στη διαχείριση καιρικών κρίσεων και της πανδημίας.
Ο Στουρνάρας και το ιταλικό μοντέλο
Η ανοιχτή πλέον αμφισβήτηση των επιλογών της ελληνικής κυβέρνησης από κύκλους της Κομισιόν και της γερμανικής καγκελαρίας δεν θα μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητο τον Γιάννη Στουρνάρα. Ο κεντρικός τραπεζίτης αναπαρήγαγε αστραπιαία τα σενάρια που ήθελαν Ευρωπαίους αξιωματούχους να καλοβλέπουν μια λύση στα πρότυπα της κυβέρνησης Ντράγκι και για την Ελλάδα, με τον ίδιο εμμέσως πλην σαφώς να δηλώνει τη διαθεσιμότητά του να αναλάβει αυτό το βαρύ φορτίο.
Οταν έμαθαν στο Μαξίμου ότι ο Στουρνάρας κοινοποίησε τις σκέψεις του ακόμη και σε εν ενεργεία υπουργό της κυβέρνησης, οι στενοί συνεργάτες του πρωθυπουργού φρόντισαν να του διαμηνύσουν πως ούτε οι σχέσεις του με τους Ευρωπαίους, και δη με την Κριστίν Λαγκάρντ, αλλά ούτε και οι ευθύνες του για διαφαινόμενη κρίση των τραπεζών που θα προκύψει επιτρέπουν σχέδια για επαναφορά στην πολιτική.
Αλλωστε η ενόχληση ευρωπαϊκών κύκλων και επενδυτών για τον τρόπο που το περιβάλλον Μητσοτάκη χειρίζεται κυρίως τη διανομή του πακέτου του ταμείου ανάπτυξης δεν καταλήγει σε μια λύση κυβέρνησης τεχνοκρατών, καθώς η πρότερη εμπειρία είναι πικρή.
