Της Μαρούλας Πλήκα
Πριν από λίγες ημέρες δύο γνωστοί Έλληνες φωτορεπόρτερ, από τους πιο καταξιωμένους στον χώρο τους, κατέθεσαν μήνυση κατά του διεθνούς πρακτορείου Associated Press (ΑΡ) κατηγορώντας το για κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων. Ο Δημήτρης Μεσσήνης και ο Νίκος Γιακουμίδης συνεργάστηκαν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα με το εν λόγω πρακτορείο και στις συμβάσεις που είχαν συνάψει αναφερόταν ρητά ότι οι φωτογραφίες τους ήταν προς δημοσίευση σε εφημερίδες και περιοδικά, οπότε οποιαδήποτε άλλη χρήση θα απαιτούσε τη συναίνεσή τους.
Ήταν Νοέμβριος του 2014 όταν Νίκος Γιακουμίδης «σερφάροντας» στο διαδίκτυο έκπληκτος ανακάλυψε ότι μια δική του φωτογραφία προσφερόταν, με δυνατότητα υψηλής εκτύπωσης και σε διάφορα υλικά (χαρτί, καμβά κ.λπ.), προς 479 λίρες Αγγλίας και προς 709 δολάρια στις ιστοσελίδες art.co.uk και στο allposters.com.
Η φωτογραφία αυτή έχει τη δική της ιστορία. Δείχνει το λεγόμενο έμβλημα της Θεσσαλονίκης, τον Λευκό Πύργο, φωτισμένο στα ροζ χρώματα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά του καρκίνου του μαστού και ήταν μια από τις χιλιάδες φωτογραφίες που είχε στείλει και είχαν ανέβει στην ιστοσελίδα του ΑΡ.
Το «e-παραμάγαζο»
Όπως είναι φυσικό, ο φωτορεπόρτερ έστειλε από μια επιστολή διαμαρτυρίας στις δύο αυτές ιστοσελίδες που είχαν παρανόμως βγάλει προς πώληση τη φωτογραφία του και έλαβε την απάντηση από τον διαχειριστή τους ότι ως εταιρεία είναι πολύ ευαίσθητοι στα θέματα των πνευματικών δικαιωμάτων και ότι είχαν την άδεια χρήσης και εμπορικής εκμετάλλευσης από το ΑΡ!
Ψάχνοντας παραπάνω το θέμα, τόσο ο ίδιος όσο και ο Δημήτρης Μεσσήνης ανακάλυψαν ότι πάνω από τρεις χιλιάδες δικές τους φωτογραφίες, δηλαδή δικά τους έργα, για τα οποία ουδέποτε παραχώρησαν τα πνευματικά δικαιώματα, πωλούνταν παρανόμως διαδικτυακά από ένα «παραμάγαζο» του ΑΡ. Από μια μικρή έρευνα που έκαναν και συνδέοντας τους κρίκους της υπόθεσης φαίνεται ότι το ΑΡ ουσιαστικά διατηρούσε ένα ηλεκτρονικό «ράφι» στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα με την οποία συνεργάζονταν και μάλιστα την προμοντάριζε με σύζευξη. Έτσι πηγαίνοντας στο AP Photo Store «an exclusive collection from Associated Press" βγάζει στο «σφυρί» χιλιάδες φωτογραφίες των συνεργατών του. Σε αυτόν τον συγκεκριμένο ιστότοπο υπήρχαν προς πώληση 1687 φωτογραφίες του Νίκου Γιακουμίδη και 1329 του Δημήτρη Μεσσήνη. Μάλιστα έδινε το δικαίωμα στον αγοραστή, αν δεν θέλει ακέραια την εικόνα, να παρέμβει και να την αλλοιώσει, δηλαδή να επιλέξει κάποιο τμήμα της, κοινός να αλλοιώσει το πρωτότυπο έργο των φωτογράφων ή να την έχει έγχρωμη ή ασπρόμαυρη. Ό,τι θέλει ο πελάτης δηλαδή…
«Καραμπινάτη» παρανομία
Ο δικηγόρος των δύο φωτορεπόρτερ Διονύσης Δήμου μιλώντας στην «Αυγή» χαρακτηρίζει την υπόθεση «καραμπινάτη περίπτωση κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας», καθώς μέσα από την ίδια την ιστοσελίδα του ΑΡ κάποιος οδηγούνταν στο «παραμάγαζο» που είχε στηθεί και δεν αποκλείει να κριθεί και ως «κακουργηματική απάτη» του διεθνούς ειδησεοφωτογραφικού πρακτορείου.
Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι το διεθνές πρακτορείο έχει κατηγορηθεί και στο παρελθόν για καταστρατήγηση πνευματικών δικαιωμάτων. Το 2005 ο Κεν Νάιτ από τη Λουιζιάνα μήνυσε το AP υποστηρίζοντας ότι παραβίασε εσκεμμένα και όχι εξ αμελείας τα πνευματικά δικαιώματα για τη χρήση μια φωτογραφίας της Μπρίτνεϊ Σπιρς και δικαιώθηκε. Ένας άλλος φωτογράφος από την Πενσυλβανία μήνυσε το AP για την περικοπή μιας εικόνας και άρα την αλλοίωση της δουλειάς του χωρίς την άδειά του και τελικά η υπόθεση έκλεισε εξωδικαστικά.
Μια σκιτσογράφος από το Νέο Μεξικό μήνυσε το πρακτορείο για παραβίαση των πνευματικών της δικαιωμάτων, διότι μεταπώλησε σε φωτογραφία σκίτσο της, ενώ το 2011 ο Σέρτζν Ιλιτς από τη Σερβία μήνυσε το ΑΡ διότι συνέχιζε να χρησιμοποιεί φωτογραφίες του μετά την απόλυσή του και η απόφαση του δικαστηρίου αναμένεται τις προσεχείς εβδομάδες.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, όταν ο Δ. Μεσσήνης ενόχλησε το διεθνές πρακτορείο για το συγκεκριμένο θέμα, η απάντηση που έλαβε ήταν ότι το ΑΡ δεν κάνει εμπορική πώληση φωτογραφιών, ενώ στη συνέχεια κατέβηκαν από την ιστοσελίδα AP Photo Store, οι φωτογραφίες του και στη συνέχεια και οι φωτογραφίες του Ν. Γιακουμίδη και των υπολοίπων φωτογράφων.
