Το αποτέλεσμα των πρόσφατων ευρωεκλογών αναδεικνύει την επικαιρότητα της συγκρότησης μιας πανευρωπαϊκής αριστερής εναλλακτικής πρότασης, τονίζει ο Αντρέας Αρντ, στη συνέντευξη που παραχώρησε στην "Αυγή" της Κυριακής. Ο Γερμανός καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Χούμπολντ βρέθηκε πριν από λίγες μέρες στην Αθήνα, έπειτα από πρόσκληση του μεταπτυχιακού προγράμματος "Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία" του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου και παρέδωσε δύο διαλέξεις που αφορούσαν τον Μαρξ και τον Χέγκελ αφενός και τη σχέση δικαίου και δικαιοσύνης αφετέρου.
Συνέντευξη στον Χρήστο Σίμο
* Πριν από λίγες μέρες, μιλήσατε στην Αθήνα για την έννοια της ελευθερίας. Έχετε διακρίνει κάποια μεταβολή ως προς αυτό κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης;
Η κρίση δεν έχει επιδράσει στο ζήτημα της ελευθερίας. Ωστόσο, με την κρίση γίνεται ολοφάνερο το βασικό πρόβλημα της αστικής κοινωνίας, το ποίο ισχύει από τις απαρχές του καπιταλισμού: η θέσπιση πολιτικών και ατομικών ελευθεριών δεν αποτελεί εγγύηση για τις κοινωνικές ελευθερίες. Η βασική προϋπόθεση για όλες τις άλλες ελευθερίες είναι η εξασφάλιση των συνθηκών για μια αξιοπρεπή διαβίωση.
* Πώς αξιολογείτε το αποτελέσμα των πρόσφατων ευρωεκλογών;
Οι εκλογές έδειξαν ότι το ενδιαφέρον των πολιτών στις περισσότερες χώρες για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις είναι πολύ χαμηλό. Έχω την αίσθηση πως αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί λειτουργούν υπό καθεστώς αδιαφάνειας: Οι πολίτες δεν αντιλαμβάνονται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως έναν θεσμό που τους εκπροσωπεί. Τα κόμματα της Άκρας Δεξιάς σε ολόκληρη την Ευρώπη επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν αυτό το κλίμα και δυστυχώς το κατάφεραν σε αρκετές περιπτώσεις, όπως παραδείγματος χάρη η "Εναλλακτική για τη Γερμανία", η Λεπέν στη Γαλλία κ.λπ. Η συγκρότηση μιας πανευρωπαϊκής αριστερής εναλλακτικής πρότασης που θα θέσει ρεαλιστικούς στόχους ως προς τον μετασχηματισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε κοινωνική ένωση είναι απαραίτητη.
* Ένα από τα "κλασικά" ζητήματα που απασχολούν τη μαρξιστική παράδοση είναι αυτό της σχέσης ανάμεσα στο αστικό κράτος και τα κόμματα της Αριστεράς. Ποιες αλλαγές και μέχρι ποιου ορίου θα μπορέσει να προβεί ο ΣΥΡΙΖΑ σε περίπτωση που επικρατήσει στις εκλογές;
Ένα πολιτικό κίνημα που βασίζεται σε ένα ευρύ κοινωνικό κίνημα μπορεί να καταφέρει σημαντικές αλλαγές. Το εργαλείο προς την κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να είναι, σύμφωνα με τον Μαρξ, τα ίσα δικαιώματα για όλους. Το πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται στο αν η ελληνική πολιτεία διαθέτει το πεδίο που επιτρέπει τέτοιου τύπου δράσεις ή, λόγω και των διεθνών συνθηκών, αυτό έχει περιοριστεί.
* Το τελευταίο διάστημα, οι νεοφιλελεύθεροι προωθούν έντονα την "ανάγκη" ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων. Ισχυρίζονται μάλιστα πως αυτά θα βελτιώσουν τα δημόσια πανεπιστήμια μέσω της αντγωνιστικότητας. Ποια είναι η άποψή σας;
Η εκπαίδευση δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελεί δικαίωμα των πλούσιων και η επιστημονική έρευνα δεν θα πρέπει να συνδέεται άμεσα με τα οικονομικά συμφέροντα. Πιστεύω ότι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια έχουν μοναδικό σκοπό την αναπαραγωγή των ελίτ και την εξασφάλιση της οικονομικής αποτελεσματικότητας της επιστημονικής έρευνας. Η ανεξαρτησία των δημόσιων πανεπιστημίων θα πρέπει να είναι κατοχυρωμένη θεσμικά.
* Πριν από τέσσερα χρόνια, το Πανεπιστήμιο του Middlesex αποφάσισε να κλείσει το Τμήμα Φιλοσοφίας. Πώς κρίνετε την κίνηση αυτη;
Η κριτική σκέψη δεν παράγει κέρδος και αποτελεί ενδεχόμενο κίνδυνο για την κυρίαρχη τάξη. Από την άλλη μεριά, πρέπει να αναλογιστούμε αν και κατά πόσο η σύγχρονη φιλοσοφία τείνει προς την κριτική ή προς τον φορμαλισμό. Σύμφωνα με τα παραπάνω, το κλείσιμο του Τμήματος Φιλοσοφίας δείχνει ότι η φιλοσοφία είναι περιττή ως προς την ιδεολογική σταθερότητα του καπιταλισμού: τα μέσα μαζικής ενημέρωσης λειτουργούν πιο αποτελεσματικά. Σε κάθε περίπτωση, η διάλυση ενός Τμήματος Φιλοσοφίας συνιστά μια πράξη πολιτιστικής αυτοκαταστροφής.
