Της Πινάρ Τσακίρογλου*
Οι δημοτικές εκλογές της Κωνσταντινούπολης βρέθηκαν στο προσκήνιο όχι μόνο εξαιτίας της επανάληψής τους και της νίκης του Εκρέμ Ιμάμογλου απέναντι στον υποψήφιο του κυβερνώντος κόμματος του Ερντογάν, αλλά επίσης λόγω της μάχης που έδωσε ο λαός για δίκαιες εκλογές, ως ένα από τα πιο βασικά δημοκρατικά δικαιώματα.
Το ρεπουμπλικανικό CHP, με τη συνδρομή της κοινωνίας των πολιτών, κατάφερε να οργανώσει και να εκπαιδεύσει περίπου 200.000 εθελοντές, μεταξύ των οποίων σχεδόν 40.000 δικηγόροι, προκειμένου να επιτηρήσουν τις εκλογές απέναντι σε κάθε πιθανή νοθεία.
Αυτό το επίπεδο οργάνωσης είναι κάτι που οι πολίτες έμαθαν την τελευταία δεκαετία, καθώς η εμπιστοσύνη στο κράτος και τους θεσμούς ελαττώθηκε. Με άλλα λόγια, οι πολίτες έχουν μάθει να υπερασπίζονται τα δημοκρατικά τους δικαιώματα οι ίδιοι παρά να περιμένουν την Πολιτεία να το κάνει. Αυτό είναι κάτι νέο για την τουρκική κοινωνία, κάτι το οποίο η κοινωνία το έμαθε σταδιακά τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Πράγματι, η Τουρκία δεν είχε ποτέ ένα δημοκρατικό και δίκαιο σύστημα που να λειτουργεί στην εντέλεια, ωστόσο κάποιος θα μπορούσε να πει πως ήταν ένα σύστημα που πολλοί εμπιστεύονταν. Γι' αυτό τον λόγο, το 1994, όταν ο διάσημος τραγουδιστής, συγγραφέας και ακτιβιστής για την ειρήνη Ζουλφού Λιβανέλι αντιμετώπισε τον, ελάχιστα γνωστό τότε, υποψήφιο του ισλαμιστικού Refah Partisi, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, για τον Δήμο της Κωνσταντινούπολης, "κανείς δεν πίστευε τις φήμες σύμφωνα με τις οποίες το Refah Partisi ετοίμαζε νοθεία στις ψήφους" όπως είχε πει ο ίδιος ο Λιβανέλι.
Από τότε πέρασαν 25 χρόνια και πολλές ήττες μέχρι η κοινωνία να κατανοήσει και να δράσει. Με άλλα λόγια, οι πολίτες έμαθαν να μην εμπιστεύονται την "Πολιτεία" και πως δεν υπάρχει κάποια οντότητα όπως το κράτος, αλλά άνθρωποι που το αναζωογονούν. Στο μεταξύ, οι πολίτες έμαθαν τα δικαιώματα τους και να τα υπερασπίζονται κυρίως απέναντι στους μηχανισμούς του κράτους και να προστατεύουν τη δημοκρατία παρά το ίδιο το κράτος.
Στην Ελλάδα, η σχέση των πολιτών με το κράτος είναι πιο αμφιλεγόμενη. Ίσως επειδή δεν έχουν υπάρξει εκλογικά σκάνδαλα ως τέτοια, όμως υπάρχουν και άλλοι τρόποι ακρωτηριασμού ενός δημοκρατικού συστήματος. Ο νεποτισμός και η διαφθορά έχουν αποκόψει την Ελλάδα από ένα πραγματικά δημοκρατικό και δίκαιο σύστημα για δεκαετίες. Μοιάζει σαν ένα σύστημα το οποίο δεν υπάρχει στις αναμνήσεις κανενός ως σύστημα στο οποίο κάποιος απλός πολίτης μπορεί να διασφαλίσει τα δικαιώματά του εύκολα, χωρίς "κάποιον από πάνω".
