Έντονο γερμανικό άρωμα έχουν τις τελευταίες μέρες τα σενάρια για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους, ενώ αναπόφευκτα έρχεται πάλι στο προσκήνιο το θέμα των γερμανικών επανορθώσεων και του κατοχικού δανείου -ένα θέμα που εξωδίκως έχει συνδεθεί με το χρέος- λόγω της επικείμενης επίσκεψης στην Ελλάδα του προέδρου της Γερμανικής Δημοκρατίας Γιόαχιμ Γκάουκ.
Ουσιαστική εξέλιξη δεν διαφαίνεται σε κανένα από τα δύο μέτωπα, ωστόσο προφανώς κάτι κινείται και, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να αποκτήσει μια νέα δυναμική.
Στο πρώτο μέτωπο, αυτό του χρέους, έχουμε βαρεθεί να ακούμε δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει νέο κούρεμα, ότι το PSI «ήταν μοναδική περίπτωση και δεν θα επαναληφθεί». Από την ημέρα που άρχισαν οι αναλύσεις περί κουρέματος των ελληνικών ομολόγων που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης -και οι αντίστοιχες προτροπές κυρίως από την απέναντι όχθη του Ατλαντικού- ο Σόιμπλε λέει συνεχώς «νάιν». Τελευταία φορά το είπε προχθές, καθ' οδόν προς τη σύνοδο των G20 στην Αυστραλία.
Ωστόσο, το σενάριο του κουρέματος μελετάται από το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα υλοποιηθεί. Υπενθυμίζεται ότι το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών μελετούσε προ διετίας και το σενάριο εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το κόστος θα ήταν μεγαλύτερο από το όφελος. Έτσι και τώρα οι σύμβουλοι του Σόιμπλε μετράνε τα υπέρ και τα κατά, τόσο στο πολιτικό όσο και στο οικονομικό επίπεδο, και για την ώρα τα "κατά" κυριαρχούν. Πρωτίστως στο πολιτικό επίπεδο, αφού για κάθε ευρωπαϊκή κυβέρνηση είναι πολύ δύσκολο να εξηγήσει στους πολίτες της τι πήγε λάθος με τα προγράμματα «διάσωσης» και πώς οι εγγυήσεις που δόθηκαν από τα κράτη μέλη αίφνης θα γίνουν απώλειες.
Μάλιστα οι απώλειες αυτές δεν θα είναι μικρές, αφού, στην περίπτωση που αποφασιστεί τελικά ένα κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, είναι περίπου απίθανο να συμμετάσχουν σ' αυτό το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, άρα όλο το βάρος θα το σηκώσουν τα κράτη - μέλη.
Βέβαια, το κούρεμα έχει και υπέρ για τους δανειστές. Εάν δεν βρεθεί άλλος τρόπος για να γίνει βιώσιμο το ελληνικό χρέος, τότε ο μόνος τρόπος να πάρουν πίσω συντεταγμένα ένα μέρος από τα δανεικά που έδωσαν και ταυτόχρονα να αποτρέψουν ένα... ατύχημα με άδηλες επιπτώσεις στην υπόλοιπη Ευρωζώνη, ενδεχομένως πιο κοστοβόρες, θα είναι το κούρεμα, όσο πολιτικά επώδυνο κι αν είναι.
Σύμβολα και άδεια χέρια
Στο δεύτερο και ακόμη πιο αμετακίνητο μέτωπο, αυτό του γερμανικού χρέους έναντι της Ελλάδας -είτε με τη μορφή του κατοχικού δανείου, η επιστροφή του οποίου δεν έχει συζητηθεί επισήμως ποτέ, είτε με τη μορφή πολεμικών αποζημιώσεων, το θέμα των οποίων θεωρείται «λήξαν» από το Βερολίνο-, αναμένεται κινητικότητα στο... συμβολικό επίπεδο.
Στις 5 Μαρτίου επισκέπτεται επίσημα την Ελλάδα ο Γερμανός πρόεδρος, Γιόαχιμ Γκάουκ, γνωστός για την αδυναμία του στις μεγάλες χειρονομίες. Το μισό του πρόγραμμα είναι το συνηθισμένο επαφές με την πολιτική και πολιτική ηγεσία, με τη Βουλή, και μια ομιλία στο Μουσείο της Ακρόπολης. Το άλλο μισό, όμως, είναι πεδίον… συμβολισμών λαμπρό. Ο Γκάουκ θα επισκεφτεί μαζί με τον Κάρολο Παπούλια τις Λυγγιάδες της Ηπείρου, έναν από τους πολλούς τόπους θηριωδίας των Γερμανών κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, καθώς και την εβραϊκή κοινότητα των Ιωαννίνων, λίγες μέρες πριν συμπληρωθούν 70 χρόνια από τη μέρα που ο εβραϊκός πληθυσμός της πόλης φορτώθηκε στα τρένα για το Άουσβιτς.
Και είναι βέβαιο ότι θα βρει έναν στιβαρό τρόπο να ζητήσει συγγνώμη, να αναγνωρίσει τη βαριά γερμανική ενοχή. Ο Γκάουκ είναι πολύ καλός σ' αυτό. Αυτό στο οποίο εκ του αξιώματός του δεν είναι καλός είναι το διά ταύτα. Θα ακολουθήσει κάτι τη συγγνώμη; Η απάντηση, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, είναι όχι. Ο Γκάουκ δεν έχει την εξουσιοδότηση από τη γερμανική κυβέρνηση να μιλήσει για αποζημιώσεις -«είναι νομικά ανέφικτες» ξεκαθάρισε πρόσφατα σε συζήτηση με τους ξένους ανταποκριτές στο Βερολίνο- και, παρά κάποιες εξάρσεις... ανεξαρτησίας που δείχνει στους κανόνες της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μέρκελ, δεν αναμένεται να σηκώσει μπαϊράκι στην Ελλάδα. Ωστόσο, και μόνο με την παρουσία του θα επαναφέρει το θέμα στο προσκήνιο.
