Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
«Προσωρινή παύση συναγερμού» θα μπορούσε να είναι η διατύπωση που περιγράφει το έξωθεν κλίμα εν όψει των βουλευτικών εκλογών της 25ης Ιανουαρίου στην Ελλάδα, με τους τόνους να πέφτουν μέρα με τη μέρα, τα σενάρια περί Grexit να υποχωρούν και τους εταίρους να περιμένουν την επόμενη μέρα, με τη δεδηλωμένη πρόθεση να διαπραγματευτών με τον νικητή των εκλογών. Κατά τα φαινόμενα, χωρίς ασφυκτική πίεση χρόνου -αν κρίνει κανείς από την παράταση των εγγυήσεων στις ελληνικές τράπεζες μέχρι τον Ιούλιο που ενέκρινε η Κομισιόν- αλλά και χωρίς τη διάθεση για μεγάλες υποχωρήσεις - αν κρίνει κανείς, π.χ., από τις δηλώσεις Σόιμπλε περί επιμονής στην τρέχουσα πολιτική.
Όλα δείχνουν ότι κανείς δεν θέλει να ρισκάρει ένα ατύχημα «κατά λάθος» για την περίπτωση που πάρει χρόνο ο σχηματισμός κυβέρνησης στην Ελλάδα μετά τις εκλογές, με δεδομένο ότι η παράταση που έδωσε το Eurogroup στο τρέχον πρόγραμμα λήγει στις 28 Φεβρουαρίου. Η συνήθως καλά πληροφορημένη Sueddeutsche Zeitung, για παράδειγμα, στο χθεσινό πρωτοσέλιδο δημοσίευμά της με τίτλο «Ο αριστερός Τσίπρας αναζητά την προσέγγιση με τις ευρωπαϊκές χώρες», αφού αναφέρεται στις επαφές του ΣΥΡΙΖΑ με Βερολίνο, Παρίσι και Βρυξέλλες, υποστηρίζει ότι οι εταίροι ετοιμάζονται για την επόμενη μέρα:
«Παράλληλα με το Eurogroup της 26ης Ιανουαρίου», γράφει η εφημερίδα, «θα υπάρξει, σε στενό κύκλο, μια διαβούλευση για το πώς θα αντιμετωπισθεί στο μέλλον η Ελλάδα. Οι εταίροι θέλουν να αποτρέψουν να τελειώσει το σημερινό πακέτο βοήθειας λίγο - πολύ κατά λάθος, λόγω πιθανών μακρόχρονων διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Οι εταίροι ανησυχούν ότι σε μια τέτοια περίπτωση ενδέχεται η Ελλάδα να μην μπορεί να αντλήσει αρκετά χρήματα από τις αγορές για την αποπληρωμή των παλιότερων χρεών, να χρεοκοπήσει και να ωθήσει την Ευρωζώνη σε νέες αναταράξεις».
Συνολικότερα, ο γερμανικός Τύπος προβάλλει τώρα την άποψη ότι το Βερολίνο δε φοβάται πλέον μια νίκη του ΣΥΡΙΖΑ όσο παλιότερα, ενώ φιλοξενεί όλο και περισσότερα άρθρα και αναλύσεις οικονομολόγων που αντιμετωπίζουν ως «δικαιολογημένες» κάποιες από τις προεκλογικές απαιτήσεις του ΣΥΡΙΖΑ έναντι των εταίρων.
Μ. Φράτσερ: Οι εταίροι πρέπει να απαλλάξουν την Ελλάδα από τον βραχνά του χρέους
Ο πρωταγωνιστής των τελευταίων ημερών στις γερμανικές εφημερίδες είναι ο διευθυντής του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών και σύμβουλος της γερμανικής κυβέρνησης Μαρσέλ Φράτσερ, ο οποίος από καιρό είχε ταχθεί υπέρ ενός κουρέματος του ελληνικού χρέους κατά 50%. Χθες, με άρθρο του στο Spiegel, o Φράτσερ υποστηρίζει ότι το καλύτερο θα ήταν να υπάρξει μια «ρήτρα ανάπτυξης» για την πληρωμή των τόκων. Σύμφωνα με τον Φράτσερ, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των εταίρων και της νέας ελληνικής κυβέρνησης θα είναι δύσκολες, ενώ η χώρα επί της ουσίας είναι χρεοκοπημένη: «Το ερώτημα δεν είναι εάν θα πρέπει να υπάρξει ένα κούρεμα, αλλά πότε και πώς θα γίνει αυτό», γράφει. «Η Ευρώπη δεν θα πρέπει να παρασυρθεί από μια ελληνική κυβέρνηση, αλλά θα πρέπει με ενεργό τρόπο να βρει μια βιώσιμη λύση για την Ελλάδα. Η καλύτερη προοπτική δεν είναι ένα άμεσο ή έμμεσο κούρεμα του χρέους, αλλά μια μετατροπή του και η στενή διασύνδεση των επιτοκίων δανεισμού με την ανάπτυξη της Ελλάδας».
