Η αποκατάσταση της νομιμότητας είναι το "διά ταύτα" της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματική μία διάταξη του νόμου 4339/2015 για τη λειτουργία των τηλεοπτικών σταθμών, πιστοποιώντας έτσι τη "ζούγκλα" που επικρατούσε στο τηλεοπτικό τοπίο πριν από την ψήφισή του. Η διάταξη αφορά τη μετάβαση των αρμοδιοτήτων για την διαγωνιστική διαδικασία από το ΕΣΡ στον υπουργό Επικρατείας. Ως εκ τούτου εκπίπτει και η συνακόλουθη απόφαση του γενικού γραμματέα Ενημέρωσης περί συστάσεως πενταμελούς επιτροπής για τη διενέργεια του διαγωνισμού.
Εκτός από αυτό το σημείο, το σύνολο του νόμου Παππά για την αδειοδότηση των καναλιών, που περιλαμβάνει το πλήρες και αναλυτικό σχέδιο για το πώς θα πρέπει να αδειοδοτηθούν και να λειτουργούν οι τηλεοπτικοί σταθμοί, εξακολουθεί να ισχύει έτσι όπως διατυπώθηκε.
Την απόφαση, η οποία ελήφθη με ισχνή πλειοψηφία (14-11), ανακοίνωσε ο πρόεδρος του ΣτΕ Ν. Σακκελαρίου, ο οποίος είπε χαρακτηριστικά: "Κρίθηκε πως η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων για τη διαγωνιστική διαδικασία στον υπουργό Επικρατείας αντίκειται στο άρθρο 15 παρ. 2 του συντάγματος που αφορά την αρμοδιότητα του ΕΣΡ". Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο επίσης με την υπ' αριθμόν 95/2017 αναγνώρισε ότι "υπάρχει νομοθετικό κενό" ως προς το καθεστώς της λειτουργίας των τηλεοπτικών σταθμών, αποδοκιμάζοντας έτσι εμμέσως τη συνέχιση λειτουργίας τους με προσωρινές άδειες.
Επιπλέον η απόφαση δεν αμφισβητεί τη δυνατότητα που δίνει ο επίμαχος νόμος στον υπουργό Επικρατείας να εκδίδει αποφάσεις που να προσδιορίζουν την τιμή εκκίνησης για τη δημοπρασία των αδειών, όπως επίσης δεν αμφισβητεί την αρμοδιότητα της Βουλής να αποφασίζει για τον αριθμό των αδειών που θα δημοπρατούνται.
Σύμφωνα με την απόφαση, "στο άρθρο 15 του Συντάγματος προβλέπεται η αποκλειστική αρμοδιότητα του ΕΣΡ για έλεγχο και επιβολή κυρώσεων στους τηλεοπτικούς σταθμούς. Δεν δύναται όμως να συναχθεί ότι η αρμοδιότητα του ΕΣΡ εξαντλείται κατά το Σύνταγμα στην έκδοση μόνο ατομικών διοικητικών πράξεων ή επιβολής κυρώσεως στους σταθμούς, αλλά σύμφωνα με το Σύνταγμα είναι φορέας άμεσου ελέγχου των τηλεοπτικών σταθμών και στο προγενέστερο της ενάρξεως λειτουργίας αυτών στάδιο, δηλαδή στο στάδιο της χορήγησης των αδειών. Άρα στις αρμοδιότητες του ΕΣΡ περιλαμβάνεται και η όλη διαδικασία η οποία θα καταλήξει στη χορήγηση της άδειας".
Αντισυνταγματική η άρνηση της Ν.Δ. για τη συγκρότηση του ΕΣΡ
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην απόφαση αναφέρεται πως η αντισυνταγματικότητα της συγκεκριμένης διάταξης επιχείρησε να θεραπεύσει μια "εκ πλαγίου παραβίαση του Συντάγματος" στηλιτεύοντας έτσι την άρνηση της Ν.Δ. να συναινέσει στη συγκρότηση του ΕΣΡ. Λέει χαρακτηριστικά:
"Από το γεγονός ότι ο αναθεωρητικός νομοθέτης δεν προέβλεψε επικουρικό μηχανισμό για την επιλογή των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών δεν μπορεί να συναχθεί ότι το Σύνταγμα ανέχεται, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία των 4/5 στη Διάσκεψη των Προέδρων, οι αρμοδιότητες οι οποίες κατά το Σύνταγμα πρέπει να ασκούνται από Ανεξάρτητη Αρχή να μεταβιβαστούν από τον κοινό νομοθέτη σε άλλα όργανα της εκτελεστικής εξουσίας. Διαφορετικά εμμέσως το Σύνταγμα παραβιάζεται.
