ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ*
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι «ισχυρή αντιπολίτευση θα είναι το ολιγαρχικό καθεστώς που θα κάνει τα πάντα για να μην αλλάξει τίποτα». Ξέρουμε ότι η συμφωνία αποτελεί ένα ταξικό πρόγραμμα, που, μέσω της εσωτερικής υποτίμησης, καταλύει το πλαίσιο συνοχής των εργασιακών σχέσεων και δικαιωμάτων, ώστε να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη κερδαλέα πολιτική του κεφαλαίου. Γι' αυτό την επέβαλαν οι δανειστές, παρά την αξιέπαινη στάση του πρωθυπουργού και της διαπραγματευτικής ομάδας.
Το «παράλληλο πρόγραμμα» δεν μπορεί να ανατρέψει τα παραπάνω. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε «παράλληλο σύμπαν». Αυτό που πρέπει να επιχειρήσουμε είναι ο μετασχηματισμός του κράτους. Για να γίνει αυτό, απαιτείται η ρήξη με το ολιγαρχικό παρακράτος, που αποτέλεσε τον θύλακο συμφερόντων, τα οποία υπήρξαν ο σκληρός πυρήνας του πολιτικού συστήματος. Το τελευταίο αποτέλεσε μηχανισμό κατανομής της πολιτικής ισχύος σε αυτούς τους θυλάκους. Ορθώς μιλούμε για μεταρρυθμίσεις, αποσπώντας τον όρο από το νεοφιλελεύθερο λεξιλόγιο. Η ριζοσπαστική μεταρρύθμιση που επιδιώκουμε προϋποθέτει συνθήκες πολιτικής ηγεμονίας.
Αυτή ενισχύεται από την παρακμή της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ. Η Ν.Δ. αποκαλύπτει όλη τη φατριαστική δομή της και τις οικογενειακές συνιστώσες της. Το ΠΑΣΟΚ, που ονομάστηκε «Δημοκρατική Συμπαράταξη», ενώ η περιγραφικά ακριβής ονομασία του σχήματος θα ήταν «ΠΑΣΟΚ και μερικοί ακόμη τύποι», λειτουργεί ως delivery επίδοξων υπουργών. Ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να καλύψει το κενό εάν διευρύνει το πολιτικό του πεδίο, εάν, δηλαδή, επιδιώξει μία ευρεία κοινωνική πλειοψηφία, που, ακόμη και εάν ένα μέρος της δεν ασπάζεται τις ταξικές του θέσεις -τις οποίες οφείλει να διατηρεί και να τονίζει- τον αναγνωρίζει ως δύναμη που μπορεί να αλλάξει το κράτος.
Τι σημαίνει, όμως, να αλλάξει το κράτος; Εδώ, ερχόμαστε στον πυρήνα του πολιτικού ζητήματος. Σημαίνει να ανακαθορίσει τη σχέση πολιτικής και κράτους. Να, το πολιτικό ζήτημα. Αυτό απέφυγαν να κάνουν τα κόμματα που υπηρέτησαν το πολιτικό σύστημα και την κύρια λειτουργία του: την υφαρπαγή των πρωτείων της πολιτικής από την παρασιτική ολιγαρχία.
Η αλλαγή του κράτους ισοδυναμεί με ρήξη με το ολιγαρχικό παρακράτος, που, από τον Ιανουάριο, εξαπολύει πολιτικό πόλεμο. Πρόκειται και για κρίση αντιπροσώπευσης. Άλλωστε τα κόμματα είναι αντιπρόσωποι κοινωνικών μερίδων και τάξεων. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να αντιπροσωπεύει τις κοινωνικές μερίδες που εξοβελίστηκαν στην πολιτική υπερορία και υποαντιπροσώπευση. Πρέπει να επιδιώξει την ανακατανομή της πολιτικής ισχύος προς όφελός τους.
Χρειάζονται, λοιπόν, δύο αναδιανομές: η ανακατανομή της πολιτικής ισχύος, επ' ωφελεία των ασθενών, μέσω της διεύρυνσης της πολιτικής τους συμμετοχής, και η αναδιανομή του μαύρου πλούτου, που θα οδηγήσει σε δίκαιη μοιρασιά των βαρών της λιτότητας, άρα στο να έχει αντίκρισμα το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη.
Εδώ, το δημοκρατικό - πολιτικό ζήτημα, δηλαδή η σχέση πολιτικής και κράτους, αποκαλύπτεται ως κοινωνικό - ριζοσπαστικό ζήτημα. Μόνο ένα ριζοσπαστικό, αριστερό κόμμα μπορεί να είναι πραγματικά μεταρρυθμιστικό. Θα πρέπει, όμως, να είναι και πραγματικά ριζοσπαστικό και, για να είναι τα δύο πρώτα, οφείλει να είναι και πραγματικό κόμμα.
Η ανασυγκρότησή μας είναι αναγκαία, γιατί όλα τα παραπάνω σημαίνουν ότι το κόμμα, χωρίς να είναι κυβερνητικό παρέκταμα, θα στηρίζει την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό, ενώ θα ασκεί κριτική, γιατί θα παράγει και πολιτική. Χρειάζεται, όμως, να εφαρμόζει αυτή την πολιτική, άρα, εκτός από «συλλογικός διανοούμενος», θα πρέπει να είναι και «συλλογικός εργάτης».
Η ανανέωση της δημοκρατίας απαιτεί τον προγραμματικό αναπροσδιορισμό της πολιτικής, δηλαδή την αυτοσυγκρότησή της σε αυτόνομο πεδίο, στο οποίο η ίδια η δημοκρατία συνιστά διαρκή διακύβευση, ώστε να πάψει η πολιτική να είναι αποικία του ολιγαρχικού παρακράτους και το κράτος προαύλιό του. Χρειάζεται η διαφύλαξη της αξίας του δημόσιου αγαθού ως πυξίδας για μια δημοκρατία του γενικού συμφέροντος.
Πρέπει να γίνει προγραμματικός στόχος η διεύρυνση του πολιτικού μας πεδίου. Αυτή οδηγεί στην κοινωνική πλειοψηφία που θα μας στηρίζει, καθώς και στην κραταίωση της πολιτικής ηγεμονίας. Η μεταρρύθμιση του κράτους ισοδυναμεί με ριζοσπαστική μεταρρύθμιση της ίδιας της πολιτικής∙ μιας πολιτικής που πρέπει να ανακτήσει τα πρωτεία της. Μόνο έτσι το πολιτικό ζήτημα θα γίνει και κοινωνικό - ταξικό ζήτημα. Αυτή είναι η στρατηγική διακύβευση.
* Ο Στέφανος Δημητρίου διδάσκει Πολιτική Φιλοσοφία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
