Όταν ο Albert Camus αποκάλυπτε, "όσα γνωρίζω περί ηθικής και καθήκοντος, μου τα έμαθε το ποδόσφαιρο", η μπάλα ήταν ακόμα παιχνίδι στις φτωχογειτονιές της Αλγερίας. Όπως σήμερα εξακολουθεί να 'ναι παιχνίδι στις φτωχογειτονιές που ξεσηκώνονται στη Βραζιλία... Η διαφορά είναι πως τότε ένας καλός ποδοσφαιριστής είχε αρχίσει να αμείβεται καλύτερα από έναν εργάτη, χωρίς όμως ο εργάτης να πρέπει να γίνει... Μαθουσάλας για να ελπίζει ότι ίσως να καταφέρει να αθροίσει σε μια ολόκληρη (υπεραιωνόβια) ζωή όσα ο κάθε ημίθεος της μπάλας κερδίζει σε ένα χρόνο, σε ένα μήνα, σε μια μέρα... Ας βάλουμε εδώ, όμως, μια άνω τελεία, ειδάλλως η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου θα έχει ήδη δοθεί, και ας συλλογιστούμε ποδοσφαιρικά...
Το θέαμα που χαζεύουμε εδώ και χρόνια, πέραν και πάνω από τα χονδροειδή διαιτητικά σφάλματα που ενσταλάζουν σε κάθε φίλαθλο την αμφιβολία, μήπως όντως οι bookies κάνουν κουμάντο στη Fifa, αναδεικνύει όλο και λιγότερους παίχτες που να φέρνουν στο νου εκείνους τους σολίστες του παρελθόντος που ο Pasolini έλεγε "ποιητές". "Κάθε γκολ, μα κάθε γκολ, είναι και μια επινόηση, καθώς είναι πάντα και μονίμως ανατροπή του ισχύοντος κώδικα. Όλα δε τα γκολ είναι άφευκτα, περίλαμπρα, εκπληκτικά και, ως καταστάσεις, μη αναστρέψιμα. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τον ποιητικό λόγο", έγραφε την ίδια πάνω-κάτω εποχή που ο Μ. Αναγνωστάκης απηύθυνε την ελεγεία του στον μεγάλο Άγιαξ από τις σελίδες αυτής ακριβώς της εφημερίδας.
Το σύγχρονο ποδόσφαιρο είναι αντιποιητικό. Δέσμιο, με εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, στείρων τακτικισμών, εξοβελίζει τον αυτοσχεδιασμό αντικατοπτρίζοντας (αν δεν έχει κιόλας προαναγγείλει) την εικόνα μιας κοινωνίας που θυσιάζει κάθε δημιουργία μπροστά στην αναζήτηση της νίκης - κέρδους για σπόνσορες, μίντια, εταιρείες... Δεκάδες παίχτες, ξεζουμισμένοι από τους ρυθμούς που επιβλήθηκαν από τα (εν πολλοίς συνδρομητικά) τηλεοπτικά δίκτυα, μετά από ένα μαραθώνιο πρωτάθλημα, Τσάμπιονς Λιγκ, Euro, Confederations Cup (το περυσινό Μουντιάλ) και πάλι από την αρχή, στέκουν μάρτυρες των επιπτώσεων αυτής της λογικής: Έτομοι να προσφέρουν ένα λίγο-πολύ προβλέψιμο ποδόσφαιρο, πεζό σαν τη ζωή έξω από τα γήπεδα, με δυο-τρία ατομικά ξεσπάσματα να φαντάζουν σαν σπασμωδικές, απεγνωσμένες προσπάθειες απόδρασης από το σύστημα...
Το ποδόσφαιρο αναδείκνυε καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο άθλημα τη συλλογική ψυχή κάθε λαού. Ο χορευτικός αυτοσχεδιασμός των Βραζιλιάνων, η περίτεχνη εκρηκτικότητα των Αργεντίνων, που συνδυαζόταν με τον σχεδόν σκακιστικό υπολογισμό των Ιταλών προγόνων τους, η ομαδικότητα των Σοβιετικών που εξαφάνιζε το σολίστα τον οποίο αναδείκνυε το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο της Ολλανδίας, οι γερμανικές μηχανές, το πνεύμα των Ισπανών ταυρομάχων.
Σήμερα, τι αναδεικνύει το σύγχρονο (βιομηχανικό) ποδόσφαιρο; Υπετροφικούς μύες που δυσχεραίνουν τις αέρινες κινήσεις, χτίζοντας ποδοσφαιρικές μηχανές που -ας μην μας ξεγελούν οι υπέρογκες αμοιβές- δεν έχουν χρόνο ούτε για διακοπές. Σκληρό ανταγωνισμό χωρίς όρια. "Το πιο όμορφο και το πιο δημοφιλές σπορ, χαρά των ποδιών που το εξασκούν και των ματιών που το θαυμάζουν, σε βιομηχανικό επίπεδο λειτουργεί σαν μηχανή κιμά ανθρώπινης σάρκας", έγραφε 11 χρόνια πριν ο Edoardo Galeano επικαλούμενος τα στοιχεία του "France Football" που έδειχναν ότι "ο ενεργός χρόνος των επαγγελματιών παικτών μειώθηκε στο μισό τα τελευταία είκοσι χρόνια".
Το σύγχρονο ποδόσφαιρο μας μυεί όλους στην ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού... Αλλά... Με την μπάλα υπάρχει πάντα ένα "αλλά": Πρόκειται για τη στιγμή που ξεπηδά από "εκείνη" τη φάση που βλέπουμε με τα πιτσιρίκια μας στην οθόνη και μετά, έστω μέσα από το οργανωμένο γηπεδάκι του "5Χ5", προσπαθούμε να ξεσηκώσουμε σε έναν αγώνα, να αλλάξουμε το ποδόσφαιρο και τη ζωή μας...
