Οι παρενέργειες των capital controls, της πορείας προς την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, των αναιμικών -δημοσίων και ιδιωτικών- επενδύσεων και μίας ακόμη σειράς λιγότερο ή περισσότερο ακραίων και επώδυνων συνθηκών που επικράτησαν εφέτος στην ελληνική οικονομία αντανακλώνται σε δύο προϋπολογισμούς:
* Πρώτον, στο περιεχόμενο του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού για το έτος 2016, το οποίο κατατίθεται αύριο το πρωί στη Βουλή.
* Δεύτερον, στο ενσωματωμένο αναθεωρημένο σχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού του τρέχοντος έτους, το οποίο διαφέρει από το κείμενο που ψηφίστηκε από την προ-προηγούμενη Βουλή πριν από 10 μήνες ακριβώς λόγω των παρενεργειών που προαναφέρθηκαν, των πρόωρων εκλογών, της διόγκωσης των ληξιπροθέσμων οφειλών κράτους προς ιδιώτες και το αντίστροφο κ.λπ.
Ακριβώς λόγω αυτών των συνθηκών μέσα στις οποίες κινήθηκε η ελληνική οικονομία από την αρχή του έτους, σχεδόν το σύνολο των βασικότερων μακροοικονομικών δεικτών του υπό εκτέλεση προϋπολογισμού έχει αναθεωρηθεί επί τα χείρω, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως είναι λόγου χάριν η ταχύτητα με την οποία συνεχίζει να εξαπλώνεται η ύφεση, μετά την αισιοδοξία που κυριαρχεί στους κόλπους του οικονομικού επιτελείου ότι αυτή θα είναι εν τέλει βραδύτερη εφέτος.
Ας σημειωθεί στην προκειμένη περίπτωση ότι, όπως δήλωσε πρόσφατα ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος σε συνέντευξη που έδωσε στην εφημερίδα Financial Times, η ελληνική οικονομία θα μπορέσει να επιστρέψει σε τροχιά ανάπτυξης έως το δεύτερο εξάμηνο του 2016, απαριθμώντας όμως προς τούτο τρεις αναγκαίες προϋποθέσεις, οι οποίες είναι:
* Πρώτον, η σύνταξη μιας θετικής αξιολόγησης του ελληνικού προγράμματος από τους πιστωτές της χώρας έως το τέλος του επόμενου μήνα.
* Δεύτερον, η ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών.
* Τρίτον, να έχει εν τω μεταξύ ανοίξει ο δρόμος και για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους.
Μάλιστα, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών αναμένει να έχει έλθει η αξιολόγηση των πιστωτών προς το τέλος Νοεμβρίου. Εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό, η κυβέρνηση θα επιδιώξει να ανοίξει τη διαπραγμάτευση για την ελάφρυνση του χρέους πριν από τα Χριστούγεννα.
Οι αρμόδιοι στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται πιο κοντά σε μια υπόθεση εργασίας για ποσοστό ύφεσης κοντά στο 1,5% το 2015 παρά στο σενάριο που ακολουθείται εκ μέρους των δανειστών και το οποίο προβλέπει δυσμενέστερη εξέλιξη και συγκεκριμένα συρρίκνωση του ΑΕΠ σε ποσοστό περί το 2,2% με 2,3%.
Ο λόγος που επικαλούνται στο υπουργείο Οικονομικών, για τον οποίον ευελπιστούν ότι είναι πιο πιθανό να επιβεβαιωθεί το ελληνικό σενάριο παρά εκείνο των πιστωτών, είναι και το ότι υποστηρίζεται και από τα μέχρι τούδε στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, τα οποία δείχνουν ότι στα δύο πρώτα φετινά τρίμηνα το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,5%. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η ελληνική οικονομία, παρά τα capital controls, δεν βυθίστηκε σε ανησυχητικά βαθιά επίπεδα ύφεσης και το δεύτερο και ιδιαίτερα κρίσιμο όπως αποδείχθηκε εξάμηνο του έτους. Ποσοτικοποιημένα δε θα πρέπει, προκειμένου να επιβεβαιωθεί το σενάριο της Αθήνας και όχι των δανειστών, δηλαδή να μην υπερβεί εφέτος η ύφεση το 1,5%, θα πρέπει το δεύτερο εξάμηνο η κάμψη του ΑΕΠ να μην ξεπεράσει το 3%.
Οικονομικοί παρατηρητές σημειώνουν ότι ακόμη και για "ψυχολογικούς" λόγους οι οποίοι δεν είναι αμελητέοι στη διαμόρφωση κλίματος σε μια οικονομία, πως ακόμη και ύφεση 1,9% αποτελεί, συγκριτικά με το 2,2% και το 2,3% που προκρίνουν οι δανειστές, το λιγότερο κακό σενάριο εφόσον δεν θα υπάρχει το ψηφίο "2" μπροστά στο ποσοστό, αλλά το "1".
Πέραν του συμβολικού, επί του πραγματικού η διαφοροποίηση στον "παρονομαστή" ΑΕΠ επί του οποίου υπολογίζονται τα εθνικολογιστικά μεγέθη ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα για λήψη μέτρων και παρεμβάσεων ύψους έως και 1,5% δισ. για να καλυφθεί το κενό.
