Την περασμένη Τετάρτη συμπληρώθηκε ένας χρόνος με κλειστά πανεπιστήμια. Ένας χρόνος ασφυκτικός. Εκείνοι που επηρεάστηκαν περισσότερο δεν ήταν άλλοι από τους πρωτοετείς φοιτητές, οι οποίοι δεν κατάφεραν να μπουν φέτος στα αμφιθέατρα. Από την κούρσα των Πανελλαδικών στην τηλεκπαίδευση. Ένα έτος που κύλησε σαν λούπα ενός τραγουδιού δίχως τέλος. Η μοναδική επαφή τους με το πανεπιστήμιο έγινε μέσω της οθόνης του υπολογιστή τους. Χωρίς εργαστήρια, κοινωνικοποίηση, συνελεύσεις. Με διαλέξεις μονότονες, χωρίς καμία ουσιαστική επαφή με τους διδάσκοντες και με εξ αποστάσεως εξεταστικές. Οι χιλιάδες αυτοί φοιτητές βρίσκονται έρμαια των νομοθετικών αλλαγών του υπουργείου Παιδείας. Αλλαγών επιβαρυντικών για το ίδιο τους το μέλλον. Ο ψυχολογικός αντίκτυπος, τεράστιος. Η οικονομική επιβάρυνση, ακόμα μεγαλύτερη. Γιατί ο ζωτικός χώρος των φοιτητών είναι τα πανεπιστήμια.
Εγκλεισμός και τηλεκπαίδευση
O Γιώργος Ευαγγελίου είναι πρωτοετής φοιτητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του ΕΚΠΑ και κατάγεται από το Αγρίνιο. Όπως λέει στην ΑΥΓΗ, έχει επιλέξει να μην έρθει ακόμα στην Αθήνα και να παραμείνει στην πόλη του, δεδομένου ότι οι σχολές δεν πρόκειται να ανοίξουν φέτος. «Δεν αξίζει να βρω σπίτι στο οποίο δεν θα μένω και να πληρώνω τσάμπα ενοίκιο» αναφέρει. Ο ψυχολογικός αντίκτυπος για εκείνον, και για ακόμα χιλιάδες φοιτητές που πέρασαν φέτος στα πανεπιστήμια, είναι τεράστιο. Μετά από μια χρονιά διαρκούς πίεσης, φροντιστηρίων και άγχους, οι πρωτοετείς φοιτητές τώρα έρχονται αντιμέτωποι και με το ξέσπασμα της πανδημίας. Τα πανεπιστήμια εδώ και έναν χρόνο παραμένουν κλειστά. «Πέρυσι ήμασταν στη Γ’ Λυκείου, οπότε καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς σχεδιάζαμε τη ζωή μας μετά τις Πανελλαδικές. Το πανεπιστήμιο είναι ο ζωτικός μας χώρος» τονίζει ο Γιώργος.
Η καθημερινότητά του, ανιαρή. Διάβασμα, εγκλεισμός, απομόνωση και τηλεκπαίδευση συνθέτουν το παζλ μιας τυπικής ημέρας. Για έναν πρωτοετή φοιτητή ούτε η κοινωνικοποίηση είναι εφικτή φέτος, καθώς όλα τα μαθήματα γίνονται εξ αποστάσεως. Σε ό,τι αφορά την τηλεκπαίδευση..., γίνεται με το ζόρι. Όπως περιγράφει ο Γιώργος, η τηλεκπαίδευση υπολειτουργεί, καθώς σε κάθε μάθημα γίνονται διακοπές. «Ιδιαίτερα τις μεσημβρινές ώρες, που τα μαθήματα συμπίπτουν με εκείνα των μαθητών, έχουμε διακοπές που μπορεί να διαρκέσουν ακόμα και 20 λεπτά» επισημαίνει.
