ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ
Ισχυρό "crash-test" περιμένει την κυβέρνηση στο "καυτό" ζήτημα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών αλλά και της διαχείρισης των "κόκκινων" δανείων, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις τράπεζες, αφού έχουν ξεπεράσει τα 100 δισ. ευρώ. Βασικός στόχος της κυβέρνησης παραμένει να επιταχυνθούν οι διαδικασίες των αυξήσεων κεφαλαίου ούτως ώστε να μην υπάρξει οποιοδήποτε ενδεχόμενο κουρέματος μετοχών, ομολόγων και καταθέσεων άνω των 100.000 ευρώ, αφού από 1/1/2016 ισχύει η κοινοτική Οδηγία BRRD, κάτι το οποίο αναμένεται να συζητηθεί και σε σχετική συνεδρίαση του ΚΥΣΟΙΠ, υπό τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γιάννη Δραγασάκη, μέσα στην εβδομάδα που έρχεται. Μεγάλο ζητούμενο αποτελεί το ύψος των κεφαλαιακών αναγκών, το οποίο η ΕΚΤ αναμένεται να δημοσιοποιήσει στις 15 Οκτωβρίου, καθώς θα καθορίσει τον βαθμό στον οποίο θα συμμετάσχουν οι ιδιώτες μέτοχοι αλλά και αυτών του ΤΧΣ, ήτοι του Δημοσίου. Αξίζει να υπενθυμιστεί ότι η συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και δανειστών προβλέπει κεφάλαια έως 25 δισ. ευρώ, με την πρόεδρο της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Λούκα Κατσέλη να δηλώνει την Παρασκευή ότι δεν θα χρειαστεί όλο το ποσό, αποκλείοντας για άλλη μια φορά το ενδεχόμενο κουρέματος καταθέσεων. Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, το ποσό που θα χρειαστούν οι ελληνικές συστημικές τράπεζες θα ξεπεράσει τα 15 δισ. ευρώ.
Το "παιχνίδι" ισχύος
Και κάπου εδώ παίζεται το μεγάλο "παιχνίδι". Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι όσο μεγαλύτερο είναι το ποσό αυτό τόσο θα δυσκολευτούν οι ιδιώτες μέτοχοι να... κρατήσουν τις θέσεις τους στις τράπεζες. Σε ένα τέτοιο υποθετικό σενάριο, το ΤΧΣ θα κρατούσε ένα ισχυρότατο ποσοστό στις ελληνικές τράπεζες, κάτι το οποίο θα σήμαινε ότι εκείνες θα έμεναν στα "χέρια" του Δημοσίου. Όμως, η συμφωνία κυβέρνησης και δανειστών προβλέπει ιδιωτικές τράπεζες, οπότε σε σύντομο χρονικό διάστημα οι ελληνικές συστημικές θα προχωρούσαν σε νέες ΑΜΚ, στις οποίες αυξήσεις θα μπορούσαν να λάβουν μέρος ισχυρότεροι "παίκτες", όπως για παράδειγμα γερμανικές τράπεζες. Με λίγα λόγια, θα περνούσαν σε άλλα "χέρια". Σύμφωνα με πληροφορίες, οι μέτοχοι των ελληνικών τραπεζών ασκούν είτε δημόσια είτε στο παρασκήνιο "πιέσει" ούτως ώστε οι κεφαλαιακές ανάγκες να περιοριστούν κατά το δυνατόν.
Προστασία στα ευάλωτα νοικοκυριά
Μεγάλο "αγκάθι" αποτελούν και τα "κόκκινα" δάνεια, καθώς πιστεύεται ότι οι δανειστές προκρίνουν ακόμη αγοραίες λύσεις στο ζήτημα αυτό, κάτι το οποίο η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας ούτε τον Αύγουστο δέχτηκε ούτε τώρα επιθυμεί. Το σίγουρο είναι ότι ο ακριβής τρόπος διαχείρισης θα καθοριστεί κατά τη διάρκεια της 5ης αξιολόγησης. Πάντως στη διαπραγμάτευση του Αυγούστου, τροποποιήθηκε ο «νόμος Κατσέλη» έτσι που περιλαμβάνει όχι μόνο τα χρέη προς τις τράπεζες αλλά και αυτά προς την εφορία, ενώ διευρύνθηκαν τα κριτήρια ένταξης και για επαγγελματίες, ώστε ο νόμος να προσφέρει υψηλή προστασία.
Σε σχέση με την πρώτη κατοικία άλλωστε, υπάρχει η προστασία μέσω του «νόμου Κατσέλη» όπως τροποποιήθηκε και στη διάθεση των δανειοληπτών υπάρχουν και άλλα θεσμικά εργαλεία, όπως οι διακανονισμοί μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας των τραπεζών. Ούτως ή άλλως, με οδηγία της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών δεν επισπεύδονται πλειστηριασμοί για την κύρια κατοικία των δανειοληπτών.
Το σχέδιο για την ανακεφαλαιοποίηση
Για την ανακεφαλαιοποίηση, το βασικό σχέδιο περιλαμβάνει τρόπους ώστε οι τράπεζες να μπορούν να αποφύγουν τη δίνη τού να βρεθούν σε καθεστώς εξυγίανσης, παρ' ότι θα δεχθούν κρατική βοήθεια, εκτιμώντας ότι οι θεσμοί δεν θα επιβαρύνουν περαιτέρω τις παραδοχές της συνολικής άσκησης.
"Μπροστάρης" του σχεδιασμού, που έχει εκπονηθεί από τα ξένα funds και τις επενδυτικές τράπεζες, είναι μία από τις εξαιρέσεις που προβλέπει η κοινοτική Οδηγία BRRD, η οποία πρόσφατα ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο. Αν μια τράπεζα λάβει κρατική βοήθεια με όρους, όμως, αγοράς, δεν θεωρείται αποτυχημένη (failed institution) και επομένως δεν υπάγεται σε καθεστώς εξυγίανσης, αλλά στα μέτρα πρόωρης (προληπτικής) εξυγίανσης.
