Της Βάσως Γιλδίζη *
Οι στρατηγοί του ΝΑΤΟ θα πρέπει σίγουρα να πάγωσαν για λίγα λεπτά όταν άκουσαν την πρόταση της Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ από την Άγκυρα ότι η Βορειοατλαντική Συμμαχία θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργά στην προσφυγική κρίση και μάλιστα να περιπολεί ακόμα και σε ενδονατοϊκά σύνορα ή να επιτηρεί ένα από τα ίδια της τα μέλη, την Τουρκία.
Πριν προλάβουν οι νατοϊκοί να συνέλθουν από το σοκ, ήδη ο Τούρκος υπουργός Άμυνας και η Γερμανίδα ομόλογός του είχαν ενημερώσει σχετικά τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Γιενς Στόλτενμπεργκ και του είχαν ζητήσει να προχωρήσει με τις διαδικασίες εξέτασης του αιτήματος επέμβασης τόσο στο Ανατολικό Αιγαίο όσο και στα νοτιοανατολικά σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία.
Πολλές λεπτομέρειες του γερμανοτουρκικού σχεδίου δεν έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστές και, σύμφωνα με δημοσιεύματα του ΝΑΤΟ, θα αφορά γενικολογώντας στην «ανάπτυξη δυνάμεων για θαλάσσια επιτήρηση, βελτιωμένο έλεγχο της ροής των προσφύγων και την εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων των διακινητών».
Παραμένει ασαφές το πού ακριβώς θα αναπτυχθούν οι νατοϊκές δυνάμεις και αν το σχέδιο περιλαμβάνει νατοϊκές περιπολίες σε ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ των ακτών της Ελλάδας και της Τουρκίας. Ο Τούρκος πρωθυπουργός Νταβούτογλου μίλησε για «περιπολίες και επιτήρηση στο Αιγαίο», ενώ η Γερμανίδα καγκελάριος Μέρκελ έκανε λόγο για «αστυνόμευση των τουρκικών ακτών και στήριξη του ΝΑΤΟ στη Frontex και την τουρκική ακτοφυλακή». Μάλιστα σήμερα, Τετάρτη, η Ολλανδή υπουργός Άμυνας Ζανίν Χένις Πλασέρτ δήλωσε στην εφημερίδα "NL Times" ότι στηρίζει τη Γερμανία και ελπίζει η ανάπτυξη του ΝΑΤΟ «να γίνει όσο πιο κοντά γίνεται στις τουρκικές ακτές στο πλαίσιο του δυνατού».
Η Ελλάδα ξεκαθάρισε αμέσως και σαφώς τη θέση της, με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα να ενημερώνει τη Γερμανίδα καγκελάριο πως δεν έχει αντίρρηση «αν η νατοϊκή παρέμβαση διεξαχθεί εντός των χωρικών υδάτων της Τουρκίας» .
Όμως ένα από τα μεγάλα προβλήματα είναι ότι για το ΝΑΤΟ «δεν υπάρχουν σύνορα μεταξύ των κρατών - μελών του» - ελληνικά χωρικά, διεθνή ή τουρκικά. Οι Ελληνικές ευαισθησίες για τα κυριαρχικά δικαιώματα και οι τουρκικές προκλήσεις και αμφισβητήσεις δεν βρίσκουν την απαραίτητη κατανόηση εκ μέρους των συμμάχων είτε των στρατιωτικών τους ΝΑΤΟ είτε των Ευρωπαίων της Ε.Ε.
Η εμπλοκή του ΝΑΤΟ δεν μπορεί παρά να έχει ένα ενιαίο επιχειρησιακό σχέδιο και, αν τα πλοία της συμμαχίας επιχειρήσουν ακόμα και στα διεθνή χωρικά ύδατα, είναι πολύ πιθανόν να μεταφέρουν τους πρόσφυγες στην Ελλάδα.
Μπορεί η κυβέρνηση να βρίσκεται σε δίλημμα καθώς δεν θα μπορέσει να αρνηθεί νατοϊκή επέμβαση σε τουρκικά χωρικά ύδατα, ωστόσο το μεγαλύτερο δίλημμα το έχει το ίδιο το ΝΑΤΟ. Η Βορειοατλαντική Συμμαχία καλείται να επιτηρήσει ένα μέλος της, την Τουρκία, η οποία θα μπορούσε κάλλιστα αν ήθελε να ξηλώσει τα δίκτυα των διακινητών στα παράλιά της και να εξαπολύσει τις τουρκικές αρχές να τους συλλάβουν όλους μαζί. Όσο για την ίδια την Τουρκία, αυτή θα αναγκαστεί να επιτηρεί τον ίδιο τον εαυτό της κάτω από τη νατοϊκή ομπρέλα που θα έχει ανοίξει μέσα σ' ένα σκηνικό ατελείωτου παραλόγου.
Όμως πώς ακριβώς θα επεμβαίνουν τα νατοϊκά πλοία; Θα επεμβαίνουν στρατιωτικά με τορπίλες, βουλιάζοντας τις βάρκες με τους πρόσφυγες ή πυροβολώντας τους διακινητές με βολές ακριβείας; Ή θα καλούν με ντουντούκες τους διακινητές να επιστρέψουν από εκεί που ξεκίνησαν; Για το τελευταίο δεν χρειάζεται βέβαια νατοϊκή εμπλοκή, παρά μόνο άδεια τη Τουρκίας να επιτρέψει στη Frontex επιχειρεί εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων. Κάτι που δεν θέλει η Άγκυρα.
Και εδώ θα πρέπει να θέσουμε το κρίσιμο ερώτημα: Γιατί χρειάζεται η Άγκυρα το ΝΑΤΟ λοιπόν; Και γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προχωρά σε ένα επιχειρησιακό σχέδιο ανάλογο με εκείνο στη Μεσόγειο, που απέτρεψε μεν τη μεγάλη εισροή προσφύγων από Λιβύη προς Ιταλία, είχε ως αποτέλεσμα δε να αυξηθεί η εισροή μεταναστών ακόμη και από υποσαχάρειες περιοχές προς την Ελλάδα μέσω Τουρκίας; Οι απαντήσεις είναι καθαρά γεωπολιτικές και έχουν να κάνουν με τα αμερικανικά σχέδια να αναχαιτίσουν την επιρροή της Ρωσίας στη Συρία. Η εμπλοκή του ΝΑΤΟ στην περιοχή είναι μάλιστα ευπρόσδεκτη από την Άγκυρα, η οποία προσπάθησε αρκετές φορές στο παρελθόν να εμπλέξει το ΝΑΤΟ στον πόλεμό της κατά των Κούρδων.
* Η Βάσω Γιλδίζη είναι δημοσιογράφος
