Βρυξέλλες. Γ. Δαράτος
«Η πολιτική είναι η συνέχιση
του πολέμου με άλλα μέσα.»
Michel Foucault.
Βρισκόμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση. Εξωτερικοί εχθροί, οι διάφοροι Σόιμπλε. Εσωτερικοί εχθροί, όσοι υπέγραψαν τα δύο προηγούμενα Μνημόνια και τώρα θέλουν να «βοηθήσουν» να γίνει και ο ΣΥΡΙΖΑ ένα κόμμα σαν τα άλλα (από σήμερα, είπε, χαιρέκακα, χθες, στη Βουλή, βουλευτής της Δεξιάς, δεν υπάρχουν μνημονιακά και αντιμνημονιακά κόμματα). Τέλος, υπάρχει και μια σημαντικότατη ομάδα εντός ΣΥΡΙΖΑ που αντιμάχεται τη συμφωνία που υπέγραψε ο Τσίπρας με το πιστόλι στον κρόταφο και στην οποία, όπως δήλωσε, δεν πιστεύει ούτε ο ίδιος.
Ύστερα από 40 χρόνια παρατηρητής, καταγραφέας και σχολιαστής των τεκταινόμενων στις Βρυξέλλες, οφείλω να πω τα πράγματα με το όνομά τους:
Μια σειρά από παράνομα «θεσμικά» όργανα -το Eurogroup και το συμβούλιο κορυφής των ηγετών της Ευρωζώνης- πήραν παράνομες αποφάσεις για την οικονομική, νομισματική, δημοσιονομική πολιτική και κοινωνική συμπεριφορά της Ελλάδας τα τρία, τουλάχιστον, επόμενα χρόνια, χωρίς να έχουν καμία νόμιμη εξουσιοδότηση ύπαρξης και λειτουργίας από τις Κοινοτικές Συνθήκες.
Χωρίς λογοδοσία
Ας δούμε το Eurogroup: πρόκειται για ένα άτυπο όργανο που δεν λογοδοτεί πουθενά, λ.χ. στο Ευρωκοινοβούλιο, για τις πράξεις και αποφάσεις του. Στις συνεδριάσεις του, αναλόγως των επιδιωκόμενων στόχων του, μπορεί να κυκλοφορούν χαρτιά, έγγραφα, ντοκουμέντα που διευκολύνουν την ανταλλαγή απόψεων, μπορεί όμως και όχι, όπως ακριβώς συνέβη σε όλη την πεντάμηνη διαπραγμάτευσή του με την Ελλάδα. Κανένα χαρτί, καμία γραπτή πρόταση ή αντιπρόταση στις γραπτές ελληνικές θέσεις, καμία, δηλαδή, δέσμευση απέναντι στους συνομιλητές τους και την κοινή γνώμη που υποτίθεται ότι εκπροσωπούν. Έτσι, σε κάθε σύνοδο είχαν τη δυνατότητα να αλλάζουν συνεχώς θέσεις και προτάσεις για να τρενάρουν τη διαδικασία. Συνεδριάσεις, επίσης, χωρίς πρακτικά. Κανείς δεν μπορεί να αποδείξει τι είπε και τι άκουσε ο κάθε ομιλητής. Το περιεχόμενο των συζητήσεων κάθε συνόδου το συνοψίζει προφορικά, σε συνέντευξη Τύπου, ο πρόεδρος του Eurogroup, όπως του αρέσει, ανάλογα με τον επιδιωκόμενο στόχο του, όπως λ.χ. η απειλή για Grexit. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη πως κάποιος ή κάποιοι υποστήριξαν άλλα από αυτά που λέει δημόσια ο πρόεδρος. Γι' αυτό και δεν υπάρχουν γραπτά κείμενα και πρακτικά.
Το Eurogroup συνιστά το πρώτο, αλλά ουσιαστικότατο βήμα της διάλυσης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, μια προκλητική κατάργηση της εσωτερικής ισορροπίας της λειτουργίας των κοινοτικών θεσμικών οργάνων με βάση την «κοινοτική μέθοδο», όπου όλες οι χώρες -μικρές και μεγάλες- με βάση συγκεκριμένες διαδικασίες και ψηφοφορίες μπορούν να διεκδικήσουν το δίκιο τους.