Για να ενεργοποιηθεί το παράθυρο της παραπάνω εξαίρεσης θα πρέπει οι κεφαλαιακές ανάγκες, που θα προκύψουν από την αξιολόγηση στοιχείων ενεργητικού (Asset Quality Review - ΑQR) και το βασικό σενάριο της άσκησης προσομοίωσης, να καλυφθούν εξ ολοκλήρου από τους ιδιώτες.
Σε περίπτωση που συμβεί αυτό, το Δημόσιο μέσω του ΤΧΣ θα καλύψει τη διαφορά κεφαλαίων μεταξύ βασικού και δυσμενούς σεναρίου χωρίς η κρατική βοήθεια να οδηγήσει σε καθεστώς εξυγίανσης.
Αν οι κεφαλαιακές ανάγκες με το βασικό σενάριο και το AQR είναι διαχειρίσιμες, αποκτά νόημα και η συζήτηση για την παροχή κινήτρων συμμετοχής των ιδιωτών.
Η γενική κατεύθυνση, όπως περιέγραψε ο πρόεδρος της Eurobank Ν. Καραμούζης, είναι οι τίτλοι που θα πάρει το ΤΧΣ, εφόσον καλύψει μόνο τις ανάγκες του δυσμενούς σεναρίου, να έχουν μορφή που δεν θα προκαλεί άμεσα αραίωση (dilution) της συμμετοχής των υφιστάμενων μετόχων.
Αν η διαφορά μεταξύ βασικού σεναρίου και δυσμενούς είναι μικρή σε κάποια τράπεζα, το ΤΧΣ θα μπορεί να λάβει υπό αίρεση μετατρέψιμες ομολογίες, τα κλασικά δηλαδή CoCos.
Τα χρονοδιαγράμματα
Τα αποτελέσματα της συνολικής αξιολόγησης είναι προγραμματισμένα να ανακοινωθούν στις 25 Οκτωβρίου. Μέχρι τις 15 Οκτωβρίου θα πρέπει να έχει ψηφισθεί από τη Βουλή ή να βγει Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για το νέο νομοθετικό πλαίσιο, που θα ορίζει τόσο τη δομή της ανακεφαλαιοποίησης όσο και τη λειτουργία του ΤΧΣ και τις σχέσεις του με τις τράπεζες.
Ο νόμος θα ορίζει το γενικό πλαίσιο και θα ακολουθήσει μετά την ανακοίνωση του stress test υπουργική απόφαση η οποία θα ρυθμίζει επιμέρους, τεχνικής φύσεως, θέματα.
Μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου, όταν ξεκινά και η εορταστική περίοδος για τις αγορές, θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίηση, στην περίπτωση που οι τράπεζες διενεργήσουν ΑΜΚ για την κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών του βασικού σεναρίου από ιδιώτες.
ΤτΕ και ΤΧΣ προκρίνουν πώληση "κόκκινων" δανείων σε επενδυτικά κεφάλαια
Αν και η κυβέρνηση επιμένει στο ότι δεν έχει μεταβληθεί καμία από τις θέσεις της σχετικά με την πώληση "κόκκινων" δανείων σε funds, η ΤτΕ και το ΤΧΣ προκρίνουν ανοιχτά το άνοιγμα της αγοράς των μη εξυπηρετούμενων δανείων σε επενδυτικά κεφάλαια. Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και Τράπεζα της Ελλάδος αναμένεται να υποβάλουν μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου έκθεση με την οποία θα υποδεικνύουν τα νομικά και κανονιστικά εμπόδια που υπάρχουν σήμερα ως προς την αποτελεσματική διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, κάτι το οποίο αποκάλυψε σε άτυπη ενημέρωση συντακτών η διοίκηση του ΤΧΣ.
Η ομάδα εργασίας, που έχει συσταθεί ήδη, θα εξετάσει και θα προτείνει ειδικές δράσεις για να επιταχυνθεί η τακτοποίηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ θα εισηγηθεί και την προστασία που πρέπει να υπάρχει για τα ευάλωτα νοικοκυριά, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας που έχει καταρτίσει η ΤτΕ.
Στο παραπάνω πλαίσιο το ΤΧΣ έχει ξεκινήσει τη διαδικασία για πρόσληψη εξωτερικού συμβούλου που θα πρέπει να διαθέτει σχετική εμπειρία και ο οποίος θα κληθεί να υποδείξει τις βέλτιστες διεθνώς πρακτικές για λύσεις στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ενώ η ΤτΕ έχει ήδη προσλάβει την BlackRock Solutions.
Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα πάντα με το ΤΧΣ, θα διευκολυνθεί η ίδρυση κοινοπρακτικών σχημάτων μεταξύ τραπεζών και εξειδικευμένων εταιρειών διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων καθώς και τα υφιστάμενα εμπόδια στην αγορά δανείων -κυρίως επιχειρηματικών-, με απώτερο στόχο τη συνεισφορά κεφαλαίων από τους ξένους επενδυτές στην αναδιάρθρωση επιχειρήσεων.
Το θέμα υπογράμμισε ο πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου του ΤΧΣ Γ. Μιχελής σημειώνοντας ότι δεν υπάρχουν σοβαρές επιδόσεις στην προσπάθεια συλλογής εσόδων από δάνεια που βρίσκονται σε καθυστέρηση, παρά το γεγονός ότι οι τράπεζες έχουν στήσει πολυάριθμα τμήματα στις αρμόδιες εσωτερικές υπερδιευθύνσεις (bad banks).
