Τίτλοι τέλους για την Εγνατία Οδό Α.Ε. καθώς, παρά τις προσδοκίες ότι θα αποτελούσε τον εποπτεύοντα φορέα της σύμβασης παραχώρησης στον ιδιώτη, ελήφθη η απόφαση να κλείσει στις 31.12.2025 και να ενταχθεί σε καθεστώς εκκαθάρισης. Κλίμα ανησυχίας επικρατεί για τις επικείμενες εξελίξεις που πλήττουν συνολικά την αναπτυξιακή δυνατότητα της Βόρειας Ελλάδας.
Μιλώντας στην ΑΥΓΗ της Κυριακής, ο Γιώργιος Γοδέβενος, πρόεδρος του Συλλόγου Εργαζομένων της Εγνατία Οδός Α.Ε., χαρακτηρίζει αδιανόητο η εταιρεία η οποία μελέτησε, κατασκεύασε και λειτουργούσε τον αυτοκινητόδρομο να μην έχει καμία σχέση με την εποπτεία της σύμβασης παραχώρησης. Οι προθέσεις της κυβέρνησης, ωστόσο, είναι σαφείς, καθώς σε πρόσφατη συνάντηση του Δ.Σ. του Συλλόγου Εργαζομένων με τον υφυπουργό Υποδομών ειπώθηκε πως έχει αποφασιστεί να μπει λουκέτο στην εταιρεία στα τέλη της χρονιάς και να ενταχθεί σε καθεστώς οικονομικής εκκαθάρισης λόγω της επικείμενης παραχώρησής της σε ιδιώτη για 35 χρόνια. Υπενθυμίζεται πως πλειοδότρια του σχετικού διαγωνισμού ήταν η κοινοπραξία ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ (75%) - Egis (25%), η οποία έχει υπογράψει σύμβαση με το Ελληνικό Δημόσιο και το ΤΑΙΠΕΔ από τον Μάρτιο του 2024. Η μόνη υπόσχεση που δόθηκε από την πλευρά της κυβέρνησης στους εργαζομένους ήταν πως θα υπάρξει μέριμνα για τις μετατάξεις τους σε άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου. Ωστόσο, οι περίπου 100 εργαζόμενοι στην Εγνατία Οδός Α.Ε. εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους στην επικείμενη εξέλιξη, καθώς, όπως τονίζουν σε ανακοίνωσή του συλλόγου τους, το κλείσιμο της εταιρείας θα στερήσει τη Βόρεια Ελλάδα από τον μοναδικό δημόσιο οργανισμό με έδρα τη Θεσσαλονίκη που έχει την ευθύνη για τον σχεδιασμό και τη διαχείριση σημαντικών έργων υποδομής και θα αφήσει ανεκμετάλλευτη την πολύτιμη τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί και μπορεί να αξιοποιηθεί για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας. Άλλωστε, οι ίδιοι είχαν αντιδράσει από την πρώτη στιγμή στην παραχώρηση του οδικού άξονα, που αποτελούσε μνημονιακή υποχρέωση της χώρας μας από το Μεσοπρόθεσμο του 2011, θεωρώντας πως δεν εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Για τους εργαζόμενους είναι πλέον σαφές μετά την παραχώρηση πως το να υπάρχει δημόσιος έλεγχος στην Εγνατία Οδό δεν είναι στο πλάνο των κυβερνητικών επιλογών, γι’ αυτό και ο πρόεδρος των εργαζομένων μιλά για «πολιτική επιλογή». Η απόφαση για κλείσιμο και ένταξη της εταιρείας σε καθεστώς εκκαθάρισης έγινε γνωστή πρόσφατα, απογοητεύοντας τους εργαζόμενους που εκτιμούσαν, όπως μεταφέρει ο Γ. Γοδέβενος, ότι «οποιαδήποτε κυβέρνηση παραχωρούσε τον δρόμο τουλάχιστον θα όριζε να είναι η Εγνατία Οδός Α.Ε. ο εποπτεύων φορέας της σύμβασης παραχώρησης, ότι το Δημόσιο δεν θα πέταγε τα χρήματα που είχε επενδύσει όλα τα χρόνια στην εταιρεία. Αλλά ούτε αυτό δεν έγινε».
Η συμβολή της πέρα από τον αυτοκινητόδρομο
Η Εγνατία Οδός είναι ο μεγαλύτερος αυτοκινητόδρομος της χώρας με μήκος 670 χλμ., ξεκινά από την Ηγουμενίτσα στην Ήπειρο και καταλήγει στους Κήπους στη Θράκη. Ο βασικός άξονας και οι κάθετοι δρόμοι της ολοκληρώθηκαν σταδιακά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, μια συνολική επένδυση που ξεπέρασε τα 8 δισ. ευρώ. Η εταιρεία ιδρύθηκε για να αναλάβει τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και στη συνέχεια τη διαχείριση του έργου. Εκτός, όμως, από τον αυτοκινητόδρομο, συνέβαλε ουσιαστικά στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση αναπτυξιακών έργων μικρής και μεγάλης κλίμακας, στη σύνταξη μελετών, τεχνικών κανονισμών και προτύπων, καθώς και στην εξεύρεση χρηματοδοτήσεων για πολλές περιφέρειες της χώρας και του εξωτερικού. Τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα και με τους εργαζόμενους, το μακροχρόνιο καθεστώς αναμονής για την παραχώρηση της Οδού σε ιδιώτες, σε συνδυασμό με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές, στέρησε από την εταιρεία τη δυνατότητα αναβάθμισης και ενίσχυσης του ρόλου της. Αποτέλεσμα ήταν να μείνει εκτός κρίσιμων προγραμμάτων, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης, παρότι διέθετε την εμπειρία να υποστηρίξει μεγάλα έργα.
