Ρεπορτάζ: Φοίβος Κλαυδιανός, Γιάννης Αγουρίδης
Η διαπραγμάτευση που πλησιάζει στο τέλος της δεν αφορά μόνο το πακέτο δημοσιονομικών μέτρων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων της ελληνικής πρότασης, αλλά και μια δέσμη μέτρων, που ακόμη βρίσκεται υπό διαβούλευση με τους θεσμούς και στοχεύει να δημιουργήσει συνθήκες βιωσιμότητας του χρέους, επαρκούς ρευστότητας της οικονομίας και αύξησης των διαθέσιμων κεφαλαίων για αναπτυξιακούς σκοπούς. Αν εξασφαλιστούν το επόμενο διάστημα, θα έχουν ως αποτέλεσμα να ξεπεραστεί οριστικά ο κίνδυνος ενός Grexit.
Χρηματοδότηση
Σύμφωνα με την αιτολογική έκθεση που κατέθεσε στη Βουλή η κυβέρνηση, οι άμεσες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας από την 1 Ιουλίου του 2015 και για τα επόμενα τρία χρόνια ανέρχονται σε 46 δισ. περίπου, κυρίως, για δάνεια που πρέπει να πληρωθούν προς την ΕΚΤ και το ΔΝΤ. Επιπλέον, τους προηγούμενους μήνες η Ελλάδα προχώρησε σε εξυπηρέτηση χρέους 7,5 δισ. από ίδιους πόρους, οι οποίοι πρέπει να αναπληρωθούν (ταμιακά διαθέσιμα φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών κ.λπ.). Οι δύο παραπάνω κατηγορίες αθροίζουν 53,5 δισ.
Παρ' όλα αυτά, σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση επιδιώκει να εξασφαλίσει περισσότερα χρήματα από τον ESM (70 - 80 δισ.), προκειμένου να μην ξαναβρεθεί η χώρα στην κατάσταση ασφυξίας που βρέθηκε τους τελευταίους μήνες. Το σημαντικότερο μέρος αυτής της επιπλέον χρηματοδότησης (10 - 15 δισ.) θα μπορούσε να διατεθεί για μια νέα ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, ώστε να αναπληρωθούν οι ζημιές που προκλήθηκαν λόγω της αβεβαιότητας των τελευταίων μηνών, αλλά και για να καλυφθούν αδυναμίες και κενά που είχε το τραπεζικό σύστημα και παλιότερα.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ακόμη δεν είναι σαφές αν στο νέο δάνειο θα συμμετέχει το ΔΝΤ, όπως επιδιώκει, εξάλλου, η Γερμανία, ή το Ταμείο θα αρκεστεί σε ρόλο τεχνικού συμβούλου.
Χρηματοδότηση - γέφυρα
Για να ολοκληρωθούν οι πολιτικές και γραφειοκρατικές διαδικασίες για την εκταμίευση χρημάτων, υπολογίζεται ότι θα χρειαστεί ένα διάστημα τουλάχιστον 40 ημερών. Όμως, έως τα τέλη Αυγούστου η Ελλάδα θα πρέπει να πληρώσει σχεδόν 9 δισ. στην ΕΚΤ και στο ΔΝΤ. Για την εξυπηρέτηση αυτών των υποχρεώσεων εξετάζονται σε συνεργασία με τους θεσμούς διάφορες τεχνικές λύσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται, η καταβολή στην Ελλάδα με πολιτική απόφαση περίπου 4 δισ. από τις επιστροφές των κερδών της ΕΚΤ από τα ελληνικά ομόλογα και άλλα 3 δισ. από την αύξηση του ορίου των εντόκων γραμματίων (T-Bills) του Ελληνικού Δημοσίου.
Αναδιάρθρωση χρέους
Σύμφωνα με τα έγγραφα που κατατέθηκαν στη Βουλή, αλλά και βάσει της ομιλίας του υπουργού Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτου, η κυβέρνηση επιδιώκει δύο αναδιαρθρώσεις χρέους.
Η πρώτη αναδιάρθρωση αφορά την περίοδο των επόμενων τριών χρόνων. Συγκεκριμένα, το μεγαλύτερο μέρος του νέου δανείου από τον ESM θα δοθεί για να αγοραστεί το χρέος στην ΕΚΤ (27 δισ.) και πιθανότατα και ένα μέρος ή το όλον από αυτό του ΔΝΤ (20 δισ.). Αυτό θα έχει πολλαπλά οφέλη. Πρώτον, η εξυπηρέτηση του χρέους θα μετατεθεί για το μέλλον και με χαμηλότερα επιτόκια.
Δεύτερον, η αποπληρωμή του χρέους που κατέχει η ΕΚΤ θα ανοίξει τον δρόμο για τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης του Μάριο Ντράγκι, εξέλιξη με την οποία θα διαμορφωθεί τάση αποκλιμάκωσης του ύψους των επιτοκίων των ελληνικών ομολόγων.
Τρίτον, αυτή η πρώτη αναδιάρθρωση εισάγει τη λογική της μεγάλης αναδιάρθρωσης στην οποία στοχεύει η κυβέρνηση για τα χρέη που αφορούν την περίοδο μετά το 2022. Προφανώς, δεν πρόκειται για μια κλασική μορφή κουρέματος, αλλά για μια επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής και μείωσης των επιτοκίων. Αυτό, ουσιαστικά, σημαίνει ότι η Ελλάδα θα κληθεί να πληρώσει περίπου το ίδιο χρέος, αλλά σε περίοδο που θα της είναι πολύ πιο εύκολο, αφού θα έχει προηγηθεί μεγέθυνση του ΑΕΠ και ένα μέρος του χρέους θα έχει χάσει την αξία του λόγω του πληθωρισμού.
Έως τώρα δεν υπάρχει δέσμευση των Ευρωπαίων εταίρων για κάτι τέτοιο. Όμως, είναι εμφανής η μεταστροφή τους σε επίπεδο δηλώσεων, η οποία είναι απόρροια και της διαπραγμάτευσης της κυβέρνησης, αλλά και η σημασία της πρόσφατης παραδοχής της έκθεσης του ΔΝΤ. Στην παρούσα φάση, αυτό που φαίνεται ως πιο πιθανό σενάριο είναι να δοθεί μια αναβαθμισμένη υπόσχεση των εταίρων για εξέταση και συγκεκριμενοποίηση των παρεμβάσεων το ερχόμενο φθινόπωρο ή λίγο αργότερα.
Αναπτυξιακό πακέτο 35 δισ.
Μολονότι ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ έχει διαφημίσει επανειλημμένα αυτά τα 35 δισ. ως γενναιόδωρη προσφορά, η πραγματικότητα είναι ότι τα κονδύλια αυτά δεν αποτελούν επιπλέον χρήμα σε σχέση με αυτό που δικαιούνταν η Ελλάδα, όπως, εξάλλου, κάθε κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (διαρθρωτικά ταμεία και αγροτικές επιδοτήσεις).
Παρ' όλα αυτά, έχει κάποια σημασία η Κομισιόν να βοηθήσει στην απορρόφησή τους. Αφενός με το να δοθούν στην Ελλάδα εμπροσθοβαρώς, δηλαδή μέσα στα επόμενα δύο με τρία χρόνια, στα οποία η χώρα τα έχει μεγαλύτερη ανάγκη. Αφετέρου με το να συμβάλει με τεχνικές συμβουλές, αλλά και με το να εξασφαλιστούν πηγές χρηματοδότησης που να αντικαθιστούν την ελληνική συμμετοχή.
