Ετοίμασε τη βαλίτσα του. Πήρε τα φαγητά για τον πατέρα του. Έφτιαξε το κολατσιό της για τη δουλειά. Πήρε μια αγκαλιά τα παιδιά. Ο Σταύρος, ο Κώστας, η Ν., η Μ., λίγο πριν καταλήξουν να βρεθούν σε καθεστώς αποκλεισμού, αδυνατούσαν να πιστέψουν ότι οι νιφάδες που έβλεπαν να πέφτουν, λίγο πιο πυκνές από άλλη φορά, σε Αθήνα και Αττική θα εξελίσσονταν από ένα όμορφο θέαμα σ’ ένα σκηνικό από ταινία τρόμου, της οποίας το αβέβαιο τέλος αφορούσε ευθέως τους ίδιους.
Το ένα καρέ τραβήχτηκε στο Κρυονέρι. Στους παγωμένους διαδρόμους μιας δημόσιας υπηρεσίας, τους οποίους περπατά κάθε ημέρα πάνω - κάτω η Ν., με τα χέρια πίσω από τη μέση σταυρωμένα, για τη φύλαξή τους. Εκείνο το πρωί όμως έφερνε συχνά τα χέρια μπροστά, τα έτριβε μεταξύ τους και προσπαθούσε να ζεσταθεί.
Όσο περνούσε η ώρα, όσο πλησίαζε το απόγευμα και η χιονόπτωση γινόταν εντονότερη, η φύλακας έφερνε τα χέρια συχνότερα μπροστά και μετρούσε τα λεπτά ένα - ένα στο τέλος, μέχρι να φτάσει η «αλλαγή» της και να φύγει. «Ν., ξέρεις, ο αντικαταστάτης σου δεν μπορεί να έρθει. Μπορείς να κάνεις και τη δική του βάρδια; Θα στην πληρώσω κανονικά» άκουσε στο τηλέφωνο να της ζητάει ο προϊστάμενός της, ενώ διαπίστωνε ανήσυχη πως δεν θα έφευγε για πίσω.
Όταν έφτασε στο τέλος της όμως και η δεύτερη βράδια, συνειδητοποίησε γιατί δεν έγινε ποτέ η αλλαγή της. Έξω στον δρόμο δεν κυκλοφορούσε τίποτα. Και έμαθε ότι αρκετή ώρα νωρίτερα είχαν αποσυρθεί όλα τα λεωφορεία και τα τρόλεϊ, χωρίς να έχει προβλεφθεί τι θα γίνει με τους ανθρώπους που τα χρησιμοποίησαν αρχικά και ξέμειναν στις δουλειές τους. Στο κρύο που αισθανόταν προστέθηκε ο κρύος ιδρώτας του αποκλεισμού για το βράδυ.
«Πήραν τηλέφωνο και με ρώτησαν αν θα είχα πρόβλημα να κοιμηθώ εκεί. Να κάνω δηλαδή και τρίτη βάρδια και λίγη ακόμη το πρωί μέχρι να έρθει -αν έρθει- ο επόμενος! Με έπιασε κρίση πανικού, έβαλα τα κλάματα. Ήταν αδύνατον να μείνω. Το φαγητό και το νερό μου τέλειωναν, δεν υπήρχε μέρος να μπορώ να πάρω. Πήρα την Πυροσβεστική, δεν μου το σήκωσαν. Πήρα την αστυνομία, μου είπαν θα στείλουν. Ήρθε ένα περιπολικό και με απεγκλώβισε».
Έξι ώρες καθυστέρηση επειδή... “αυτή ήταν η εντολή”
Το δεύτερο καρέ τραβήχτηκε στο τούνελ της Αττικής Οδού επί της Δουκίσσης Πλακεντίας. Το σημείο όπου κατέληξε μετά από τρεις ώρες σε κίνηση σημειωτόν ο Κώστας Ξυλούρης, ραδιοφωνικός παραγωγός του Κρήτη FM. Μπήκε στην Αττική Οδό στης 11.25 το πρωί της Δευτέρας και βγήκε από αυτή την επόμενη μέρα στις 12. Μεσολάβησε μια διαδρομή πέντε χιλιομέτρων με τα πόδια στο σπίτι φίλου του κοντά στην περιοχή, μέσα στη χιονοθύελλα και την παγωνιά.