Στον αέρα τα έργα
Οι εργαζόμενοι με δημόσια παρέμβασή τους στέκονται τόσο στις άμεσες όσο και στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από το κλείσιμο της εταιρείας. Με την ολοκλήρωση της παραχώρησης επίκεινται αύξηση της τιμής των διοδίων στο 0,05 ευρώ/χλμ. και κατάργηση των απαλλαγών που υπάρχουν για τις τοπικές κοινωνίες σε Ήπειρο και Θράκη. Παράλληλα, ο Σύλλογος Εργαζομένων αναφέρεται σε μελέτες που εκκρεμούν και έργα που έχουν ήδη δημοπρατηθεί ή συμβασιοποιηθεί, και αφορούν τις Περιφέρειες Ηπείρου, Δυτικής, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Σε βάθος χρόνου δε, όπως προσθέτουν, η μη αξιοποίηση της εταιρείας έχει ως αποτέλεσμα μεγάλα αναπτυξιακά έργα της Βόρειας Ελλάδας να σχεδιάζονται και να εκτελούνται αποκλειστικά από κεντρικές υπηρεσίες, στερώντας από τις τοπικές κοινωνίες την ουσιαστική αποκέντρωση στη διαχείριση έργων υποδομής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ανάπτυξη και την αποτελεσματικότητα των έργων. Επιπλέον, αναδεικνύουν τις πιθανές επιπτώσεις και στην τοπική οικονομία, καθώς θα περιοριστούν οι δυνατότητες ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών επαγγελματιών και φορέων στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση έργων.
Οι εργαζόμενοι για την «επόμενη μέρα»
Στο πλαίσιο των παρεμβάσεών του ο Σύλλογος Εργαζομένων έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για την «επόμενη μέρα», με βασική κατεύθυνση τη διασφάλιση της ύπαρξης φορέα δημόσιου χαρακτήρα στη Θεσσαλονίκη και στη Βόρεια Ελλάδα για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων υποδομής, αντίστοιχου με δομές που λειτουργούν ήδη σε κεντρικό επίπεδο. Ως εναλλακτικές για την επίτευξη του στόχου αυτού οι εργαζόμενοι προτείνουν να ενισχυθεί η Εγνατία Οδός Α.Ε. με νέες αρμοδιότητες ή να δημιουργηθεί ένας νέος διευρυμένος φορέας με βάση την εμπειρία και την τεχνογνωσία της. Επιδιώκουν να συνεχίσει ο φορέας να συνεργάζεται με τις περιφέρειες, αναλαμβάνοντας έργα και ανάγκες που οι ίδιες επιλέγουν, και να διαχειρίζεται ένα ευρύτερο φάσμα έργων και αντικειμένων. Επίσης, να αναλάβει ο φορέας την τεχνική υποστήριξη της εποπτείας της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως απαιτείται από το Δημόσιο. Προτάσσουν να διατηρηθεί το ανθρώπινο δυναμικό και η τεχνογνωσία στην Εγνατία Οδός Α.Ε. ή στον ενισχυμένο/νέο φορέα που θα τη διαδεχθεί, αποφεύγοντας τη διασπορά του σε διάφορες υπηρεσίες που αποδυναμώνει την επιχειρησιακή ικανότητα ενός ενιαίου και εξειδικευμένου οργανισμού.
Αναγκαίες η θεσμική και η κοινωνική στήριξη
Οι εργαζόμενοι απευθύνουν θεσμική έκκληση προς τον πολιτικό κόσμο, τους φορείς και την Τοπική Αυτοδιοίκηση να στηρίξουν τις προτάσεις και τις διεκδικήσεις τους, υπογραμμίζοντας πως η ενίσχυση της Εγνατία Οδός Α.Ε. ή η μετεξέλιξή της σε φορέα σχεδιασμού και διαχείρισης έργων υποδομής δημόσιου χαρακτήρα στη Βόρεια Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς μια επιλογή, αλλά συνιστά κρίσιμη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της συνέχειας, την προστασία του δημόσιου συμφέροντος και την ουσιαστική ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης. Ήδη το θέμα γίνεται αντικείμενο συζήτησης στα κατά τόπους Περιφερειακά Συμβούλια και προς τα τέλη Οκτωβρίου προγραμματίζεται σε συνεργασία με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας) εκδήλωση για να δημοσιοποιηθεί περαιτέρω το ζήτημα.