Αποφάσεις "με το έτσι θέλω"
Η Ε.Ε. εδώ και κάποια χρόνια, με την αρχή της κρίσης, έχει μεταβληθεί, χάρη στην κ. Μέρκελ και τον κ. Σαρκοζί, ως προς τη διαδικασία λήψης των αποφάσεών της, σε έναν διακυβερνητικό οργανισμό όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με κριτήριο τα συμφέροντα όχι των πολλών αλλά των ισχυρών που μπορούν να επιβάλλουν τη γνώμη τους. Με τον ίδιο τρόπο λειτούργησε και το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κορυφής των ηγετών της Ευρωζώνης, που δεν το προβλέπει καμία συνθήκη, κανένας νόμος της Ένωσης. Αποφασίζουμε και διατάσσουμε. Πρόκειται για μια συστηματική δομική υπονόμευση του σχεδίου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τίποτε λιγότερο και τίποτε περισσότερο. Κι όλες αυτές οι παράνομες αποφάσεις, «με το έτσι θέλω», καλούνται να μετουσιωθούν σε νόμιμες αποφάσεις μέσω των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των Κοινοβουλίων των ενδιαφερόμενων κοινοτικών χωρών - μελών της Ευρωζώνης. Εκεί έχουμε καταντήσει. Ακόμη και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM-ΕΜΣ) που θα δανείσει την Ελλάδα για το τρίτο Μνημόνιό της δεν είναι ένα κοινοτικό θεσμικό όργανο αλλά ένας διακυβερνητικός οργανισμός που δημιούργησε ad hoc η Ευρωζώνη.
Η απόφαση για την Ελλάδα
Αλλά ας έλθουμε λίγο στο περιεχόμενο της απόφασης που ψήφισε η Βουλή με τα προαπαιτούμενα και στις προοπτικές τού τι θα περιλαμβάνει το Μνημόνιο, ύστερα από ένα-δυο μήνες διαπραματεύσεων, που αμφιβάλλω ότι θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη Αυγούστου.
Στηρίζομαι στις δηλώσεις του Σταθάκη από το βήμα της Βουλής. Είπε ότι η συμφωνία αυτή: 1) οδηγεί στην αναδιάρθρωση (ουσιαστικά μακροπρόθεσμη κατάργηση) του βραχυπρόθεσμου δημόσιου χρέους της Ελλάδας που δεν πληρώνεται αλλά μετατίθεται στον ΕΜΣ με χαμηλότατα επιτόκια (σωστό), 2) καταργούνται τα «τρελά» πρωτογενή πλεονάσματα του 3-3,5% του ΑΕΠ ετησίως και προσγειωνόμαστε στο 1% (λιγότερο σωστό, διότι το 2015 είναι πολύ αμφίβολο, με την ύφεση που μας δέρνει, να πετύχουμε έστω και αυτό το 1%), 3) επιτυγχάνεται η νέα και αναγκαία ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. (Αυτό που δεν είπε είναι ότι, για μια ακόμη φορά, τα 15 μέχρι 25 δισ. ευρώ που θα χρειασθούν μεταβάλλονται σε δημόσιο χρέος στην πλάτη των Ελλήνων, που θα πρέπει κάποτε να το ξεπληρώσουν). Τέλος, ο Σταθάκης παραδέχθηκε από έδρας ότι, πλην αυτών των τριών θετικών στοιχείων, η υπόλοιπη συμφωνία είναι μια «αρνητική» και «δύσκολη» συμφωνία και αποχώρησε. Στην πραγματικότητα, μας δίνουν λεφτά για να ξεπληρώσουμε τους δανειστές.
"Τιμωρία" που θα οδηγήσει σε ύφεση πολλών χρόνων
Από πού θα βρούμε πόρους για τη δική μας ανάπτυξη, αφού, με τα νέα μέτρα, η οικονομία μας θα βυθιστεί σε νέα ύφεση και όταν, μάλιστα, η Αθήνα, με αυτή την προσυμφωνία δεσμεύεται σε νέες οικονομίες 13 δισ. ευρώ μέχρι το 2018; Με βάση δε τον κεϊνσιανό πολλαπλασιαστή που επιβαρύνει τα υφεσιακά φαινόμενα, οι απώλειες στο ελληνικό ΑΕΠ υπολογίζονται κατ' αρχήν σε 3 με 4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ της χώρας. Δηλαδή, στην τριετία του προγράμματος, αν δεν έχει αντιδράσει η κυβέρνηση, το ΑΕΠ από -25% σήμερα θα έχει μειωθεί στο -28%/-29%. «Πήγαμε τόσο μακριά στην επιθυμία μας να τιμωρήσουμε (τους Έλληνες) που το αποτέλεσμα θα είναι η καθήλωση της Ελλάδας σε ύφεση για πολλά ακόμη χρόνια» προειδοποιεί ο νεοφιλελεύθερος καθηγητής στο London School of Economics, Paul de Grawe, που δεν μπορεί να κατηγορηθεί για αριστερός ή έστω κεϊνσιανός.
Σε μια χώρα που ένα από τα κύρια προβλήματά της είναι η μαύρη οικονομία και η φοροδιαφυγή, το σχέδιο που υιοθετήθηκε προβλέπει αύξηση του ΦΠΑ στην εστίαση από 13% στο 23% και αναρωτιέται ο Guillaume Duval, αρχισυντάκτης του έγκυρου «Alternatives Economiques», πόσες χιλιάδες αστυνομικούς και εφοριακούς πρέπει να βάλει η κυβέρνηση σε όλη την Ελλάδα για να ελέγχουν όλους τους λογαριασμούς εστιατορίων και ταβερνών. Όσο για το περίφημο Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων, ο πολιτολόγος στις Βρυξέλλες κ. Sterdyniak υποστηρίζει ότι «δεν θ' αποκτήσει ποτέ κεφάλαια, ακίνητα κ.λπ. αξίας 50 δισ. ευρώ (ποσό που ισοδυναμεί, περίπου, με το ένα τέταρτο του σημερινού ελληνικού ΑΕΠ) και, κατ' επέκταση, δεν πρόκειται να υπάρξει από αυτό το ταμείο ούτε ένα ευρώ για επενδύσεις. Πρόκειται για μια διανοητική απάτη».