«Μπήκα από τη Λεωφόρο Δημοκρατίας και ήθελα να πάω στην Παιανία. Μέχρι τις 3 υπήρχε μια κίνηση των αυτοκινήτων. Μετά μείναμε στο σημείο όπου βρεθήκαμε. Εγώ ευτυχώς στο τούνελ. Δεν μου είπε κανείς, νωρίτερα, στα κουβούκλια ότι είναι μποτιλιαρισμένος ο δρόμος».
«Δίπλα μου ήταν ένας νεφροπαθής. Προσπαθούσαμε να βρούμε ένα νερό. Δεν είχε εμφανιστεί κανένας. Παίρναμε την Αττική Οδό και έβγαινε μήνυμα ότι όλες οι γραμμές είναι κατειλημμένες. Στην αγωνία μας να μάθουμε τι θα γίνει απαντούσε μια ‘κασέτα’» θυμάται ο Κ. Ξυλούρης, που βρέθηκε σε αυτή τη θέση επειδή θέλησε να πάει φαγητό στον άρρωστο πατέρα του.
Κάποια στιγμή τα πράγματα δυσκόλεψαν. Σε πολλούς η βενζίνη τέλειωσε, μαζί και η θέρμανση. Τα κινητά ξεφόρτισαν. Κάποιοι είχαν μωρά. Θα μπορούσαν τα πράγματα να ήταν διαφορετικά;
«Στις 3 το μεσημέρι είδα δίπλα ένα εκχιονιστικό και μια αλατιέρα. Τους ρώτησα γιατί δεν καθάριζαν την είσοδο. ‘Δεν μπορούμε να πάμε γιατί είναι τ’ αυτοκίνητα’. Κατά τις 9 το βράδυ, κι ενώ το χιόνι είναι πολύ περισσότερο πλέον, βλέπω τον συνοδηγό του εκχιονιστικού να κατεβαίνει και να ζητάει από τον κόσμο να κάνει λίγο πέρα τα αυτοκίνητά του. Απόρησα γιατί έπρεπε να περάσουν έξι ώρες. ‘Αυτή ήταν η εντολή’. Προχώρησε 10 - 20 - 30 μέτρα, δεν μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο. Ήταν αργά. Και το εκχιονιστικό εν τω μεταξύ δεν είχε βάλει καν αλυσίδες».
«Φάγαμε πορτοκάλια από την αυλή»
Καρέ τρίτο. Το σπίτι τετραμελούς οικογένειας βυθίζεται βραδιάτικα στο σκοτάδι. Η αρχική χαρά για το όμορφο θέαμα εξελίσσεται σε βαθιά ανησυχία. Η διακοπή κρατά και την επόμενη μέρα. Το σπίτι παγώνει, γιατί σταματά να δουλεύει και η θέρμανση κεντρικά, που ζέσταινε τα σώματα ένα δίωρο. Το ένα από τα δύο παιδιά, 1,5 ετών μωρό, έχει ευαισθησία στο κρύο και κοκκινίζει το δέρμα του. Οι τρεις από τους τέσσερις στην οικογένεια είναι με κορωνοϊό. Δεν μπορεί, λένε, θα ’ρθει πάλι το ρεύμα. Έχει ξανασυμβεί. Όμως η διακοπή παραμένει. Οι κοντινοί τους συγγενείς είναι μακριά. Τα κινητά ξεφορτίζουν.
«Η μάνα μου πήρε τηλέφωνο τον δήμο. Βρήκε την κοινωνική υπηρεσία, της είπαν όμως ότι δεν είχαν κάποιον να στείλουν γιατί μάζευαν όλοι κλαδιά. ‘Συγγνώμη’ και το κλείσανε» λέει η Μ., μητέρα στην οικογένεια. Με δεδομένο ότι δεν μπορούσαν να βγουν, στράφηκαν πρώτα στην αυλή. «Κόψαμε να φάμε δυο πορτοκάλια».