Μάλιστα, όπως επισημαίνει, η στόχευση της υπουργού Παιδείας, η οποία κρατά κλειστά τα πανεπιστήμια με πρόσχημα την πανδημία, είναι η ψήφιση όσο περισσότερων αντιδραστικών μέτρων γίνεται. «Η κυβέρνηση και το υπουργείο Παιδείας εκμεταλλεύονται την πανδημία για να ικανοποιήσουν το συντηρητικό τους ακροατήριο, να κάνουν ανενόχλητα ‘νταραβέρια’ με τα ιδιωτικά κολέγια και να συνεχίσουν το καταστροφικό τους έργο» υπογραμμίζει ο Γιώργος.
Αναφερόμενος στο νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας που ψηφίστηκε πριν μερικές ημέρες, έκανε λόγο για παγκόσμια πρωτοτυπία. «Προσπαθούν να μας πείσουν ότι ακολουθούμε τα βήματα των πανεπιστημίων της Ευρώπης, αλλά δεν υπάρχει πουθενά αστυνομία στα πανεπιστήμια. Δεν πείθουν ότι έχουν ειλικρινείς προβληματισμούς, καθώς ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε απολύσει 1.349 εργαζόμενους της φύλαξης των πανεπιστημίων ως υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης» λέει ο ίδιος, προσθέτοντας πως «όσο για το ν+2, πρόκειται για ένα εγκληματικό, μέτρο που δεν λαμβάνει υπόψη τους εργαζόμενους φοιτητές που είναι αδήλωτοι ή υποδηλωμένοι».
Οι επικείμενες νομοθετικές παρεμβάσεις του υπουργείου με την καθιέρωση ενιαίου ψηφοδελτίου στις φοιτητικές εκλογές του προκαλούν προβληματισμό. Όπως λέει, «θέλουν να φιμώσουν το φοιτητικό κίνημα. Δεν μπορώ να φανταστώ ένα πανεπιστήμιο χωρίς παρατάξεις. Το πανεπιστήμιο είναι χώρος υγιούς πολιτικοποίησης των φοιτητών. Δεν γίνεται να μην εκφράζονται οι φοιτητές στα πανεπιστήμια».
Εμπαιγμός των φοιτητών
«Τον Αύγουστο του 2020 ολοκληρώθηκε για εμένα η κοπιώδης προσπάθεια πολλών ετών για τις Πανελλαδικές, οι οποίες μάλιστα φέτος διεξήχθησαν σε πρωτοφανείς -λόγω του κορωνοϊού- συνθήκες. Πέρασα στη σχολή προτίμησής μου, στο Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών, δηλαδή σε άλλη πόλη από την Αθήνα, που είναι ο τόπος κατοικίας μου» λέει από την πλευρά του στην ΑΥΓΗ ο Λευτέρης Καρδαράς.
Η υπουργός Παιδείας πριν από την έναρξη του χειμερινού εξαμήνου διεμήνυσε σε όλους τους τόνους ότι κάποιες δραστηριότητες των πανεπιστημίων, όπως είναι και οι εργαστηριακές ασκήσεις, θα πραγματοποιηθούν διά ζώσης. «Κατά συνέπεια, χιλιάδες οικογένειες, όπως και η δική μου, μπήκαν στη διαδικασία να αναζητήσουν και να νοικιάσουν σπίτι. Με την έναρξη του εξαμήνου, όμως, η κυβέρνηση, εμπαίζοντας για άλλη μια φορά τους ανθρώπους, αποφάσισε την εξ αποστάσεως λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Με τα έξοδα συντήρησης ενός δεύτερου σπιτιού να τρέχουν κανονικά και χωρίς καμία οικονομική βοήθεια από το κράτος, δεν υπήρχε άλλη επιλογή από το να ξενοικιάσω και να επιστρέψω στην Αθήνα» λέει ο Λευτέρης.
