Κόλαφος είναι οι αντιδράσεις ανθρωπιστικών οργανώσεων για τη χθεσινή συμφωνία των ηγετών της Ε.Ε. και της Τουρκίας, με την Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες να εκφράζει την ανησυχία της για τη μαζική επαναπροώθηση προσφύγων στην Τουρκία, που παραβιάζει το δικαίωμά τους για προστασία βάσει του Ευρωπαϊκού και του Διεθνούς Δικαίου.
"Ένας αιτών άσυλο θα πρέπει να επιστρέφεται σε μία τρίτη χώρα μόνο εάν α) την ευθύνη για την κατ' ουσία εξέταση της συγκεκριμένης αίτησης ασύλου την έχει αναλάβει η εν λόγω τρίτη χώρα, β) ο αιτών άσυλο θα προστατεύεται από την επαναπροώθηση, γ) το άτομο αυτό θα είναι σε θέση να ζητήσει άσυλο και, εάν του αναγνωριστεί το δικαίωμα ασύλου, να απολαμβάνει το δικαίωμά του αυτό σύμφωνα με τα αποδεκτά διεθνή πρότυπα. Να έχει επίσης πλήρη και αποτελεσματική πρόσβαση σε εκπαίδευση, εργασία, ιατρική περίθαλψη και, αν υπάρχει ανάγκη, σε παροχές κοινωνικής πρόνοιας. Νομικές εγγυήσεις θα πρέπει να διέπουν οποιονδήποτε μηχανισμό στον οποίο θα μεταφέρεται η ευθύνη για την εξέταση ενός αιτήματος ασύλου. Θα πρέπει επίσης να υπάρχει πρόβλεψη για έναν προαναχωρησιακό έλεγχο, ώστε να εντοπίζονται τυχόν ομάδες πληθυσμού υψηλού κινδύνου, οι οποίες μπορεί να μην είναι ενδεδειγμένο να επιστρέφονται ακόμα και εάν πληρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις" σημειώνουν και ζητούν να ξεκαθαριστούν οι λεπτομέρειες για όλες αυτές τις νομικές εγγυήσεις πριν από την επόμενη συνεδρίαση του συμβουλίου της Ε.Ε. στις 17 Μαρτίου.
Για την επανεγκατάσταση η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες χαιρετίζει "οποιαδήποτε πρωτοβουλία προωθεί τους νόμιμους τρόπους εισόδου ενός σημαντικού αριθμού προσφύγων από όλες τις γειτονικές χώρες της περιοχής -όχι μόνο από την Τουρκία και όχι μόνο για Σύρους πρόσφυγες- σε τρίτες χώρες".
Διεθνής Αμνηστία: Η συμφωνία, θανάσιμο χτύπημα στο δικαίωμα για άσυλο
Για "ανησυχητικά κοντόφθαλμη και απάνθρωπη στάση στην αντιμετώπιση της κρίσης" κάνει λόγο η Διεθνής Αμνηστία, τονίζοντας ότι η πρόταση ότι για κάθε Σύρο πρόσφυγα που θα επιστρέφεται στην Τουρκία από την Ελλάδα, ένας άλλος Σύριος θα εγκαθίσταται στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σοβαρά ηθικά και νομικά ελλείμματα.
«Οι ηγέτες της Ε.Ε. και της Τουρκίας βυθίστηκαν σήμερα σε ένα νέο, επί της ουσίας χαμηλό επίπεδο, παζαρεύοντας τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια μερικών από τους πιο ευάλωτους ανθρώπους στον κόσμο. Η ιδέα ενός παζαριού προσφύγων δεν είναι μόνο επικίνδυνα απάνθρωπη, αλλά, εκτός των άλλων, δεν προσφέρεται ως μια μακροπρόθεσμη, βιώσιμη λύση στη συνεχιζόμενη ανθρωπιστική κρίση» δήλωσε η Iverna McGowan, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Θεσμικού Γραφείου της Διεθνούς Αμνηστίας.
Η Διεθνής Αμνηστία αμφισβητεί έντονα την έννοια της "ασφαλούς τρίτης χώρας" γενικότερα, ιδιαιτέρως δε στην περίπτωση της Τουρκίας.
«Οι Ιρακινοί και οι Αφγανοί υπήκοοι, μαζί με τους Σύρους, αποτελούν περίπου το 90% των αφίξεων στην Ελλάδα. Το να τους στέλνουμε πίσω στην Τουρκία, ενώ γνωρίζουμε ότι το δίκαιο αίτημά τους για διεθνή προστασία δεν θα εισακουστεί ποτέ, αποδεικνύει ότι οι ισχυρισμοί της Ε.Ε. περί σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων είναι μόνο κούφια λόγια» δήλωσε η Iverna McGowan.
Επιπλέον, η Human Rights Watch τονίζει ότι η συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές της Ε.Ε. που εγγυώνται το δικαίωμα στο άσυλο και αντιτίθενται στις συλλογικές απελάσεις. Η οργάνωσε εξέφρασε βαθιά ανησυχία σχετικά με την επιδείνωση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία και κάλεσε την Ε.Ε. να αντιμετωπίσει επειγόντως τα θέματα αυτά με την Άγκυρα, ενώ επανέλαβε ότι η Τουρκία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως "ασφαλής τρίτη χώρα".
«Οι πρόσφυγες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως διαπραγματευτικό ατού", δήλωσε ο Bill Frelick, διευθυντής των δικαιωμάτων των προσφύγων στη Human Rights Watch, και προειδοποίησε ότι «Η ακεραιότητα του συστήματος ασύλου της Ε.Ε., η ίδια η ακεραιότητα των ευρωπαϊκών αξιών είναι σε κίνδυνο".