Αν ένας πρώην υπουργός Δικαιοσύνης και ένας νυν υποψήφιος της αξιωματικής αντιπολίτευσης μπορούν πολύ άνετα μπροστά στις κάμερες να δηλώσουν ότι το να δωροδοκείται ένας υπουργός κατά τη θητεία του είναι φυσιολογικό, δεν χρειάζεται να εξηγήσω περισσότερα σχετικά με αυτό το παλιό σύστημα. Είναι αυτό το σύστημα του νεποτισμού και της διαφθοράς που δυστυχώς έχει επιβληθεί στον λαό, που εν καιρώ το αποδέχτηκε και το κανονικοποίησε.
Αυτός είναι ο λόγος που η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία έχει προσπαθήσει να εγκαθιδρύσει απέναντι σε αυτό το παλιό σύστημα, ένα αξιόπιστο, διαφανές σύστημα από την κορυφή έως τη βάση ούτως ώστε να αποφύγει τον νεποτισμό και τη διαφθορά, μοιάζει περισσότερο με μια... ανωμαλία στο ιστορικό πλαίσιο της Ελλάδας. Γι' αυτό οι εκμεταλλευτές του παλιού συστήματος κάνουν τόσο ντόρο με τα δικά τους ΜΜΕ, με fake news, με κατασκευασμένες κατηγορίες και εξωπραγματικές υποσχέσεις, γνωρίζοντας ότι άλλη μια εκλογική ήττα θα σήμαινε το τέλος για το... καλό, παλιό σύστημα τους.
Δεν είναι εύκολο να εγκαταλείψεις κατεστημένα προνόμια χρόνων και οι υποστηρικτές του παλιού συστήματος δεν γνωρίζουν άλλο τρόπο για να υπάρχουν. Επομένως αναμένεται να κάνουν ό,τι χρειαστεί για να πάρουν πίσω τις θέσεις τους στην Ελλάδα. Ενόσω οι δημοκρατικές δυνάμεις ξεκινούν να παίρνουν θέσεις, το ίδιο θα συμβαίνει όλο και περισσότερο στην Τουρκία καθώς το AKP και η πελατεία του δεν θα θέλουν να χάσουν τα, κερδισμένα με κόπο, προνόμια.
Στη πραγματικότητα, αυτό ξεκίνησε αμέσως μετά την ήττα της περασμένης Κυριακής, καθώς η κυβέρνηση του ΑΚΡ ετοιμάζει προεδρικά διατάγματα για να μεταφέρει βασικές χρηματοδοτικές πηγές των χαμένων δήμων, από τον προϋπολογισμό της αυτοδιοίκησης στον προϋπολογισμό του κεντρικού κράτους. Επομένως, οι επερχόμενες εκλογές στην Ελλάδα, όπως και οι εκλογές στην Τουρκία, είναι κάτι παραπάνω από τον ανταγωνισμό ανάμεσα στο Α και στο Β κόμμα. Είναι ευθέως μια μάχη μεταξύ των νέων δυνάμεων που θέλουν να ανοικοδομήσουν τη δημοκρατία και τα δικαιώματα των πολιτών στα στάνταρ του 21ου αιώνα και των παλιών δυνάμεων που δεν θέλουν να χάσουν τα προσωπικά τους συμφέροντα και προνόμια, ανεξάρτητα από την πρόοδο της χώρας.
Μερικές φορές η Ιστορία μπορεί να επαναλαμβάνεται, αλλά δεν οπισθοδρομεί. Όποια κι αν είναι τα άμεσα αποτελέσματα των εκλογών της 7ης Ιουλίου, ο αγώνας συνεχίζεται για τις προοδευτικές δυνάμεις. Οι υποστηρικτές του παλιού συστήματος, ασχέτως του πόσο χρυσώνουν το χάπι για το πρόγραμμά τους, δεν έχουν πιθανότητα νίκης μακροπρόθεσμα, μπροστά σε έναν κόσμο που αλλάζει όλο και πιο γρήγορα.
* Η Πινάρ Τσακίρογλου είναι διδάκτωρ Πολιτικής Οικονομίας