Τετάρτη μεσημέρι ο δρόμος άνοιξε και βρέθηκε ένα σπίτι. «Μια γκαρσονιέρα συγγενή μας». Τέσσερα άτομα μαζί με τον σκύλο τους σε έναν χώρο λίγων τετραγωνικών. Ας είναι. Τουλάχιστον δεν θα πάθαιναν υποθερμία. Βλέπετε, το σπίτι στην Ηλιούπολη, πέντε ημέρες μετά τη χιονόπτωση και τον ήλιο πάνω, συνέχιζε να είναι χωρίς ρεύμα. «Δεν μπορείς να μαγειρέψεις, δεν μπορείς να κάνεις μπάνιο, τρέμεις από το κρύο. Πάγωνε ακόμη κι η ανάσα μας».
Τι σημαίνει εγκλωβισμός
Τι σημαίνει να μένεις μια ημέρα στο αυτοκίνητο ή στο τρένο; «Ανατρέπει όλο το πρόγραμμά σου. ‘Καίει’ δύο μέρες. Τη μέρα που είσαι εγκλωβισμένος και την επόμενη που είσαι καταταλαιπωρημένος» λέει ο Στ. Παναγιωτίδης, επιβάτης που εγκλωβίστηκε για 20 ώρες στο τρένο.
Όταν το λάθος επαναλαμβάνεται, δεν έχει αξία καμιά συγγνώμη
Από τα βαγόνια της ΤΡΑΙΝΟΣΕ και τους αποκλεισμένους δρόμους, η οργή της κοινωνίας ξεχειλίζει: "Η μεγαλύτερη μαζική αγωγή που θα γίνει θα είναι στις κάλπες"
Το ταξίδι μας θα κρατούσε τέσσερις ώρες και κράτησε 20. Καρέ τέταρτο. Ο Σταύρος Παναγιωτίδης, διδάκτορας Ιστορίας, βρίσκεται την ημέρα της κακοκαιρίας σε τρένο που πάει από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα. Μέχρι την Τιθορέα όλα κυλούν ομαλά. Γίνεται η συνήθης στάση. Η οποία όμως αρχίζει να παρατείνεται. Η ανακοίνωση που ακούγεται από τα ηχεία στα βαγόνια εξηγούν ότι η καθυστέρηση οφείλεται σε «κυκλοφοριακούς λόγους», χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις. Κάποιες ώρες μετά θα αποκαλυπτόταν ότι οι κυκλοφοριακοί λόγοι αφορούσαν δέντρα που είχαν πέσει στις γραμμές.
Με τα πολλά το τρένο έφτασε στην Οινόη. Η γνωστή ανακοίνωση ακούστηκε πάλι. Μέχρι που έμαθαν ότι θα μείνουν εκεί επ’ αόριστον. Άνθρωποι με μωρά, με κατοικίδια μπουχτισμένα σε κλουβιά. Ένα μπαρ άδειο από φαγητά. Μια νύχτα που προβλεπόταν δύσκολη και, παρά τη θέρμανση του τρένου, ήθελε παλτό για να περάσει. Τελικά, την επόμενη ημέρα έφεραν λεωφορεία και ο κόσμος έφτασε στην Αθήνα.
Ο Μητσοτάκης, η Παπακώστα και η πραγματικότητα
Στον απόηχο της ταλαιπωρίας ανακοινώθηκαν αποζημιώσεις 2.000 ευρώ στους οδηγούς που εγκλωβίστηκαν και 1.000 ευρώ στους επιβάτες του τρένου. Ακούστηκε η «συγγνώμη» του πρωθυπουργού, που σκέπασε, αλλά δεν μπόρεσε να σβήσει, την προτροπή της βουλεύτριας της Ν.Δ. Κατερίνας Παπακώστα να γίνει η καταβολή των χρημάτων από την ανάποδη και να πληρώσουν από 2.000 ευρώ όσοι οδηγοί δεν είχαν βάλει αλυσίδες.
