Ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι μία από τις δυσκολότερες διαδικασίες που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι έφηβοι. Για την ακρίβεια, ο επαγγελματικός προσανατολισμός και οι Πανελλαδικές εξετάσεις. Αμφότερα, πολύ απαιτητικά και σχεδόν αποπνικτικά για τα παιδιά που έχουν υποβληθεί από μικρά στη βίαιη διαδικασία της λεγόμενης κοινωνικοποίησης και των κανόνων.
Οταν λοιπόν έρχεται η ώρα, εκεί στην εποχή του μέσου της εφηβείας του ανθρώπου, να κληθεί να απαντήσει στα κυρίαρχα ερωτήματα που αφορούν το μέλλον του, συνήθως οι αποφάσεις που θα λάβει είναι τόσο επισφαλείς όσο και το μέλλον του αυτό καθαυτό. Υπάρχουν όμως και οι ασφαλείς επιλογές. Γι’ αυτό και παρατηρείται συχνά το φαινόμενο τα παιδιά να ακολουθούν το επάγγελμα των γονιών τους. Γνώριμο περιβάλλον, με έτοιμο κύκλο εργασιών, που είναι δουλεμένος με κόπο και χρόνο, και με τη λεγόμενη επαγγελματική φήμη του γονέα να ακολουθεί και το παιδί σαν εφόδιο. Οι παλιοί αυτό το έλεγαν και συρμαγιά.
Βέβαια, πάντα υπάρχει το ενδεχόμενο ο γονέας να είναι καλύτερος από τον απόγονο κι έτσι παρατηρείται πολλές φορές το φαινόμενο μια καλή επιχείρηση, που με πολλή δουλειά και κόπο μεγάλωσε στα χρόνια, περνώντας στα χέρια του γόνου, να αποσυντίθεται στα εξ ων συνετέθη σε σύντομο χρονικό διάστημα. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα η εικόνα γόνων πλούσιων οικογενειών που δεν ασχολούνται επαρκώς με τις οικογενειακές επιχειρήσεις, που κάνουν τη λεγόμενη ντόλτσε βίτα και στο τέλος αυτές οι επιχειρήσεις ρημάζουν.
Σ’ αυτά τα πράγματα γενικά δεν μπορεί κανένας να διατυπώσει έναν κανόνα που να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις. Το σίγουρο είναι ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι μια δύσκολη διαδικασία και απολύτως επισφαλής ως προς την επιτυχία και το τελικό αποτέλεσμα. Το άλλο σίγουρο είναι επίσης ότι όσο καλοδουλεμένες είναι η φήμη, η πελατεία και η δικτύωση τόσο πιθανότερα είναι και τα καλά αποτελέσματα και, σαφώς, ενδόμυχα όλοι οι γονείς επιθυμούν τα παιδιά τους να προοδεύσουν και να εξελιχθούν περισσότερο από τους ίδιους. Αυτή η επιθυμία μάλιστα μπορεί να ονομαστεί και συγκλίνουσα, αφού είναι κοινή τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδιά. Το γεγονός ότι οι κοινωνίες μας προοδεύουν και εξελίσσονται δείχνει ότι γενικά αυτή η πρόοδος από γενιά σε γενιά ως γενική κατεύθυνση επιτυγχάνεται.
Αλλά εδώ, για την εκπόνηση αυτού του συμπεράσματος επικαλούμαστε τον λεγόμενο μέσο όρο. Τα γενικά πρότυπα μάλιστα καθορίζουν αυτόν τον μέσο όρο πέρα από την άθροιση και τη διαίρεση που θα πρέπει να βγάζει θετικό πηλίκο… για να υπάρχει πρόοδος. Αλλά, είπαμε, αυτό είναι αποτέλεσμα του μέσου όρου.
Ετσι, όσο πιο δύσκολες είναι η ζωή και η εκπαίδευση των ανθρώπων, όσο πιο δύσκολοι είναι οι πόροι και πιο σκληρές οι συνθήκες επιβίωσης και διαβίωσής τους τόσο πιο εκβιαστικά είναι και τα διλήμματα των νέων για το επαγγελματικό τους μέλλον. Διότι εκεί έρχεται και ο εκβιασμός για το μεροκάματο. Σε αντίθεση με τους προγόνους, που πρέπει να τα κάνουν όλα μόνοι τους, οι γόνοι, αν είναι στοιχειωδώς προσεκτικοί, μπορούν να παρακολουθούν καλύτερα, να χρησιμοποιούν λειτουργικότερα τα δίκτυα που κληρονόμησαν, να διαχειρίζονται ευκολότερα την εικόνα τους και τη φήμη τους και να γνωρίζουν καλά ότι, πάντα, ρίχνοντας τα ψίχουλα κάτω από το τραπέζι μπορούν να τρώνε το παντεσπάνι με τους ομοτράπεζούς τους.
Αυτά τα ονομάζουμε τεχνογνωσία. Ειδικά άμα σε λένε Μήτσο ή Τάκη, που είναι και πολύ λαϊκά ονόματα, και μαθαίνεις τη δουλειά του μπαμπά από μικρός, αποκτάς εύκολα και κοινωνικό έρεισμα.
