Ελαφρώς μεροληπτική σε μεμονωμένα σημεία θα μπορούσε κάποιος να χαρακτηρίσει την ετήσια έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, την οποία παρουσίασε ο διοικητής της Γιάννης Στουρνάρας την περασμένη Πέμπτη. Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστεί κάποιος πως η έκθεση διαποτίζεται από μια διάθεση να αναδείξει το 2014 ως χρονιά ανάκαμψης και εφαρμογής αποτελεσματικών πολιτικών. Ακόμη, φροντίζει να κάνει "αβάντα", κατά το κοινώς λεγόμενο, στον διοικητή, κυρίως αναφορικά με το μέτρο του «κοινωνικού μερίσματος», το οποίο ελήφθη επί υπουργίας του στην κυβέρνηση Σαμαρά.
Σύμφωνα με τη μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος που περιλαμβάνεται στην Ετήσια Έκθεση του Διοικητή για το 2015, η σχετική φτώχεια αυξήθηκε κατά 8% το 2015, ύστερα από μείωση 7,1% το 2014. Αξίζει όμως να σημειωθεί πως για την χρονιά 2015 αφαιρεί το κοινωνικό μέρισμα (μέτρο του 2014 επί κυβερνήσεως Σαμαρά) αλλά δεν προσθέτει τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, αιτιολογώντας την κίνηση αυτή με το ότι είναι μέτρα σε είδος. Μάλιστα, στη σελίδα 116 στο κυρίως σώμα της μελέτης αναφέρεται ότι δεν υπολογίζουν όλα τα μέτρα της ανθρωπιστικής κρίσης, παρ' όλο τον μεγάλο αριθμό των πολιτών που ωφελήθηκαν.
"Δημιουργική"... λογιστική
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Τα πρωτογενή στοιχεία στα οποία στηρίζεται η εν λόγω μελέτη αναφέρονται στο έτος 2011 και δεν απεικονίζουν τις πραγματικές μεταβολές για τα επόμενα έτη. Αυτό, εξάλλου, αναφέρεται και στην ίδια τη μελέτη (σελ. 161): «Τα στοιχεία για τα εισοδήματα σε ονομαστικές τιμές που χρησιμοποιούνται προέρχονται από την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών (EU-SILC) 2012. Καθώς η περίοδος αναφοράς εισοδήματος της EU-SILC 2012 είναι το έτος 2011, τα εισοδήματα αναπροσαρμόζονται στα ονομαστικά επίπεδα των ετών 2010-15". Με λίγα λόγια, δημιουργείται μια τεχνητή εισοδηματική κατανομή, η οποία μπορεί να μην απεικονίζει πλήρως τις πραγματικές μεταβολές.
Επίσης, όπως αναγράφεται στη μελέτη, η ανάλυση δεν λαμβάνει υπόψη της σημαντικά στοιχεία που επηρεάζουν την κατανομή εισοδήματος, όπως είναι οι παροχές σε είδος (π.χ. τα τεκμαρτά ενοίκια, η Υγεία, η δωρεάν σίτιση) και η έμμεση φορολογία, ενώ, όπως αναγράφεται στη μελέτη (σελ. 163), «δεν εξετάζονται τα δευτερογενή αποτελέσματα που είχαν τα μέτρα, μέσω της μείωσης της συνολικής ζήτησης, στο διαθέσιμο εισόδημα».
Ούτε λίγο ούτε πολύ, το θετικό αποτέλεσμα που προκύπτει για το 2014 αφορά την "μια κα έξω" παροχή του κοινωνικού μερίσματος, του οποίου η χορήγησή ανεστάλη τα προηγούμενα έτη και χορηγήθηκε εκτάκτως και αθροιστικά μόνο το 2014. Προέρχεται, συνεπώς, από έκτακτες και συσσωρευμένες προηγούμενων χρήσεων χορηγήσεις του κοινωνικού μερίσματος χωρίς θεσμική συνέχεια!
Δεν συμπεριελήφθησαν τα μέτρα για την ανθρωπιστική κρίση
Την ίδια ώρα, στην ανάλυση για το 2015, όπως αναγράφεται και στη μελέτη (σελ.164), «δεν έχουν συμπεριληφθεί τα μέτρα που προβλέπονται στο νομοσχέδιο για την ανθρωπιστική κρίση, καθώς στην πλειοψηφία τους αφορούν παροχές σε είδος». Όπως τονίζεται στη μελέτη, από το πρόγραμμα αυτό «ωφελήθηκε σημαντικός αριθμός νοικοκυριών που διαβιούν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας».
Ψιλά γράμματα
Με λίγα λόγια, υπάρχουν "ψιλά γράμματα" και σημαντικές παράμετροι που είναι σίγουρο ότι επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα (πρόγραμμα ανθρωπιστικής κρίσης, παροχές σε είδος, έμμεση φορολογία κ.ά.). Επιπλέον, η βασική κατανομή εισοδήματος, στην οποία στηρίζεται, αναφέρεται στο 2011 (έρευνα EU-SILC2012, με καταγραφή των εισοδημάτων του προηγούμενου έτους) υποθέτοντας ότι στα επόμενα έτη η δομή των εισοδημάτων και η σύνθεση των νοικοκυριών έχει μείνει ίδια. Αναφέρεται, τέλος, στην επίδραση συγκεκριμένων δημοσιονομικών μέτρων και όχι στις πραγματικές διαστάσεις της φτώχειας, οι οποίες εξάλλου δεν έχουν ακόμα εκτιμηθεί από την ΕΛΣΤΑΤ για το 2014 και το 2015!
Γ. Αγουρίδης