«Δεν το ’χε στρώσει ακόμη όταν μπαίναμε στον δρόμο, δεν υπήρχε λόγος να βάλουμε αλυσίδες εκείνη τη στιγμή» λέει ο Κώστας Ξυλούρης, που βλέπει στις δηλώσεις της βουλεύτριας μια προσπάθεια να μετατεθεί η ευθύνη πάλι στον πολίτη. Ούτε όμως η «συγγνώμη» του πρωθυπουργού τού δημιουργεί καλύτερη εντύπωση. «Η λέξη είναι παρεξηγημένη. Όταν ζητάς συγγνώμη από κάποιον, το κάνεις γιατί αναγνωρίζεις ότι έχεις κάνει κάποιο λάθος και σημαίνει ότι δεν θα το ξανακάνεις. Όταν το λάθος αυτό επαναλαμβάνεται, δεν έχει αξία η συγγνώμη». Όσο για την αποζημίωση, «η μεγαλύτερη μαζική αγωγή που θα γίνει θα είναι στις κάλπες».
Υποκριτική συμπεριφορά
«Είναι υποκριτική η συμπεριφορά, γιατί δεν γίνεται από τη μία να βγαίνεις και να λες ότι ‘ξέρετε κάτι, η Αττική Οδός και ο ΟΣΕ είναι ιδιωτικές επιχειρήσεις, δεν μπορούμε να παρέμβουμε, αυτοί έχουν την ευθύνη’ και μετά να λες ότι με παρέμβαση Μητσοτάκη και Καραμανλή παίρνουμε 2.000 ευρώ και 1.000. Είναι κι αντιφατική, από την άποψη ότι δεν γίνεται να βγαίνει η κυβέρνηση να κάνει εξωδικαστικό συμβιβασμό στο όνομά μας» σημειώνει ο Στ. Παναγιωτίδης.
Θεωρεί επίσης ότι η κουλτούρα “εντάξει, κάναμε λάθος, να πληρώσουμε” επιτείνει ένα βασικό πρόβλημα που υπάρχει στη χώρα «και είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους κρατικούς θεσμούς».
Από την άλλη η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι ο κόσμος, ανεξάρτητα από την αποζημίωση, μπορεί να προχωρήσει κανονικά τις αγωγές εναντίον των εταιρειών.
«Το δικαίωμα το έχουμε, αλλά στη δημοκρατία το δικαίωμα χωρίς μέσο άσκησης είναι κούφιο πράγμα. Θα έπρεπε για παράδειγμα το υπουργείο Μεταφορών να πει ‘ωραία, σας ανοίγω εγώ μια πλατφόρμα για να μπείτε μέσα οι οδηγοί της Αττικής Οδού, οι επιβάτες του ΟΣΕ και να μην κάθεστε να συντονίζεστε μεταξύ σας. Βρεθείτε εδώ κι αποφασίστε τι ένδικα μέσα θα χρησιμοποιήσετε εναντίον των εταιρειών».
"Να μην χρειαστεί να ζητήσω βοήθεια από το κράτος"
«Είναι τυχεροί που δεν έγινε τίποτα χειρότερο». Η αδερφή της Μ. στην Ηλιούπολη πέρασε κι εκείνη ημέρες αγωνίας. Όταν έκλεισαν τα κινητά της οικογένειας από μπαταρία, το συναίσθημα έγινε χειρότερο. «Βρέθηκαν εντελώς αβοήθητοι και δεν είναι ότι πήγαν να σκαρφαλώσουν σε κανένα βουνό κιόλας». Μένοντας μακριά από το σπίτι της αδελφής της, στο Ελληνικό, ήταν αδύνατο να φτάσει να βοηθήσει. «Αν δεν είχα φίλους και συγγενείς, δεν θα είχα να βασιστώ κάπου».
Η εγκατάλειψη των δημόσιων υπηρεσιών προστασίας από την κυβέρνηση την έχει κάνει από πριν να σκέφτεται διαφορετικά. «Να φροντίζω όσο περισσότερο γίνεται τον εαυτό μου, ώστε να μην χρειαστεί να πάω στο νοσοκομείο. Να μην χρειαστεί να ζητήσω βοήθεια από το κράτος».