Ο Γερμανός οικονομολόγος υποστηρίζει ουσιαστικά ότι οι εταίροι πρέπει να απαλλάξουν την Ελλάδα από τον βραχνά του χρέους, ώστε η επόμενη ελληνική κυβέρνηση να πάρει τις ευθύνες της για τις μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη η χώρα: «Το μοντέλο του εξωτερικού ελέγχου δεν μπορεί να είναι μοντέλο για το μέλλον. Μόνο εάν η ελληνική πολιτική δώσει επιτέλους στους ανθρώπους ένα σαφές όραμα και κάνει δικές της τις μεταρρυθμίσεις θα μπορέσει να βγει η χώρα από την κρίση», γράφει.
Ο αυστηρός Σόιμπλε...
Στο επίπεδο των πολιτικών δηλώσεων, τώρα, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε επανέλαβε χθες σε συνέντευξή του στην τηλεόραση του NTV ότι η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει σε μεταρρυθμιστική πορεία και μετά τις εκλογές: «Όποιος κι αν κερδίσει τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, θα πρέπει να φροντίσει ώστε οι Έλληνες να κάνουν περισσότερες προόδους στον δρόμο των μεταρρυθμίσεων, με μεγάλη αλληλεγγύη από την Ευρώπη» είπε και πρόσθεσε ότι «οι βασικές συνθήκες δεν αλλάζουν με τις εκλογές».
...ο αυστηρότερος Στουμπ...
Για τον πρωθυπουργό της Φινλανδίας Άλεξ Στουμπ, η μείζονα βασική συνθήκη είναι να μην κουρευτεί το χρέος. «Θα παραμείνουμε σκληροί. Είναι ξεκάθαρο πως θα πούμε ένα ηχηρό όχι στη συγχώρεση των δανείων», δήλωσε σε χθεσινή συνέντευξή του στους Financial Times. Σύμφωνα με τον Στουμπ, η Φινλανδία έχει επιδείξει αλληλεγγύη στην Ελλάδα σε μια δύσκολη κατάσταση και θα συνεχίσει να το κάνει, «αλλά κανείς δεν πρέπει να έχει τη λανθασμένη αντίληψη ότι μπορούμε, για παράδειγμα, να συγχωρέσουμε δάνεια ή να σταματήσουμε τα σημερινά προγράμματα. Αυτό είναι οικονομικά και πολιτικά αδύνατο για μια χώρα όπως η Φινλανδία».
...οι σιβυλλικοί Ρεν και Ρέγκλινγκ...
Ο επίσης Φιλανδός, πρώην επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Όλι Ρεν, πάντως, δεν είναι τόσο... κάθετος στην αντίθεσή του. Με δηλώσεις του στο πρακτορείο Bloomberg, o Ρεν υποστηρίζει ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να πετύχει «κάποιο κλασικό κούρεμα χρέους στο κεφάλαιο», πλην όμως θα περίμενε «ότι οι χώρες της Ευρωζώνης θα προτιμήσουν να κοιτάξουν τρόπους και μέσα για βελτίωση της βιωσιμότητας του χρέους μέσω της περαιτέρω επιμήκυνσης των ωριμάνσεων των δανείων».
Πιθανή θεωρεί μια συζήτηση για κούρεμα του ελληνικού χρέους ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης ESM Κλάους Ρέγκλινγκ, επικαλούμενος και την απόφαση του Eurogroup του Νοεμβρίου του 2012, με την οποία δεσμεύτηκε να επανεξετάσει τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους. Ωστόσο, ο Ρέγκλινγκ εκτιμά ότι οι όροι των δανείων στην Ελλάδα είναι ήδη ευνοϊκοί και «δεν πιστεύει ότι χρειάζονται να γίνουν πολλά». Πλην όμως, δηλώνει βέβαιος ότι «εάν οι μεταρρυθμίσεις συνεχιστούν, το Eurogroup θα επανεξετάσει το θέμα».
...και ο αναπάντεχος σύμμαχος
Στον αντίποδα της Φινλανδίας αναφορικά με το ελληνικό χρέος φαίνεται να κινείται η Ιρλανδία, όπου η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για μια ευρωπαϊκή διάσκεψη για το χρέος βρήκε τον πρώτο υποστηρικτή της σε κυβερνητικό επίπεδο - και δη εκτός της αριστερής «οικογένειας». Ο υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας Μάικλ Νούναν, σε ομιλία του ενώπιον των Ιρλανδών πρέσβεων και των κορυφαίων δημοσίων υπαλλήλων της χώρας του στο Δουβλίνο, τάχθηκε υπέρ της ευρωπαϊκής διάσκεψης για το χρέος. Μάλιστα, κυβερνητικές πηγές υποστήριξαν στους Irish Times ότι μια τέτοια διάσκεψη δεν θα πρέπει να ασχοληθεί μόνο με το ελληνικό χρέος, αλλά και με ιρλανδικό, το ισπανικό και το πορτογαλικό και να αποτελέσει συστατικό μιας νέας προσέγγισης των προβλημάτων της ευρωκρίσης.
Να σημειωθεί ότι η Ιρλανδία ήταν η πρώτη χώρα που βγήκε από το δικό της Μνημόνιο, πλην όμως βαθαίνουν και εκεί οι κοινωνικές ανισότητες, ως απότοκο του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, με την κυβέρνηση του Έντα Κένι να αναγγέλλει ότι τον Απρίλιο θα παρουσιάσει μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Να σημειωθεί ακόμη ότι η Ιρλανδία μπήκε σε πρόγραμμα με δημόσιο χρέος 169 δισεκατομμυρίων ευρώ και βγήκε με 207 δισ.
