Αλλά τι σημαίνει «δικαιωματισμός»; Διεκδίκηση ή διεκδικητική ωραιοπάθεια; Η μέριμνα να φανείς μέσα από την αντίθεση, να προβληθείς διά του αντιπολιτευτικού χάπενινγκ, διά του μαξιμαλιστικού αιτήματος; Λόγω του ότι η διεκδίκηση που γίνεται απλός ναρκισσισμός δεν παίρνει υπόψη συνθήκες, δυνατότητες, τη γενική εργασιακή κατάσταση, στέφει και θεμελιώνει το αντίθετο από αυτό που επιδιώκει.
Αυτού του είδους ο δικαιωματικός αυτοματισμός γίνεται η επιτομή αντι-εργασιακής νοοτροπίας, διαβρώνει τον διεκδικητικό ορθολογισμό. Το βασικό όπλο του «αντιπάλου» είναι το να εγκλωβιστείς στο μαξιμαλιστικό αίτημα. «Δηλώνω ερήμην της πραγματικότητας την επιθυμία μου». Δίνω έτσι όλα τα άλλοθι για να υποσταλούν δικαιώματα, ερεθίζω ένα μικρό μέρος του ποιμνίου, κόβω τις γέφυρες με την πραγματικότητα, συνήθως εξασφαλίζω την απόρριψη, βιώνεται συλλογικά η απόρριψη ως ήττα. Θυμίζω μεγάλες κινητοποιήσεις που ακολουθήθηκαν από πολυετή σιωπή και εσωστρέφεια.
Στα διεκδικητικά κείμενα (συχνότατα μάλιστα έχουν τη μορφή και τη δομή δελτίων Τύπου) βλέπει κανείς αιτήματα που ενίοτε τα έχει ξεπεράσει η νομοθεσία. Π.χ., διεκδίκηση Μονάδων Πρωτοβάθμιας Υγείας, όταν στη συγκεκριμένη περιοχή έχουν ιδρυθεί ΤΟΜΥ και ήδη λειτουργούν. Ή νοσοκομειακή κάλυψη για τους ανασφάλιστους, όταν η επιλογή της κάλυψης υπήρξε από τις πρώτες μεγάλες πολιτικές αποφάσεις από το 2015 και μετά. Ποιος, λοιπόν, τροφοδότησε έναν οίστρο απαίτησης, ιδίως για ευνοημένες ομάδες (σε αντίθεση με πιο καταπονημένες και ανασφαλείς);
Διεκδίκηση είναι σημαντικό να υπάρχει σε σύνδεση με την πραγματικότητα και με μέτρο την πραγματικότητα. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι ακριβώς αυτό. Ο ανταγωνισμός συνδικαλιστικού εγωισμού δεν είναι ακριβώς το πρόβλημα, αλλά παράγεται από το πρόβλημα. Το πρόβλημα που με ενδιαφέρει είναι η αποπολιτικοποίηση και αποϊδεολογικοποίηση του αιτήματος, η μεταλλαγή της Αριστεράς στον απλό επιτελεστικό φορέα, η υποκατάσταση της Αριστεράς από τον σκέτο διεκδικητισμό. Σε αυτό το φαινόμενο ίσως μπορούμε να βρούμε απάντηση για τη σημερινή συνδικαλιστική καχεξία, την αδυναμία να υπάρξει ισχυρός λόγος στα σωματεία, στις επιστημονικές ενώσεις, αλλά και στον χώρο της Αυτοδιοίκησης.
Η Αριστερά σταδιακά μεταστράφηκε σε μηχανισμό διεκδίκησης, έγινε το απλό εργαλείο κάρπωσης ενός στενού οικονομικού αγαθού. Αυτή η μετακίνηση, ιδίως στα χρόνια της μεταδικτατορίας, κυριολεκτικά αποσάρθρωσε τις ποιότητες με τις οποίες η διεκδίκηση γίνονταν λόγος, δηλαδή πήγαινε από την περιοχή του θυμικού στην περιοχή του ορθού λόγου, στην περιοχή ανάκτησης λογικών συναφειών. Σιγά - σιγά απομακρύνθηκε ο στοχασμός πάνω στην ίδια την εργασία, στο δικαίωμα, στα μέσα ιδεολογικής πάλης.
Ολόκληρη η «σκέψη» δομήθηκε πάνω στην επίτευξη. Αιχμαλωτίστηκε στο αποτέλεσμα, άρα το μετέτρεψε στο απόλυτο ζύγι πολιτικής επιτυχίας ή αποτυχίας, στο απόλυτο εργαλείο συνομαδώσεων, συλλογικής θεμελίωσης. Αναπότρεπτα, η διεκδίκηση, περιοριζόμενη μόνο στο οικονομικό σκέλος, μετέτρεψε τον συνδικαλιστή σε εξυπηρετητή. Ο καπάτσος συνδικαλιστής, αλληλεξαρτώμενος με τον καπάτσο υπουργό, έπαιρναν την ευνοϊκή ρύθμιση για τον κλάδο. Αυτό δημιουργούσε τρομερές ασυμμετρίες, κυρίως όμως διαρρήγνυε αυτό που προείπα, την πολιτική εκλογίκευση τόσο της διεκδίκησης όσο της επίτευξης (ή της μη επίτευξης).
Ο «εξυπηρετητής», αντί του πολιτικού εκπροσώπου, δημιούργησε μια βαθιά κρίση αντιπροσώπευσης, πολύ περισσότερο όταν ο ίδιος εξελίσσονταν σε βουλευτή ή υπουργό, άρα κατά κάποιον τρόπο η συνδικαλιστική ιδιότητα φαίνονταν (και εξακολουθεί να είναι) ως το αναγκαίο στάδιο ή προϋπόθεση ανέλιξης, προβολής, εντέλει κάρπωσης συμβολικού και υλικού αγαθού.
Η «αποπολιτικοποίηση» της διεκδίκησης, η αποδόμηση κάθε ιδεολογικής αναγωγής, την έκανε θνησιγενή, βραχεία, μικρής επιχειρησιακής ισχύος. Έβγαλε το αίτημα από τα πολιτικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα και το παρώθησε στην πολιτικά πιο αδρανή περιοχή: στο ATM.