Ο αντίκτυπος της πανδημίας στην ψυχική υγεία των ανθρώπων αναμένεται μακροπρόθεσμος και μεγάλος, ιδιαίτερα για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες που έχουν να επιστρέψουν στα αμφιθέατρά τους περίπου έναν χρόνο. «Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούμε οι πρωτοετείς φοιτητές, που δεν έχουμε ακόμα δει τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας. Δυστυχώς, η περίοδος του άγχους, της μοναξιάς και της απαισιοδοξίας είναι μερικά μόνο από τα αρνητικά συναισθήματα που έχουν επιφέρει ο εγκλεισμός και η απουσία κοινωνικής ζωής. Η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδίου για την αντιμετώπιση της πανδημίας και η αδράνεια της κυβέρνησης οδηγούν σε χειρότερους επιδημιολογικούς δείκτες, με αποτέλεσμα η καραντίνα διαρκώς να παρατείνεται» υπογραμμίζει.
Αναφορικά με την τηλεκπαίδευση, συμφωνεί ότι δεν μπορεί και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αντικαταστήσει τη διά ζώσης διδασκαλία. «Εξάλλου, βασικός στόχος της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι η κοινωνικοποίηση των συμμετεχόντων, η οποία είναι αδύνατον να επιτευχθεί με απρόσωπες διαδικασίες, όπως η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Η διάδραση, η ζωντάνια και η άμεση ανατροφοδότηση του αμφιθεάτρου δεν μπορούν να αντικατασταθούν από ηλεκτρονικές συναντήσεις» επισημαίνει ο Λευτέρης.
Η καθημερινότητά του ως φοιτητής δεν διαφέρει σημαντικά από εκείνη των υπολοίπων. Από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το απόγευμα που τελειώνουν τα μαθήματα, βρίσκεται μπροστά από την οθόνη του υπολογιστή του. Και κάνει ένα διάλειμμα για κολατσιό όταν δεν είναι συνεχόμενες οι διαλέξεις. Μάλιστα, για εκείνον είναι πολύ επίπονο να παρακολουθεί τόσες ώρες χωρίς να υπάρχει αλληλεπίδραση με τον καθηγητή. Στο τέλος της ημέρας -αν τελειώσει τα μαθήματα πριν την απαγόρευση στις 9 μ.μ.- ενδέχεται να βγει για περπάτημα, ώστε να χαλαρώσει και να ηρεμήσει.
Σχολιάζοντας τις αντεκπαιδευτικές κυβερνητικές μεταρρυθμίσεις που επιβάλλονται ενώ τα ΑΕΙ είναι κλειστά, επισημαίνει ότι «το υπουργείο μειώνει τον προϋπολογισμό για την Παιδεία κατά 13% σε σχέση με το 2020, την ίδια στιγμή που νομοθετεί σειρά αντεκπαιδευτικών και αντιδημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες πλήττουν το δημόσιο και δημοκρατικό πανεπιστήμιο. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί την πανδημία προκειμένου να καταστείλει την αγωνιστική διάθεση των φοιτητών και των φοιτητριών και να επιτεθεί στο δημόσιο πανεπιστήμιο». Ταυτόχρονα, «με την πρόφαση της ανομίας, την οποία συστηματικά αναπαράγουν ορισμένα ΜΜΕ, εγκαθιδρύει την πανεπιστημιακή αστυνομία δαπανώντας 30 εκατομμύρια ετησίως για την πρόσληψη 1.030 ανεκπαίδευτων ειδικών φρουρών, όταν τα κύρια προβλημάτων των ΑΕΙ εντοπίζονται στη μειωμένη χρηματοδότηση και την υποστελέχωσή τους. Το νέο αυτό σώμα όχι μόνο δεν θα λύσει τα όποια περιθωριακά προβλήματα, αλλά θα δημιουργήσει και επιπρόσθετα. Επίσης, με την εγκατάσταση καμερών σε όλους τους χώρους των ιδρυμάτων και τις πειθαρχικές διώξεις επιχειρούνται η καταστολή της πολιτικής δραστηριότητας, η παρακολούθηση και η τρομοκρατία».
