Στην αυγή του 21ου αιώνα υπήρξε μια παγκόσμια κινηματογραφική επιτυχία, «Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών», η οποία ανέδειξε τον χώρο του φανταστικού στο προσκήνιο της επικαιρότητας για αρκετά χρόνια.
Κεντρικό θέμα των βιβλίων του Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν (τα οποία και έγιναν ταινίες) ήταν, μετά από τις σκληρές εμπειρίες του στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο λυσσαλέος αγώνας για την απόκτηση της απόλυτης εξουσίας.
Η ιδέα αυτής της απολυταρχίας συμβολίστηκε στο «Ένα δαχτυλίδι», το οποίο είχε τη δύναμη να εξουσιάζει άλλα μαγικά δαχτυλίδια τα οποία κατείχαν άνθρωποι και ξωτικά σε θέσεις πολιτικής εξουσίας. Συνοπτικά, το κακοποιό πνεύμα που επιδίωκε να καταστεί απόλυτος άρχοντας του κόσμου του Τόλκιν έπρεπε πρώτα να αποκτήσει το «Ένα δαχτυλίδι» και να γίνει «ο άρχοντας των δαχτυλιδιών»!
Σ’ αυτό το παραμύθι αντιστέκονταν κάποια ανθρωπάκια, κοντά σε ύψος, που τους άρεσαν το γλέντι και η καλοπέραση, τα χόμπιτς, τα οποία οι υπόλοιποι υποτιμούσαν ως halflings, «μισές μερίδες» δηλαδή!
Ένα από τα αρχαία εργαλεία για την απόκτηση της εξουσίας ήταν οι μαγικές σφαίρες Παλαντίρ, οι οποίες έδιναν τη δυνατότητα σε έναν μάγο να βλέπει σε οποιαδήποτε απόσταση και να ερευνά ακόμη και όσα δεν φαίνονται με γυμνό μάτι.
Η παγίδα των Παλαντίρ, στο παραμύθι μας, ήταν ότι οι συγκεκριμένες σφαίρες ελέγχου ελέγχονταν κι έτσι ο μάγος που θεωρούσε πως κατείχε την εξουσία της γνώσης γινόταν υποχείριο του πνεύματος που έλεγχε τα Παλαντίρ!
Ίδιοι κανόνες
Τι λόγο έχει, όμως, ο χώρος της λογοτεχνίας του φανταστικού σε ένα πολιτικό άρθρο;
Μόνο ότι οι τρόποι κυριαρχίας ανθρώπου σε άνθρωπο διέπονται από τους ίδιους κανόνες: φόβος, φτώχεια, υποτίμηση, περιορισμός κινήσεων, αποκλεισμός σε γνώσεις και πληροφορίες, καταστροφές, απελπισία και, γενικά, ό,τι δημιουργεί το αίσθημα αδυναμίας στους πολλούς και την αίσθηση υπεροχής στους λίγους, σ’ εκείνους που επιδιώκουν να κυριαρχήσουν.
Η διαστροφή του «κακού», για έναν περίεργο λόγο, είναι ότι αποζητά να δηλώνει τη φύση του αντλώντας ικανοποίηση ή και ισχύ ακριβώς από αυτή τη λειτουργία.
Δεν θα αναπτύξω σ’ αυτό το άρθρο για τα έργα της εταιρείας Palantir, ούτε γιατί οι ιδρυτές της επέλεξαν αυτό το προβληματικό όνομα, δίνοντας μια επιπλέον πολιτική διάσταση στο υπέροχο έργο του Τόλκιν. Ούτε για την αγωνιώδη προσπάθεια του προσωρινού ενοίκου του Μαξίμου να αποκτήσει κι αυτός ένα καταραμένο «δαχτυλίδι εξουσίας»!
Απλώς, να επισημάνω ότι ο αιώνιος αγώνας γίνεται πάνω στην πνευματική κυριαρχία των ανθρώπων. Αρκετοί, κυρίως στις παρυφές δαχτυλιδιών εξουσίας, έχουν παραδοθεί και υποταχθεί ώστε να έχουν έστω την ευκαιρία να χαϊδέψουν ένα Παλαντίρ, ένα δαχτυλίδι, ένα λαμπερό καθισματάκι. Ή, τουλάχιστον, να απολαύσουν κάποιες ηδονές σε βάρος των συνανθρώπων τους.
Και πως υπάρχουν και τα «ανθρωπάκια», για κάποιους «τρωκτικά» και «κατσαρίδες», για άλλους πηγές τροφοδοσίας στο Matrix τους, γενικά απλοί, καθημερινοί άνθρωποι -όχι λαμπεροί ήρωες- που έχουν τη δύναμη να καταστρέψουν κάθε δαχτυλίδι εξουσίας.
Και ο λόγος είναι απλός: δεν υπάρχουν πραγματικά «δακτυλίδια ισχύος». Μονάχα εμείς οι άνθρωποι, που τους παρέχουμε τη δική μας εξουσία.
*Ο Φώτης Νεκτάριος Σαγώνας είναι συγγραφέας ιστορικών μυθιστορημάτων και δημιουργός του RPG Mythic Revolutions