Δεν μπορεί όμως σε καμία περίπτωση η εκ πλαγίου παραβίαση του Συντάγματος να θεραπευθεί με άλλη ευθεία πλέον παραβίασή του, τέτοια δε παραβίαση θα συνιστούσε η πλήρης παράκαμψη αρμόδιας ανεξάρτητης αρχής που προβλέπεται ρητώς από το Σύνταγμα. Συνεπώς, έως ότου συγκροτηθεί Ανεξάρτητη Αρχή (ΕΣΡ), οι αρμοδιότητες αυτής δεν μπορεί να ασκηθούν από άλλα όργανα ακόμη και όταν η άσκηση των αρμοδιοτήτων αυτών επιβάλλεται για την επίτευξη σκοπών, στη θεραπεία των οποίων αποβλέπουν, άλλες συνταγματικές διατάξεις.
Το γεγονός ότι έχουν ενδεχομένως αναληφθεί από το ελληνικό κράτος διεθνείς υποχρεώσεις δεν απαλλάσσει τον νομοθέτη ή την εκτελεστική εξουσία κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της από την υποχρέωση τήρησης των συνταγματικών διατάξεων όπως είναι οι Ανεξάρτητες Αρχές. Με τον νόμο 4339/2015 με τον οποίο ανατέθηκαν οι αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης στον αρμόδιο υπουργό, αντίκειται στο άρθρο 15, παρ. 2 του Συντάγματος".
Ως προς το έννομο συμφέρον των καναλιών να προσφύγουν στο ΣτΕ να ακυρωθούν οι διοικητικές πράξεις η Ολομέλεια αναφέρει ότι: "Οι τηλεοπτικοί σταθμοί που διατηρούν επιχείρηση παροχής τηλεοπτικών υπηρεσιών και προτίθενται κατά τους ισχυρισμούς τους να λάβουν μέρος στη διαγωνιστική διαδικασία που θα διενεργηθεί σύμφωνα με το νόμο 4339/2015 έχουν έννομο συμφέρον να προσβάλουν τις εκτελεστές διοικητικές πράξεις οι οποίες εκδόθηκαν βάσει του εν λόγω νόμου. Συνεπώς, με έννομο συμφέρον άσκησαν την αίτηση ακύρωσης."
Ισχυρή μειοψηφία θεώρησε ότι οι σταθμοί στερούνται έννομου συμφέροντος
Στην απόφαση σημειώθηκε και ισχυρή μειοψηφία σύμφωνα με την οποία οι τηλεοπτικές εταιρείες "στερούνται εννόμου συμφέροντος για την άσκηση των κρινομένων αιτήσεων ακυρώσεως". Και αυτό "γιατί κατά τον χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης και της κατάθεσης της προσφυγής τα τηλεοπτικά κανάλια δεν λειτουργούσαν νομίμως, όπως αβασίμως ισχυρίζονται".
Τι ψήφισαν οι δικαστές
Με την άποψη της πλειοψηφίας τάχθηκαν οι αντιπρόεδροι Αθανάσιος Ράντος, Αναστάσιος Γκότσης, Ειρήνη Σαρπ και οι σύμβουλοι Επικρατείας Διονύσιος Μαρινάκης, Αικατερίνη Χριστοφορίδου, Δημήτρης Σκαλτσούνης, Γεώργιος Ποταμιάς, Ευθύμιος Αντωνόπουλος, Σπυρίδων - Κωνσταντίνος Μαρκάτης, Μαρίνα Παπαδοπούλου, Άννα Καλογεροπούλου, Θεόδωρος Αραβάνης, Κωνσταντίνος Πισπιρίγκος και Σοφία Βιτάλη.
Μειοψήφησαν ο πρόεδρος Νικόλαος Σακελλαρίου, ο εισηγητής της υπόθεσης, σύμβουλος Επικρατείας Γεώργιος Παπαγεωργίου και οι σύμβουλοι Επικρατείας Σπυριδούλα Χρυσικοπούλου, Δημήτρης Κυριλλόπουλος, Εμμανουήλ Κουσιουρής, Δημήτρης Μακρής, Ταξιαρχία Κόμβου, Ηλίας Μάζος, Αντωνία Χλαμπέα, Βασιλική Αναγνωστοπούλου - Σαρρή και Αναστασία Παπαδημητρίου.
Εκκρεμούν προς έκδοση άλλες τρεις αποφάσεις που αφορούν την τιμή εκκίνησης του διαγωνισμού (3 εκατομμύρια), τον αριθμό των αδειών (4) καθώς και άλλα σημαντικά θέματα σχετικά με το μίνιμουμ αριθμό των εργαζομένων (400 ανά κανάλι).