Κοινωνικός αποκλεισμός σε όλα τα επίπεδα
Μιλάει στην ΑΥΓΗ ο φοιτητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης Άγγελος Αλμπαχέι
Ο Άγγελος Αλμπαχέι, μετά τη δεύτερη προσπάθεια στις Πανελλαδικές εξετάσεις, πέρασε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης στο Ρέθυμνο. Ωστόσο, μετά από πολλή σκέψη και συζήτηση με τους δικούς του ανθρώπους, κατέληξε στην απόφαση να μην μετακομίσει στο Ρέθυμνο και συνεπώς να μην νοικιάσει κάποιο διαμέρισμα. «Ο ψυχολογικός αντίκτυπος είναι σίγουρα αρνητικός, διότι ύστερα από έναν χρόνο προετοιμασίας και μερικού κοινωνικού αποκλεισμού για της Πανελλαδικές εξετάσεις, η πανδημία φέρνει έναν επιπλέον χρόνο κοινωνικού αποκλεισμού αλλά και αναβολή γνωριμίας του πρωτοετή φοιτητή με τη σχολή και τις εγκαταστάσεις της» λέει μιλώντας στην ΑΥΓΗ. Μάλιστα, όπως επισημαίνει, μπορεί να υπάρχει επαφή με άλλα άτομα της σχολής, αλλά σίγουρα δεν έχει καμία σχέση με την κοινωνικοποίηση που γίνεται διά ζώσης. «Είναι εν μέρει απρόσωπη διαδικασία η τηλεκπαίδευση, αλλά γίνεται προσπάθεια από όλους τους πρωτοετείς να δημιουργήσουμε έστω μια στοιχειώδη επαφή μεταξύ μας» λέει ο Άγγελος.
Όπως οι υπόλοιποι πρωτοετείς, έτσι και εκείνος νιώθει πως η καθημερινότητά του δεν διαφέρει τόσο σε σχέση με πέρυσι, στην πρώτη καραντίνα, όταν προετοιμαζόταν για τις Πανελλαδικές εξετάσεις. «Παρακολουθούσα τότε τα μαθήματα του φροντιστηρίου διαδικτυακά και ύστερα πήγαινα στην εργασία μου. Τώρα παρακολουθώ τα μαθήματα της σχολής διαδικτυακά και μερικές ώρες μετά πηγαίνω στην εργασία μου» αναφέρει ο ίδιος.
Αναφερόμενος στις εξελίξεις που διέπουν τον τελευταίο χρόνο τη σφαίρα των πανεπιστημίων, θεωρεί πως το υπουργείο Παιδείας βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία, εν μέσω πανδημίας, να φέρει και να ψηφίσει ένα νομοσχέδιο το οποίο περιορίζει την ακαδημαϊκή ελευθερία, το αυτοδιοίκητο των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και εκτιμά πως στοχεύει στην υποβάθμιση των δημόσιων πανεπιστημίων και την αναβάθμιση των κολεγίων αμφιβόλου ποιότητας.
Όμως οι «παρεμβάσεις» του υπουργείου Παιδείας δεν τελειώνουν εκεί και θα επηρεάσουν ανεπανόρθωτα το φοιτητικό κίνημα. Στις πρώτες φοιτητικές εκλογές που θα συμμετάσχει ο Άγγελος θα έχει καθιερωθεί ενιαίο ψηφοδέλτιο, όπως έχει προαναγγείλει η Ν. Κεραμέως. «Το ενιαίο ψηφοδέλτιο στις φοιτητικές εκλογές καρατομεί τις φοιτητικές παρατάξεις και συνεπώς την έκφραση διαφορετικών απόψεων στη σφαίρα του φοιτητικού κινήματος. Από την προώθηση διαφορετικών απόψεων και προτάσεων για τα ζητήματα του πανεπιστημίου θα περάσουμε σε προσωπική ανέλιξη συγκεκριμένων ατόμων και ο ανταγωνισμός θα περάσει στο κατά πόσο δημοφιλής θα είναι κάποιος φοιτητής ή όχι. Δεν μου κάνει εντύπωση που θα έρθει ένα τέτοιο νομοσχέδιο από μια κυβέρνηση η οποία ανέκαθεν προωθούσε προσωπικά συμφέρονται και όχι συλλογικά» επισημαίνει ο Άγγελος.
