Τη γύμνια του κοινωνικού κράτους στη χώρα μας αποκαλύπτουν τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, καθώς 5,5 στα 10 ευρώ που διατίθενται από τον προϋπολογισμό και τα Ταμεία για την κοινωνική προστασία κατευθύνονται στις συντάξεις. Την ώρα που το 70% των συντάξεων είναι κάτω από τα 1.000 ευρώ και σε περίοδο τεράστιας ακρίβειας όπως αυτή που βιώνει τα τελευταία τέσσερα χρόνια η ελληνική κοινωνία, η συνταξιοδοτική παροχή αντιστοιχεί πλέον σε έκτακτο επιδόματα βοήθειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2023 οι συνολικές δαπάνες κοινωνικής προστασίας ανήλθαν σε 52,37 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 5,4% σε σχέση με το 2022. Πάνω από το μισό αυτής της δαπάνης -συγκεκριμένα το 52,2%- διοχετεύθηκε σε παροχές γήρατος, δηλαδή σε κύριες και επικουρικές συντάξεις και συναφείς παροχές.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επιμέρους λειτουργία του συστήματος κοινωνικής προστασίας, με διαφορά από τις επόμενες κατηγορίες, όπως η ασθένεια (23,1%) και οι παροχές επιζώντων/χηρείας (10,1%), που στην πράξη και αυτές παρέχονται μέσω του ασφαλιστικού συστήματος.
Υπερδιπλάσιες οι παροχές στην Ε.Ε.
Τη στιγμή μάλιστα που στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι κοινωνικές δαπάνες (συντάξεις, Υγεία, επιδόματα σε ασθενέστερους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων και των στεγαστικών παροχών) είναι έως και τριπλάσιες. Αποτέλεσμα, η Ελλάδα να βρίσκεται σε διαρκώς αποκλίνουσα πορεία τόσο ως ποσοστό δαπανών όσο και στην κατανομή τους.
Για παράδειγμα, στην Ε.Ε. οι κοινωνικές δαπάνες για συντάξεις και προστασία των επιζώντων χηρείας αποτελούν κατά μέσο όρο το 47% του συνόλου των δαπανών, με τις δαπάνες Υγείας να ακολουθούν με 29,6%, όταν στη χώρα μας οι αντίστοιχες δαπάνες είναι κοντά στο 62% και 23%. Στη χώρα μας, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που δημοσιοποιήθηκαν χθες, οι συνολικές δαπάνες κοινωνικής προστασίας για το 2023 ανήλθαν σε 52,4 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 5,4% σε σχέση με το 2022. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ποσοστό των δαπανών αφορά δαπάνες για παροχές γήρατος, οι οποίες για το έτος 2023 αποτελούσαν το 52,2% των συνολικών δαπανών κοινωνικής προστασίας και παρουσίασαν αύξηση 6,4% σε σχέση με το 2022. Ακολουθούν, κατά φθίνουσα σειρά, οι δαπάνες για παροχές ασθένειας, οι οποίες για το έτος 2023 αποτελούσαν το 23,1% των συνολικών δαπανών, αυξημένες κατά 6,3% σε σχέση με το 2022, και οι δαπάνες για παροχές σε επιζώντες/χηρεία, οι οποίες αποτελούσαν το 10,1%, αυξημένες κατά 7,3% σε σχέση με το 2022. Επίσης, το 2023 τα έσοδα για την κοινωνική προστασία ανήλθαν σε 55,5 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 4,7% σε σχέση με το 2022. Το 47,32% των εσόδων προήλθε από ασφαλιστικές εισφορές (εργοδοτών και ασφαλισμένων), ενώ το 46,67% από συνεισφορές του κράτους.
Ο συνολικός αριθμός δικαιούχων κύριας σύνταξης ανήλθε σε 2.447.543 άτομα έναντι 2.431.715 το 2022, παρουσιάζοντας αύξηση 0,7%. Και παρότι λαμβάνουν τη μερίδα του λέοντος, η εικόνα των εισοδημάτων από τον ΕΦΚΑ δείχνει πως η πλειονότητα δυσκολεύεται να καλύψει βασικές ανάγκες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2017 το ποσοστό των συνταξιούχων κάτω από το όριο φτώχειας ήταν 9,5%, ενώ το 2024 ανήλθε στο 21,4%, ποσοστό υπερδιπλάσιο παρά τη γενικότερη βελτίωση των οικονομικών δεικτών.
50 δισ. από τις περικοπές του Μνημονίου
Η τεράστια μείωση των συντάξιμων αποδοχών κατά την περίοδο του Μνημονίου από το 2011 μέχρι και το 2016 συνετέλεσαν στη δραματική συρρίκνωση των συντάξιμων αποδοχών, με αποτέλεσμα να μειώνονται και τα έσοδα που τροφοδοτούν τις απολαβές των επόμενων γενεών. Συνολικά επιβλήθηκαν 23 περικοπές, με τις εκτιμήσεις να ανεβάζουν τις απώλειες στα 50 δισ. ευρώ. Καθώς οι περικοπές στις κύριες συντάξεις κυμάνθηκαν από 25% έως και 50%, ενώ ο μέσος όρος στις περικοπές των επικουρικών είναι στο 35%.