Ως προς την υπόσχεση του προέδρου της Κομισιόν κ. Γιούνκερ για χρηματοδοτήσεις από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ένωσης και τις αγροτικές δαπάνες, ύψους 35 δισ. ευρώ για την περίοδο 2014-2020, στις Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι πρόκειται όχι για νέα, φρέσκα χρήματα, αλλά γι' αυτά που έχουν δεσμευθεί για την Ελλάδα για την επόμενη επταετία, τα οποία θα σκεπαστούν με ένα στρώμα φρέσκιας μπογιάς για να φαίνονται νέα, χωρίς τη βεβαιότητα ότι θα καταφέρουν να αντισταθμίσουν τις απώλειες της ύφεσης από τη λιτότητα που επιβάλλει η νέα συμφωνία.
Η επιστροφή της τρόικας
Και η επιστροφή της τρόικας είναι βέβαιη, αφού το κείμενο της συμφωνίας προβλέπει ότι η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει «να ομαλοποιήσει τις μεθόδους (συν)εργασίας με τους θεσμούς συμπεριλαμβανομένης και της αναγκαίας εργασίας (τους) επιτόπου, στην Αθήνα, για να βελτιωθεί η εφαρμογή του προγράμματος και της αξιολόγησής του». Κι ακόμη πιο ενοχλητικό: "Η κυβέρνηση οφείλει να συμβουλεύεται και να συμφωνεί με τους θεσμούς για οποιοδήποτε σχέδιο νόμου που προετοιμάζει σε όλους τους τομείς που καλύπτονται (από το πρόγραμμα) προσφέροντας ένα επαρκές περιθώριο χρόνου πριν υποβάλει το νομοσχέδιο σε δημόσια διαβούλευση ή στη Βουλή». Αν αυτό δεν συνιστά μια ταπεινωτική, πρωτοφανή στα χρονικά όλων των Μνημονίων, όλων των χωρών, απόφαση που θέτει την ελληνική οικονομία υπό κηδεμονία, τότε πώς μπορεί να το χαρακτηρίσει κανείς διαφορετικά;
Στο σημείο αυτό, αναγκαστικά πρέπει να γυρίσουμε προς τις προτάσεις του «κακού πολιτικού» Γ. Βαρουφάκη και στην πολύ πρωτότυπη ιδέα του για την εξεύρεση πόρων για επενδύσεις. Τι υποστηρίζει ο Βαρουφάκης; Τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων, που έχουν ήδη αρχίσει παρασκηνιακά, με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) προκειμένου να εκδώσει αυτή ένα ειδικό, εξειδικευμένο ομολογιακό δάνειο για την ανάπτυξη της Ελλάδας. Με τους πόρους αυτούς και σε συνεχή πάντα συνεργασία με την ΕΤΕπ, μπορούν να χρηματοδοτηθούν ουκ ολίγα αναπτυξιακά σχέδια και προγράμματα που θα έχουν τη σφραγίδα εγγύησης της ΕΤΕπ. Σύμφωνα με τον Βαρουφάκη, η ΕΤΕπ έχει αντιδράσει πολύ θετικά σ' αυτή την ιδέα, αφού έχει και την πείρα από την προ καιρού έκδοση ενός άλλου ειδικού/εξειδικευμένου ομολόγου για τη χρηματοδότηση επενδύσεων στον τομέα της πράσινης τεχνολογίας, που πάει πολύ καλά. Κι επιπλέον, η ίδια έχει πολλές επενδύσεις στην Ελλάδα, από τις οποίες ελπίζει να εισπράξει τα δανεικά που έχει δώσει, κάτι απίθανο σήμερα εξαιτίας της κρίσης και της ύφεσης. Είναι μια ιδέα που πρέπει να δοκιμαστεί.
Βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτόγνωρη για την Αριστερά κατάσταση, που αγνοεί πως, αν θέλει να κυβερνήσει, πρέπει να μάθει πως «όταν δεν μπορεί να παίρνει αυτό που θέλει οφείλει να παίρνει αυτό που μπορεί». Αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται, μέσα από κόπους, απογοητεύσεις και συγκρούσεις, να μάθει να κυβερνά μέσα σ' ένα άκρως εχθρικό για την ίδια περιβάλλον. Το «ναι» είναι βραχυπρόθεσμος μονόδρομος, το «όχι» μπορεί να ξανακάνει την εμφάνισή του σε μια στροφή αυτού του θλιβερού μονόδρομου, εκεί που κανένας δεν το περιμένει. Υπομονή και δράση, λοιπόν.