Πάντως, το "θρίλερ" για το ποιο ποσοστό θα αναγραφεί, αναμένεται να συνεχιστεί έως το "παρά πέντε" της κατάθεσης. Την ίδια ώρα που υπάρχει αισιοδοξία για την ταχύτητα μεταβολής του ΑΕΠ (και ενώ ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος Σταθάκης έχει δηλώσει πως αναμένει θετικό πρόσημο στην οικονομία το πρώτο εξάμηνο του 2016, με τον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο να την προσδιορίζει στο δεύτερο τρίμηνο του 2016) η εικόνα δεν θα εμφανίζεται αισιόδοξη για τα υπόλοιπα μεγέθη, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, με βάση τους αναθεωρημένους στόχους που θα ενσωματωθούν στο προσχέδιο προϋπολογισμού του 2016 το οποίο θα κατατεθεί τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στη Βουλή, οι συνολικές εισπράξεις στα ταμεία θα κατέλθουν φέτος στα 47.560 εξκατ. ευρώ.
Σημειώνεται ότι αρχική εκτίμηση ήταν τα συνολικά τακτικά έσοδα, δηλαδή χωρίς τις εισπράξεις από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων να διαμορφωθούν εφέτος στα 50.871 εκατ. ευρώ, κάτι που σημαίνει ότι ο εφετινός προϋπολογισμός προκαλεί "χάντικαπ" στον νέο που συνίσταται σε «τρύπα» 3.371 εκατ. ευρώ στα κρατικά ταμεία. Για να κλείσει αυτή, θα πρέπει είτε να περικοπούν δαπάνες και κονδύλια από το ΠΔΕ είτε να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα.
Σημειώνεται ότι σε αυτές τις εισπράξεις οι υπηρεσίες του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους έχουν υπολογίσει και τις εισπράξεις 2,65 δισ. ευρώ από τον ΕΝΦΙΑ, η τελευταία δόση του οποίου θα εισπραχθεί τον Φεβρουάριο του 2016. Όμως, ως έσοδο θα εγγραφεί στον προϋπολογισμό του 2015 και στον νέο.
Αντίστροφη μέτρηση για το χρέος
Στο μεταξύ πυκνώνουν οι εκτιμήσεις και παρεμβάσεις εμπλεκομένων και μη (κυβερνήσεων, οργανισμών, οίκων, οικονομικών αναλυτών και παρατηρητών κ.λπ.) γύρω από το θέμα του ελληνικού χρέους, την ώρα που ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας έθεστε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στον ΟΗΕ, την επιτακτική ανάγκη διευθέτησης του ελληνικού χρέους. Ωστόσο, οι άμεσα εμπλεκόμενοι δεν δείχνουν να ομονοούν.
Από την μία πλευρά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο φέρεται να ασκεί συνεχείς πιέσεις στους Ευρωπαίους δανειστές να μειώσουν και άλλο το ελληνικό χρέος και είναι χαρακτηριστική η τελευταία αναφορά της γερμανικής εφημερίδας Rheinische Post.
Σύμφωνα με αυτήν κυβερνητικοί κύκλοι στο Βερολίνο επεσήμαναν ότι το ΔΝΤ προτίθεται να συμμετάσχει στο νέο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας μόνο αν οι Ευρωπαίοι μειώσουν το ελληνικό χρέος κατά περίπου 100 δισ. ευρώ. Αυτό θα μπορέσει να γίνει μέσω της παράτασης του χρόνου λήξης των δανείων από τα 30 στα 50 χρόνια, αλλά και μέσω της μεταφοράς για μετά το 2030 του χρόνου αποπληρωμής τους. Επιπλέον το Ταμείο θέλει να μειωθούν κι άλλο τα επιτόκια.
Οι απαιτήσεις αυτές του ΔΝΤ για τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας ουσιαστικά σημαίνουν ένα κούρεμα του ελληνικού χρέους, σχολιάζει η γερμανική εφημερίδα. Σχετικά με την πρόταση του ΔΝΤ πρέπει να διεξαχθεί ψηφοφορία στην Μπούντεσταγκ, κάτι που ενδέχεται να γίνει ήδη από τα μέσα Οκτωβρίου, επισημαίνει ίδια εφημερίδα.
Από την άλλη πλευρά, αυτήν της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο επίτροπος Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων Πιέρ Μοσκοβισί απέκλεισε μέσω της εφημερίδας Süddeutsche Zeitung αναδιάρθρωση και ονομαστική απομείωση του ελληνικού χρέους, τονίζοντας μάλιστα ότι κανείς εκ των υπουργών Οικονομικών του Eurogroup δεν επιθυμεί κάτι τέτοιο. Ωστόσο ο Ευρωπαίος επίτροπος εξήγησε ότι μπορεί να συζητηθεί «ένα έξυπνο reprofiling».
«Μπορούμε να παρατείνουμε τον χρόνο αποπληρωμής των δανείων και να διευκολύνουμε την εξυπηρέτηση των τόκων. Αν δεν προβούμε σε απομείωση χρέους, κάτι που θεωρώ βέβαιο, πρέπει να διευκολύνουμε την εξυπηρέτηση του χρέους τόσο, ώστε η ελληνική κοινωνία να μπορεί να αντεπεξέλθει στις επόμενες δεκαετίες».
Θ.Π.
